De Chinese Muur is een van de meest indrukwekkende bouwwerken die de mensheid ooit heeft voortgebracht. Dit gigantische verdedigingswerk strekt zich uit over duizenden kilometers door Noord-China en trekt elk jaar miljoenen bezoekers uit de hele wereld. Maar waar ligt de Chinese Muur precies, hoe is hij gebouwd en wat maakt hem zo bijzonder? In dit artikel vind je alles wat je moet weten over de locatie, geschiedenis en bezienswaardigheden van dit wereldwonder.
Waar ligt de Chinese Muur?
Het traject van oost naar west
De Chinese Muur loopt in grote lijnen van oost naar west door het noorden van China. Het oostelijke beginpunt bevindt zich bij Shanhaiguan, een stadswijk van Qinhuangdao aan de Golf van Bohai, aan de Gele Zee. Vandaar slingert de muur door bergachtig terrein, over heuvelruggen, langs riviervalleien en door woestijngebieden, tot hij eindigt bij Jiayuguan in de provincie Gansu, in het noordwesten van China, aan de rand van de Gobi-woestijn. Dit westelijke eindpunt wordt ook wel de “Eerste Pas onder de Hemel” genoemd.
Provincies en regio’s
De muur doorkruist meerdere Chinese provincies en autonome regio’s. De belangrijkste gebieden zijn Hebei, Peking (Beijing), Shanxi, Shaanxi, Ningxia, Gansu en de Binnen-Mongoolse Autonome Regio. Elk van deze gebieden heeft zijn eigen karakteristieke muurgedeelten, variërend van goed onderhouden toeristische secties tot vervallen resten die nauwelijks te herkennen zijn. De meeste toeristen bezoeken de muur in de omgeving van Beijing, waar de bekendste en best bewaarde gedeelten liggen.
Totale lengte
De precieze lengte van de Chinese Muur is lang onderwerp van discussie geweest. Uit een grootschalig onderzoek van de Chinese overheid, gepubliceerd in 2012, bleek dat de totale lengte 21.196 kilometer bedraagt. Hierbij zijn alle afzonderlijke muurdelen uit verschillende dynastieën samengeteld, inclusief muren, greppels en natuurlijke barrières die deel uitmaakten van het verdedigingssysteem. Ter vergelijking: dit is meer dan de helft van de omtrek van de aarde.
De geschiedenis van de Chinese Muur
De eerste muren: voor de eenwording
De bouw van verdedigingsmuren in China begon al in de zevende eeuw voor Christus, lang voor de eerste Chinese eenwording. De afzonderlijke Chinese staten, zoals Qi, Wei, Zhao en Yan, bouwden ieder hun eigen muren om zich te beschermen tegen invallen van nomadische volken uit het noorden en tegen aanvallen van rivaliserende staten. Deze vroege muren waren veelal gemaakt van aangestampte aarde en hadden weinig onderlinge samenhang.
Qin Shi Huang en de eerste grote muur
Na de eenwording van China in 221 voor Christus liet de eerste keizer, Qin Shi Huang, de bestaande muren verbinden en uitbreiden tot een doorlopende verdedigingslinie langs de noordgrens van zijn rijk. Honderdduizenden arbeiders – soldaten, boeren en veroordeelden – werden ingezet voor dit enorme project. Naar schatting kwamen tienduizenden van hen om het leven tijdens de bouw, wat de muur ook wel de naam “de langste begraafplaats ter wereld” heeft opgeleverd. De muren uit de Qin-periode waren grotendeels gemaakt van aangestampte aarde.
Han, Sui en andere dynastieën
Na de Qin-dynastie breidden opeenvolgende heersers de muur verder uit. Onder de Han-dynastie (206 voor Christus – 220 na Christus) werd de muur naar het westen verlengd om de Zijderoute te beschermen. Onder de Sui-dynastie (581-618) werd de muur opnieuw uitgebreid en versterkt. In totaal is de muur gedurende meer dan twintig dynastieën aangelegd, verbeterd en uitgebreid.
De Ming-dynastie: de muur zoals we hem nu kennen
Het muurgedeelte dat de meeste bezoekers vandaag de dag zien, dateert grotendeels uit de Ming-dynastie (1368-1644). Na de troebelen van de voorgaande periode investeerden de Ming-keizers enorm in de herbouw en versterking van de noordgrens. De Ming-muur was een stuk robuuster dan zijn voorgangers: gebouwd van stenen en gebakken bakstenen op een fundament van grote rechthoekige stenen. De muur had een gemiddelde hoogte van vijf tot acht meter en een breedte bovenop van vier tot vijf meter, breed genoeg voor meerdere rijen soldaten. Torens, wachtkamers en seinposten waren op regelmatige afstanden langs de muur geplaatst.
De bekendste secties van de muur
Badaling: het meest bezochte gedeelte
Badaling, gelegen ongeveer 80 kilometer ten noordwesten van Beijing, is de meest bezochte sectie van de Chinese Muur. Het was de eerste Ming-sectie die opengesteld werd voor toeristen, al in 1957. De muur is hier uitstekend gerestaureerd en biedt een goed beeld van de oorspronkelijke staat. Vanwege de populariteit kan het er in het hoogseizoen erg druk zijn. Badaling heeft een kabelbaan en allerlei toeristische voorzieningen. Diverse wereldleiders, waaronder Richard Nixon en Mikhail Gorbatsjov, bezochten deze sectie tijdens staatsbezoeken aan China.
Mutianyu: natuur en karakteristieke architectuur
De Mutianyu-sectie, zo’n 90 kilometer van Beijing, is bij toeristen die op zoek zijn naar een iets rustiger bezoek populairder geworden. Met een lengte van circa 5.400 meter is het een van de langste aaneengesloten muurgedeelten. Wat Mutianyu onderscheidt, is de unieke architectuur: de muur heeft aan beide zijden kantelen, zodat verdedigers van twee kanten konden schieten. De meeste andere muurgedeelten hebben kantelen alleen aan de buitenkant. Ook kenmerkend voor Mutianyu is de stoeltjeslift omhoog en de toboggan (glijbaan) omlaag, een populaire ervaring voor families. Het gebied rondom de muur is hier sterk bebost, wat de tochten in de herfst bijzonder schilderachtig maakt.
Jinshanling en Simatai: voor avonturiers
Wie de muur wil ervaren in een meer authentieke, minder toeristische omgeving, kan terecht bij Jinshanling en Simatai. Jinshanling, op zo’n 130 kilometer van Beijing, staat bekend om zijn gevarieerde toren typen en de spectaculaire vergezichten over de heuvels. Een deel van de muur hier is deels vervallen, wat een indrukwekkend contrast geeft met de gerestaureerde gedeelten. Simatai is deels te voet te bereiken en deels via een gondelbaan. Een populaire activiteit is de wandeling van Jinshanling naar Simatai, een tocht van zo’n tien kilometer langs de muur.
Shanhaiguan: waar de muur de zee raakt
Aan het oostelijke uiteinde van de muur ligt Shanhaiguan, waar de muur uitkomt op de Gele Zee. Het beroemde punt “Laolongtou” – de kop van de oude draak – is het enige gedeelte waar de Chinese Muur letterlijk in het water loopt. De stad Shanhaiguan heeft een goed bewaarde Ming-stadspoort en staat bekend als “de eerste pas onder de hemel”.
Bouwmethoden en materialen
Van aarde naar baksteen
De bouwmethoden van de Chinese Muur veranderden sterk door de eeuwen heen. De vroegste muren waren opgetrokken uit aangestampte aarde, soms versterkt met takken en riet. Later werden ook houten planken en stenen gebruikt. De grote kwaliteitssprong vond plaats tijdens de Ming-dynastie, toen men overstapte op gebakken bakstenen en kalkmortel. Deze materialen maakten de muur veel duurzamer en efficiënter te bouwen in bergachtig terrein.
Rijstpap als bindmiddel
Een bijzonder detail is dat de bouwheren van de Ming-muur rijstpap gebruikten als extra bindmiddel in de mortel, naast kalk. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat deze organische toevoeging de sterkte en duurzaamheid van de mortel significant verbeterde. Het verklaart mede waarom sommige gedeelten van de Ming-muur na meer dan vijfhonderd jaar nog in goede staat verkeren.
Seinvuren en communicatie
De Chinese Muur functioneerde niet alleen als fysieke barrière, maar ook als communicatiesysteem. Op de wachttorens werden bij dreiging seinvuren ontstoken: rook overdag, vuur ’s nachts. Afhankelijk van de grootte van de aanvallende troepen werden verschillende signalen gebruikt. Op deze manier kon een bericht in enkele uren over honderden kilometers worden doorgegeven.
Mythes en feiten over de Chinese Muur
Is de muur zichtbaar vanuit de ruimte?
Een van de hardnekkigste mythes over de Chinese Muur is dat hij zichtbaar zou zijn vanaf de maan, of zelfs vanuit een lage baan om de aarde. Dit klopt niet. De muur is weliswaar lang, maar met een breedte van gemiddeld vijf meter is hij te smal om met het blote oog vanuit de ruimte te zien. Chinese astronaut Yang Liwei bevestigde na zijn ruimtevlucht in 2003 dat hij de muur niet kon waarnemen.
Zijn er lichamen in de muur gemetseld?
Een andere populaire overlevering is dat de lichamen van omgekomen arbeiders in de muur zijn gemetseld. Historisch onderzoek heeft hier weinig bewijs voor gevonden. Menselijke resten zijn weliswaar gevonden in de directe omgeving van de muur, maar niet aantoonbaar in de muurconstructie zelf. Wel staat vast dat de bouwomstandigheden uiterst zwaar waren en dat grote aantallen arbeiders stierven tijdens de constructie.
De Chinese Muur als UNESCO Werelderfgoed
In 1987 werd de Chinese Muur opgenomen op de UNESCO Werelderfgoedlijst. De muur wordt erkend als een meesterwerk van menselijke ingeniositeit en als een uniek historisch monument. Toch kampt hij met serieuze bedreigingen. Verwaarlozing, toeristische druk en illegale bouwactiviteiten in de buurt van de muur hebben geleid tot schade aan grote delen van het erfgoed. Schattingen suggereren dat slechts een kwart tot een derde van de Ming-muur in goede staat verkeert. De Chinese overheid heeft de afgelopen decennia aanzienlijk geïnvesteerd in restauratie, maar de uitdaging blijft groot.
Veelgestelde vragen
Hoe lang is de Chinese Muur precies?
Volgens officieel Chinees onderzoek uit 2012 is de totale lengte van de Chinese Muur 21.196 kilometer. Hierbij zijn alle muurdelen uit verschillende dynastieën samengeteld, inclusief bijbehorende greppels en natuurlijke barrières.
Waar begint en eindigt de Chinese Muur?
De muur begint in het oosten bij Shanhaiguan aan de Golf van Bohai en eindigt in het westen bij Jiayuguan in de provincie Gansu. Tussen deze twee punten doorkruist de muur meerdere Chinese provincies en autonome regio’s.
Welke sectie van de Chinese Muur is het best te bezoeken?
Dat hangt af van je wensen. Badaling is het meest toegankelijk en toeristisch uitgerust. Mutianyu biedt mooiere natuur en is iets minder druk. Jinshanling en Simatai zijn populair bij wandelaars die een authentiekere ervaring zoeken. Alle genoemde secties liggen op 80-130 kilometer van Beijing.
Wanneer is de Chinese Muur gebouwd?
De bouw begon in de zevende eeuw voor Christus, met afzonderlijke muren door rivaliserende Chinese staten. De eerste grote aaneengesloten muur werd aangelegd onder keizer Qin Shi Huang rond 221 voor Christus. Het meest bekende deel dat nu te zien is, dateert uit de Ming-dynastie (1368-1644).
Is de Chinese Muur zichtbaar vanuit de ruimte?
Nee, dat is een mythe. De muur is weliswaar erg lang, maar met een breedte van gemiddeld vijf meter is hij te smal om met het blote oog vanuit de ruimte of vanaf de maan te zien. Dit werd bevestigd door de Chinese astronaut Yang Liwei in 2003.
Hoeveel mensen werkten aan de bouw van de Chinese Muur?
Schattingen lopen uiteen, maar tijdens de piekperiode onder de Ming-dynastie zouden meer dan een miljoen mensen tegelijkertijd aan de muur gewerkt hebben. Over de gehele bouwperiode van meer dan tweeduizend jaar waren naar schatting tientallen miljoenen mensen betrokken bij de aanleg en het onderhoud.
