Al Pacino speelde Michael Corleone in alle drie de delen van The Godfather-trilogie. Hij vertolkte de rol in The Godfather (1972), The Godfather Part II (1974) en The Godfather Part III (1990), en bouwde daarmee een van de meest iconische personages uit de filmgeschiedenis op.
Michael Corleone begint de trilogie als een terugkerende oorlogsheld met ambities buiten de misdaad. Aan het einde van het derde deel is hij een gebroken, eenzame man die alles heeft verloren wat hem dierbaar was. Die reis, gespeeld over bijna twintig jaar filmtijd, maakt de combinatie Pacino-Corleone tot een unicum in Hollywood.
Al Pacino: van klein begin tot Michael Corleone
Alfredo James Pacino werd geboren op 25 april 1940 in East Harlem, New York. Zijn ouders scheidden toen hij twee jaar oud was, en hij groeide op bij zijn grootouders van Siciliaanse afkomst. Juist die Italiaans-Amerikaanse achtergrond zou later een rol spelen bij zijn casting als Corleone.
Pacino studeerde aan het Actors Studio Drama School en werkte jarenlang in het theater voordat hij zijn filmdoorbraak vond. Zijn eerste grotere filmrol was in The Panic in Needle Park (1971), een jaar voor The Godfather. Zijn naam was op dat moment nauwelijks bekend buiten de theaterwereld van New York. Regisseur Francis Ford Coppola zag echter precies wat hij zocht: een acteur die de stille introverte vastberadenheid van Michael kon spelen zonder die nadrukkelijk te communiceren.
Paramount Pictures wilde Pacino niet. Studio-executives drukten aan op namen als Warren Beatty, Robert Redford, Ryan O’Neal en Jack Nicholson. Coppola zette door. Hij bleef Pacino verdedigen, mede omdat Marlon Brando (die de rol van Don Vito Corleone op zak had) zich ook voor Pacino uitsprak. Uiteindelijk gaf Paramount toe, en de rest is filmgeschiedenis.
De drie films en de leeftijd van Pacino bij elke opname
Het bijzondere aan de trilogie is dat de opnamen verspreid lagen over bijna twee decennia. Pacino groeide mee met zijn personage, maar de leeftijdsverschillen waren opvallend.
| Film | Jaar uitgebracht | Leeftijd Pacino bij opnames | Leeftijd Michael Corleone (fictief) | Regisseur |
|---|---|---|---|---|
| The Godfather | 1972 | 31 jaar | 25 jaar | Francis Ford Coppola |
| The Godfather Part II | 1974 | 33-34 jaar | 30-47 jaar (flashbacks) | Francis Ford Coppola |
| The Godfather Part III | 1990 | 49 jaar | 60 jaar | Francis Ford Coppola |
Pacino was bij de opnames van het eerste deel zes jaar ouder dan het personage dat hij speelde. In het derde deel was het omgekeerd: zijn leeftijd (49) lag iets onder die van de fictieve Michael (60). Make-up en spel vulden dat verschil op.
Michael Corleones karakter in elk deel van de trilogie
Template 20 vraagt om combinaties en varianten binnen het grote geheel. Dat is precies wat Michaels verhaal biedt: drie duidelijk herkenbare fases in zijn persoonlijkheid en moraal, elk met hun eigen dramatische kern.
Deel 1: de onwillige opvolger (1972)
Michael keert terug van de Tweede Wereldoorlog als held. Hij wil niets met de criminele activiteiten van zijn vader Don Vito (Marlon Brando). Hij heeft een Amerikaanse vriendin, Kay Adams (Diane Keaton), en droomt van een gewoon leven. Zijn broers Sonny (James Caan) en Fredo (John Cazale) zijn al diep in het familieimperium verwikkeld.
De omslag komt wanneer Don Vito neergeschoten wordt door rivaal Sollozzo. Michael biedt zichzelf aan voor een ontmoeting met Sollozzo en politiechef McCluskey, en vermoordt hen allebei in een restaurant in de Bronx. Dat is het punt van geen terugkeer. Hij vlucht naar Sicilie, trouwt er, verliest zijn vrouw bij een bomaanslag die voor hem bedoeld was, en keert terug naar Amerika als een getransformeerd man.
Aan het einde van deel 1 is Michael de nieuwe Don. De beroemde slotscene toont hoe zijn vrouw Kay de deur ziet sluiten terwijl zijn mannen hem als “Don Corleone” aanspreken. Buiten staat ze; binnen staat de maffiaboss.
Deel 2: de consolidatie en het verval (1974)
Het tweede deel werkt met twee tijdlijnen. In de jaren zeventig volgen we Michael als gevestigd maffiabaas die zijn imperium uitbreidt naar Cuba en Las Vegas. Parallel daaraan lopen flashbacks naar de jeugd van zijn vader Vito, gespeeld door Robert De Niro, die zijn eigen criminele carriere opbouwt in New York aan het begin van de twintigste eeuw.
Michael wordt harder. Hij laat zijn broer Fredo ombrengen na diens verraad, een van de meest beladen momenten in de hele trilogie. Zijn huwelijk met Kay strandt. Ze onthult dat ze een abortus heeft laten plegen om te voorkomen dat hun kind zou opgroeien in zijn wereld. Michael staat aan het einde van dit deel volledig alleen, emotioneel en moreel geruineerd.
The Godfather Part II won zes Oscars, waaronder Beste Film en Beste Regisseur. Pacino was genomineerd voor Beste Acteur, maar verloor. Robert De Niro won wel, als Beste Mannelijke Bijrol voor zijn vertolking van de jonge Vito Corleone.
Deel 3: de onmogelijke verlossing (1990)
Bijna twintig jaar later probeert een verouderde Michael zijn zonden goed te maken. Hij wil zijn vermogen legaliseren via een deal met het Vaticaan. Tegelijkertijd herrijst de criminele wereld om hem heen, en zijn eigen neef Vincent Corleone (Andy Garcia) neemt de fakkel over.
Het derde deel werd minder goed ontvangen dan de eerste twee. De casting van Sofia Coppola als Michaels dochter Mary leidde tot forse kritiek. Pacino zelf werd geprezen, maar de film haalde de lat van de voorgaande delen niet. Wel werd het genomineerd voor zeven Oscars, zonder er een te winnen.
In 2020 bracht Coppola een hersneden versie uit onder de titel Mario Puzo’s The Godfather, Coda: The Death of Michael Corleone. Met een andere openings- en slotscene presenteerde Coppola zijn eigenlijke visie op het verhaal: een tragedie over vergeving die nooit helemaal aankomt.
Waarom Pacino zo geschikt was voor deze rol
Michael Corleone is geen luidruchtige schurk. Hij schreeuwt zelden. Zijn gevaar schuilt in stilte, in berekende pauzes, in ogen die niets verraden terwijl het brein alles plant. Dat vereist een andere soort acteur dan de meeste actierolletjes.
Pacino beheerste dat register perfect. Zijn theateropleiding gaf hem de techniek om veel over te brengen met weinig beweging. Zijn Italiaans-Amerikaanse achtergrond maakte de familiaire dynamiek geloofwaardig. En zijn relatief onbekende status in 1971 zorgde ervoor dat het publiek geen baggage meebracht: je keek naar Michael Corleone, niet naar “Al Pacino speelt een maffiaboss”.
Coppola wilde juist geen grote naam voor de rol. Een bekende ster zou het verhaal verankeren in een bestaand filmimago. Een onbekend gezicht liet de kijker de personagereis volledig meemaken. Dat klinkt als een artistieke overweging, maar het was ook een financieel risico dat Paramount beangstigde. De film werd uiteindelijk de bestverkopende film van 1972 en een van de meest winstgevende films aller tijden op dat moment.
Vergelijk dit met hoe andere regisseurs met soortgelijke keuzes omgingen: ook Christopher Nolan koos voor Christian Bale voor Batman in The Dark Knight-trilogie, een acteur die op dat moment minder sterallure had dan sommige alternatieven. Het principe is hetzelfde: het personage moet groter zijn dan de naam op de poster.
De andere acteurs in de Corleone-familie
Michael Corleone functioneert niet in een vacuum. De kracht van de trilogie ligt voor een groot deel in het ensemble eromheen. De casting van de Corleone-familie was net zo moeizaam als die van Michael zelf.
- Marlon Brando als Don Vito Corleone: Ook Brando was een omstreden keuze. Studio-executives twijfelden of hij nog bankable was na een reeks flops in de jaren zestig. Zijn auditie met wattenballen in zijn mond overtuigde iedereen. Hij won de Oscar voor Beste Acteur, maar weigerde die te accepteren als protest tegen de behandeling van Native Americans door Hollywood.
- James Caan als Sonny Corleone: De impulsieve oudste broer, vermoord in een hinderlaag in deel 1. Caan was genomineerd voor een Oscar als Beste Mannelijke Bijrol.
- Robert Duvall als Tom Hagen: De adoptiezoon en huisadvocaat van de familie. Duvall was ook genomineerd als Beste Mannelijke Bijrol. Hij keerde niet terug voor deel 3 vanwege een salarisconflict.
- Diane Keaton als Kay Adams: Michaels vriendin en later echtgenote. Keaton volgt de transformatie van Michael van buitenaf, waardoor de kijker zijn verandering via haar ogen kan zien.
- John Cazale als Fredo Corleone: De zwakste broer, die Michael uiteindelijk laat ombrengen. Cazale speelde in vijf films in zijn leven, allemaal meesterwerken en allemaal Oscargekandideerd voor Beste Film.
- Andy Garcia als Vincent Corleone (deel 3): De buitenechtelijke zoon van Sonny, en de nieuwe generatie leider. Garcia was genomineerd voor een Oscar voor deze rol.
- Talia Shire als Connie Corleone: De enige zus in de familie, wier huwelijksproblemen in deel 1 indirect de familiepolitiek compliceren.
Pacinos Oscarnominaties voor de trilogie en zijn latere carriere
Al Pacino werd voor elk van de drie Godfather-films genomineerd voor een Academy Award, maar won voor geen van de drie. Voor deel 1 kreeg hij een nominatie als Beste Mannelijke Bijrol. Voor deel 2 was hij genomineerd als Beste Acteur. Voor deel 3 kreeg hij opnieuw een nominatie als Beste Acteur.
Zijn uiteindelijke Oscar won hij voor Scent of a Woman (1992), een jaar na The Godfather Part III. Veel filmcritici beschouwden die win als een soort inhaalprijs: de Academy beloonde hem voor een rol die misschien niet zijn zwaarste was, maar compenseerde daarmee de gemiste kansen bij de Godfather-trilogie.
Na de trilogie bleef Pacino een van de meest gerenommeerde acteurs van Hollywood. Zijn rollen in Scarface (1983 als Tony Montana), Serpico (1973), Dog Day Afternoon (1975), Heat (1995 naast Robert De Niro), Donnie Brasco (1997) en The Irishman (2019) bevestigden zijn status.
Het is interessant om Pacino te vergelijken met andere acteurs die bekend zijn om hun definitieve vertolkingen van filmiconen. Zo speelde John Travolta Vincent Vega in Pulp Fiction op een manier die zijn carriere nieuw leven inblies, terwijl Pacino met Michael Corleone zijn carriere juist lanceerde. En net zoals Tom Cruise als Ethan Hunt in de Mission: Impossible-films decennialang aan een personage verbonden bleef, is Pacino voor altijd de naam die bij Michael Corleone hoort.
De erfenis van de trilogie en de rol van Michael Corleone in de filmcultuur
The Godfather (1972) staat op vrijwel elke lijst van de beste films aller tijden bovenaan of in de top drie. Het American Film Institute plaatste het op de eerste plek van de 100 beste Amerikaanse films. IMDb-gebruikers geven het consequent een score van 9,2 of hoger, waarmee het tot de best beoordeelde films aller tijden behoort.
Michael Corleones personage heeft de misdaadfilm als genre herdefineerd. Voor 1972 waren gangsters in films vaak eendimensionaal, caricaturaal gewelddadig of romantisch verheerlijkt. Michael Corleone bracht iets nieuws: een intelligente, moreel complexe man die stap voor stap zijn ziel verkoopt zonder dat de kijker precies kan aanwijzen wanneer hij de grens overschreed.
Dat maakt de rol ook zo relevant voor acteurs die na hem kwamen. Vergelijk het met Cillian Murphy, wiens rol als Thomas Shelby in Peaky Blinders vergelijkbaar terrein bewandelt: een intelligente man die kiest voor criminaliteit en daarin steeds verder opgaat. De schaduw van Corleone valt lang over dergelijke personages.
Citaten uit de trilogie zijn diep in de populaire cultuur geworteld. “I’m gonna make him an offer he can’t refuse” is een van de bekendste filmcitaten ter wereld, maar werd gesproken door Marlon Brando als Don Vito, niet door Pacino. Michael Corleone heeft zijn eigen iconische momenten: de langzame transformatie in de restaurantscene in deel 1, de harde blik naar Fredo na diens verraad, de gebroken man op het bankje in de slotscene van deel 3.
De trilogie beïnvloedde ook televisie. The Sopranos, door velen beschouwd als de beste televisieserie ooit gemaakt, erkende expliciet zijn schuld aan The Godfather. Tony Soprano is in veel opzichten een televisievariant van Michael Corleone: een man die geprobeerd heeft zijn criminele leven te combineren met een normaal gezinsleven, en daarin mislukt.
Voor wie interesse heeft in de bredere filmhistorie rondom klassieke regisseurs en hun personages, is het ook de moeite waard om te lezen over Alfred Hitchcock en zijn bijdrage aan de filmgeschiedenis. Hitchcock en Coppola deelden een obsessie met het morele verval van schijnbaar gewone mensen, al verschilden hun stijlen enorm.
The Godfather Part II (1974) was de eerste vervolg-film in de Oscargeschiedenis die de Oscar voor Beste Film won. Dat was een signaal dat een sequel artistiek de gelijke of meerdere van het origineel kon zijn, iets wat voorheen nauwelijks serieus genomen werd. Het opende de deur voor ambitioneuze vervolgreeksen in Hollywood.
Ook interessant in dit verband is hoe andere franchise-acteurs hun personages over meerdere films ontwikkelden. Zo speelde Marlon Brando de hoofdrol in the Godfather als Don Vito Corleone, terwijl Pacino als Michael de eigenlijke spil van de verhaallijnen werd. De twee acteurs hadden maar weinig gezamenlijke scènes, maar hun samenspel in het ziekenhuisbezoek van Michael aan zijn gewonde vader behoort tot de meest geciteerde scènes in de filmgeschiedenisboeken.
Veelgestelde vragen
Wie speelde Michael Corleone in The Godfather?
Al Pacino speelde Michael Corleone in alle drie de delen van The Godfather-trilogie. Hij vertolkte de rol in 1972, 1974 en 1990. Pacino was 31 jaar oud bij de opnames van het eerste deel, terwijl zijn personage op dat moment 25 jaar oud was in het verhaal.
Was Al Pacino de eerste keuze voor de rol van Michael Corleone?
Nee. Paramount Pictures wilde Pacino aanvankelijk niet. Studio-executives prefereerden bekendere namen zoals Warren Beatty, Robert Redford, Ryan O’Neal en Jack Nicholson. Regisseur Francis Ford Coppola bleef Pacino verdedigen, mede gesteund door Marlon Brando. Uiteindelijk gaf de studio toe, en de film werd het grootste kassucces van 1972.
Welke Oscars won Al Pacino voor zijn rol als Michael Corleone?
Pacino won geen Oscar voor de Godfather-trilogie, ondanks nominaties voor alle drie de films. Voor deel 1 was hij genomineerd als Beste Mannelijke Bijrol, voor deel 2 en deel 3 als Beste Acteur. Zijn uiteindelijke Academy Award won hij voor Scent of a Woman in 1993 (voor het jaar 1992).
Wat is de chronologische volgorde van de Godfather-films?
De trilogie bestaat uit drie films: The Godfather (1972), The Godfather Part II (1974) en The Godfather Part III (1990). Het tweede deel bevat uitgebreide flashbacks naar het begin van de twintigste eeuw, met Robert De Niro als de jonge Vito Corleone. In 2020 verscheen een hersneden versie van deel 3 onder de titel The Godfather, Coda: The Death of Michael Corleone.
Wie schreef het boek waarop The Godfather gebaseerd is?
The Godfather is gebaseerd op de gelijknamige roman van Mario Puzo uit 1969. Puzo schreef het boek deels uit financiële noodzaak en had aanvankelijk weinig hoop op succes. Het boek werd een enorme bestseller. Puzo schreef samen met Francis Ford Coppola ook het scenario voor alle drie de films. Het scenario voor deel 1 won de Oscar voor Beste Bewerkte Scenario.
Hoe verschilt Michael Corleone in deel 3 van de eerdere delen?
In het derde deel, uitgebracht in 1990, is Michael een zestiger die probeert zijn criminele verleden achter zich te laten. Hij wil zijn fortuin legaliseren en een respectabel zakenman worden. Tegelijkertijd wordt hij opnieuw meegezogen in geweld en verraad. Het personage is in deel 3 aanzienlijk melancholischer en kwetsbaarder dan in de koude en berekende versie uit de eerste twee films. Pacino was bij de opnames 49 jaar oud.
