Een inch is exact 2,54 centimeter. Dat getal is al vastgelegd in 1959 en geldt tot op de dag van vandaag als internationale standaard. Toch leven er twee maatsystemen naast elkaar: het metrische stelsel dat bijna de hele wereld gebruikt, en het imperiale stelsel dat je vooral tegenkomt in de VS, het VK en bij producten zoals televisies en schermen.
Die twee stelsels zorgen dagelijks voor verwarring. Je koopt een 55-inch tv, een telefoon met 6,7-inch scherm of sportschoenen in US-maat 10. Maar wat zijn die maten precies in centimeters? En hoe zijn die twee systemen eigenlijk naast elkaar blijven bestaan?
1 inch is precies 2,54 centimeter
De meest concrete vraag krijgt meteen een concreet antwoord: 1 inch = 2,54 cm. Dit is geen afronding. Het is de exact gedefinieerde waarde, vastgelegd in het “International Yard and Pound Agreement” van 1959, waarbij de VS, Canada, Australië, het VK en enkele andere landen de definitie van de inch uniform maakten. Sindsdien geldt deze omrekening overal ter wereld als absolute standaard.
Omrekenen doe je door het aantal inches te vermenigvuldigen met 2,54. Wil je de andere kant op, dan deel je het aantal centimeters door 2,54. Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk loopt het mis als je de formule even niet paraat hebt. Hieronder vind je een tabel met de meest gebruikte waarden.
| Inch | Centimeter | Praktisch voorbeeld |
|---|---|---|
| 1″ | 2,54 cm | Breedte van een duim (vandaar de naam) |
| 5″ | 12,70 cm | Gemiddeld telefoonscherm vroeger |
| 6″ | 15,24 cm | Klein-middenklasse smartphone |
| 6,7″ | 17,02 cm | Veel populaire smartphones anno 2026 |
| 12″ | 30,48 cm | 1 foot (12 inches) |
| 32″ | 81,28 cm | Kleine televisie of computerscherm |
| 43″ | 109,22 cm | Populaire woonkamer-tv |
| 55″ | 139,70 cm | Grote woonkamer-tv |
| 65″ | 165,10 cm | Zeer grote tv, bijna 1,65 meter diagonaal |
| 75″ | 190,50 cm | Bioscoopachtige thuisbioscoop |
Let op: bij televisies is de diagonaal het getal dat in inches wordt opgegeven. Dat is de afstand van de linkeronderhoek naar de rechterbovenhoek van het scherm. De breedte en hoogte van het toestel zijn dus altijd kleiner dan die diagonaal. Een 55-inch televisie heeft een beelddiagonaal van 139,70 cm, maar de breedte van het scherm zelf ligt bij een 16:9-verhouding rond de 122 cm.
Waar komt de inch vandaan?
De naam “inch” komt van het Latijnse woord uncia, dat “twaalfde deel” betekent, namelijk het twaalfde deel van een Engelse voet. In het middeleeuws Engeland was de praktische definitie verrassend concreet: de breedte van de duim van een man, ter hoogte van het onderste kootje. Dat zorgde uiteraard voor inconsistentie, want niet iedereen heeft even brede duimen.
Andere oude definities koppelden de inch aan drie gerstekorrels, gelegd naast elkaar langs hun lengteas. Koning Edward II van Engeland legde dit vast in een wet uit 1324. Die aanpak klinkt omslachtig, maar het idee was helder: gebruik iets tastbaars en universeel aanwezig als meetstandaard. Pas veel later werd de inch officieel vastgelegd in termen van de meter.
De voet (foot) bestaat uit 12 inches. Een yard bestaat uit 3 voeten, dus 36 inches of 91,44 cm. Een mijl is 1.760 yards, wat neerkomt op ruim 1,6 kilometer. Die getallen zijn niet willekeurig gekozen, maar zijn eeuwenlang gegroeid vanuit lokale tradities en praktijken. Dat maakt het systeem moeilijk te leren voor wie er niet mee opgegroeid is, maar voor mensen die het van kinds af aan kennen werkt het intuïtief.
“Het imperiale systeem lijkt chaotisch van buitenaf, maar het is ingenieuzer dan het eruitziet. Twaalf is deelbaar door 2, 3, 4 en 6, wat handig is voor handmatig verdelen zonder rekenmachine. Een meter kun je moeilijker mentaal in drieën hakken dan een voet.”
Die deelbaarheid van 12 speelt ook door in onze klok (12 uur, 60 minuten en seconden) en in de maanden van het jaar. Het is geen toeval: veel oude meetsystemen waren gebouwd op de logica van twaalftallen, ook wel duodecimaal rekenen genoemd.
Hoe zijn het metrische en het imperiale stelsel ontstaan?
Het metrische stelsel ontstond in Frankrijk tijdens de Revolutie, aan het einde van de 18e eeuw. Wetenschappers wilden af van de wirwar aan lokale maten die per regio, per stad en zelfs per ambacht verschilden. In 1795 werd de meter officieel ingevoerd als standaardeenheid voor lengte. De definitie was destijds gebaseerd op één tien-miljoenste van de afstand van de evenaar naar de Noordpool. Later werd die definitie nauwkeuriger gemaakt via fysieke prototypes en uiteindelijk via de lichtsnelheid.
Het internationale metrische systeem, officieel het Système International d’Unités (SI), bestaat uit zeven basiseenheden waarvan de meter de lengte-eenheid is. De centimeter is simpelweg een honderdste van een meter. Die decimale opbouw maakt rekenen makkelijk: 1 kilometer is precies 1.000 meter en 1 meter is precies 100 centimeter.
Het imperiale stelsel bleef intussen bestaan in landen die nooit een revolutionaire breuk met hun tradities maakten. Groot-Brittannië gebruikte het systeem eeuwenlang en bracht het mee naar zijn koloniën, waaronder de latere VS. Tegen de tijd dat het metrische systeem opgang maakte in Europa, had het imperiale stelsel zich te diep genesteld in de Angelsaksische cultuur.
Waarom gebruikt Amerika nog steeds inches?
De VS is samen met Myanmar en Liberia het enige land ter wereld dat het imperiale stelsel officieel niet heeft vervangen door het metrisch stelsel voor dagelijks gebruik. Dat heeft meerdere oorzaken, zowel historisch als politiek.
Historisch gezien namen de vroege kolonisten het Engelse systeem mee. Na de onafhankelijkheid in 1776 lag het metrische stelsel er net aan te komen in Europa, maar de pas opgerichte VS zagen geen reden om over te stappen op iets dat ook nog niet bewezen was. Bovendien was er geen centrale macht die zo’n omschakeling kon afdwingen: de grondwet gaf de federale overheid nauwelijks zeggenschap over maateenheden.
In 1975 probeerde de VS het alsnog met de Metric Conversion Act. Er werd een nationale commissie ingesteld, maar de wet maakte omschakeling volledig vrijwillig. Zonder verplichting, zonder deadline. Het gevolg was dat bedrijven zelf mochten kiezen, en de meeste kozen voor de status quo. De consument vond het ook niet noodzakelijk en het Congres haalde de commissie in 1982 al grotendeels op. Sindsdien gebruikt de wetenschappelijke sector en de farmaceutische industrie in de VS wel degelijk het SI-stelsel, maar het dagelijkse leven draait nog altijd op miles, pounds en Fahrenheit.
In Groot-Brittannië is het beeld gemengd. Officieel is het VK metrisch voor handel en onderwijs, maar in de praktijk blijven miles voor wegenafstanden, pints voor bier en stones voor lichaamsgewicht diep verankerd. De inch leeft door in schermdiagonalen, pijpdiameters en bouwtekeningen.
Praktische toepassingen van de inch in Nederland
Ook als Nederlander kom je de inch dagelijks tegen, ook al reken je verder altijd in centimeters. Hieronder drie concrete domeinen waar inches standaard zijn.
Televisies en monitoren. De hele consumentenelektronica-industrie, ook in Nederland en Europa, geeft schermformaten in inches op. Dat is zo gegroeid vanuit de Amerikaanse markt en is nooit veranderd. Een 65-inch tv is 165,10 cm diagonaal. Vergeet niet dat de fysieke behuizing breder en groter is dan het scherm zelf.
Schoenmaten. In het VK en de VS worden schoengrootten uitgedrukt in inches, al is het omrekenverband niet direct. Een UK-maat is gebaseerd op de voetstap in barleycorns (een derde van een inch). Een EU-maat is gebaseerd op centimeters, maar dan in “Paris Points” van 2/3 cm. Een EU-maat 42 staat grofweg gelijk aan UK 8 of US 9. Als je schoenen koopt via een buitenlandse webshop is het verstandig altijd je voet in centimeters op te meten.
Buizen en leidingen. In de bouw en sanitair zijn buisdiameters historisch in inches opgegeven, ook in Europa. Een “half-inch gasleiding” of een “drie-kwart-inch waterleiding” zijn gangbare aanduidingen bij loodgieters en installateurs.
- Televisies en monitoren: altijd schermdiagonaal in inches
- Fietsbanden: velgmaat in inches (28″, 26″, 29″)
- Schroeven en moeren: in de techniek ook nog inches-formaten (SAE-maten)
- Luchtdruk in banden: in veel landen nog in PSI (pound per square inch)
- Schoenmaten UK/US: gebaseerd op barleycorns (1/3 inch)
- Pijpdiameters: nog altijd inches bij sanitair en hydrauliek
Omrekentabel voor veelgebruikte maten
Als je regelmatig met inches werkt, helpt een vaste tabel meer dan een formule. Hieronder staan de maten die je het meest tegenkomt, van kleine smartphones tot grote tv-schermen en fietswielformaten.
| Inch | Cm (exact) | Toepassing |
|---|---|---|
| 0,5″ | 1,27 cm | Kleine schroefmaten, elektronica |
| 1″ | 2,54 cm | Basiseenheid, duimbreedte |
| 3″ | 7,62 cm | Kleine fotoprints (3×4 inch) |
| 4″ | 10,16 cm | Kleine smartwatch-schermen |
| 6,1″ | 15,49 cm | iPhone standaardformaat 2024-2026 |
| 10″ | 25,40 cm | Kleine tablet |
| 11″ | 27,94 cm | iPad/klein laptop-scherm |
| 14″ | 35,56 cm | Compact laptop |
| 16″ | 40,64 cm | Grote laptop (MacBook Pro 16″) |
| 24″ | 60,96 cm | Thuis-computermonitor standaard |
| 27″ | 68,58 cm | Populair desktop-formaat |
| 28″ | 71,12 cm | Standaard fietsvelg (stadsfiets) |
Wil je ook andere grootheden begrijpen? Net zoals millimeters of centimeters regen niet altijd intuïtief zijn, geldt dat ook voor inches. Bij neerslag lees je soms ook over wat 1 mm regen in de praktijk betekent en wat 3 mm regen echt inhoudt. Eenheden zijn overal.
Metrisch stelsel versus imperiaal: de kernverschillen
De twee systemen komen voort uit andere denkwijzen. Het metrische stelsel is decimaal: elke eenheid is een veelvoud van 10, 100 of 1.000 van de vorige. Dat maakt het eenvoudig te rekenen en te combineren met wetenschappelijke notaties. Het imperiale stelsel is niet decimaal: 12 inches in een voet, 3 voeten in een yard, 1.760 yards in een mijl. Die verhoudingen zijn historisch gegroeid en zijn nu ingebakken.
Dat heeft ook voordelen gehad. Twaalf is deelbaar door 2, 3, 4 en 6. Als timmerman of kleermaker die handmatig verdeelt, is een maat van 12 handzamer dan een maat van 10. Praktische ambachten liepen goed op het systeem. Maar zodra de wetenschap grootschalig rekenen nodig had, bleek het metrische stelsel verre superieur: de overgang van milligram naar kilogram is simpelweg 10 tot de macht 6, niet een reeks willekeurige omrekenfactoren.
Het verschil in systemen heeft weleens echte problemen opgeleverd. In 1999 verloor NASA de Mars Climate Orbiter omdat een deel van het team in metrische eenheden werkte en een ander deel in imperiale. De raketkracht werd in pound-force per seconde doorgestuurd, terwijl het systeem Newton-seconden verwachtte. De sonde verdween in de Marsatmosfeer. Een kleine rekenfout met grote gevolgen.
Voor wie meer wil begrijpen over hoe wetenschappers met eenheden en methoden omgaan: bij wetenschappelijk onderzoek is standaardisering van maten en eenheden een basisvereiste, juist om dit soort fouten te voorkomen.
Anno 2026 is metrisch de mondiale standaard voor wetenschap, handel en industrie, ook in de VS. Alleen het dagelijks leven in Amerika loopt achter. Dat maakt de kans op verwarring bij consumentenproducten reëel, ook voor Nederlanders die iets bestellen uit de VS of een Engelstalige handleiding lezen.
Handige rekenregels voor dagelijks gebruik
Je hoeft geen tabel bij de hand te hebben als je een paar vuistregels kent. Hieronder de meest praktische manieren om snel te schatten.
- Formule inches naar cm: vermenigvuldig met 2,54. Dus 10 inch = 25,40 cm.
- Formule cm naar inches: deel door 2,54. Dus 50 cm = 19,7 inch.
- Snelle schatting zonder rekenmachine: 1 inch is iets meer dan 2,5 cm. Vermenigvuldig met 2,5 en tel daar 2% bij op voor een exactere waarde.
- Voor tv-formaten: neem de inches en vermenigvuldig met 2,54. Een 55-inch tv heeft een diagonaal van 139,7 cm, maar de breedte bij 16:9 is 121,8 cm.
- Fietswielformaat: een 28-inch wiel (standaard stadsfiets) is 71,12 cm in diameter, maar de bandbuitenmaat is 700 mm (ETRTO-standaard) wat iets afwijkt.
- Schoenen: meet je voet in cm, gebruik een maattabel van de fabrikant. UK-maten zijn niet direct inches maar historisch afgeleid, via barleycorns.
- Buisdiameters: een “halve-inch buis” heeft een binnendiameter van 13,5 mm, niet 12,7 mm, omdat in de sanitairtechniek de nominale maat en de werkelijke maat historisch uit elkaar lopen.
Die laatste regel is typisch voor het complexe leven met twee systemen naast elkaar: zelfs een “inch buis” klopt niet meer exact met de officiële definitie van de inch, omdat de industriestandaard al decennialang gefixeerd is op een iets afwijkende maat. Dat toont hoe diep historische gewoontes verankerd zitten.
Meer weetjes over historische en moderne systemen vind je ook bij artikelen over beroemde historische objecten of bij de achtergrond van oude schrift- en meetsystemen uit de oudheid. Menselijke beschavingen hebben altijd manieren bedacht om de werkelijkheid te meten en te beschrijven.
Veelgestelde vragen
Is 1 inch precies 2,54 cm of is dat een afronding?
Het is exact. Sinds het International Yard and Pound Agreement van 1959 is 1 inch gedefinieerd als precies 2,54 centimeter, zonder afronding. Dit is een vaste, exacte waarde die is vastgelegd door een internationaal verdrag. Er zijn geen decimalen die worden weggelaten. De formule inch x 2,54 = cm klopt dus altijd tot op elke willekeurige decimaal nauwkeurig.
Waarom geven fabrikanten tv-schermen op in inches en niet in centimeters?
De consumentenelektronica-industrie is historisch sterk door Amerikaanse en Japanse bedrijven vormgegeven. Beide landen werken intern met inches voor schermformaten. Die conventie is via internationale productlijnen de wereldstandaard geworden. Er is nooit een aanleiding geweest om de industrie te herstandaardiseren, en consumenten zijn gewend aan de inch-aanduidingen. In de praktijk vermeld je bij aankoop dus altijd even hoeveel centimeter de diagonaal is, door de inches te vermenigvuldigen met 2,54.
Hoe reken ik snel een schermdiagonaal in inches om naar centimeters zonder rekenmachine?
Een snelle mentale schatting: neem het aantal inches, vermenigvuldig met 2,5 en tel daar 2% extra bij op. Dus 55 inch x 2,5 = 137,5. Tel 2% toe: 137,5 + 2,75 = 140,25, wat dicht bij de exacte waarde van 139,70 cm ligt. Voor een ruwe schatting is “inches keer 2,5” voldoende. Wil je het precies weten, dan is keer 2,54 de enige juiste manier.
Gebruikt Groot-Brittannië inches of centimeters?
Groot-Brittannië gebruikt officieel het metrische stelsel voor handel, onderwijs en wetenschap, maar de inch is in de praktijk nooit verdwenen. Wegafstanden staan in miles, lichaamsgewicht in stones en pounds, bier wordt geschonken in pints en televisies worden opgegeven in inches. Het VK heeft een hybride situatie: officieel metrisch, in de praktijk sterk gemengd. Bij technische specificaties en bouw geldt vaak al het SI-systeem, maar in de dagelijkse omgangstaal heerst het imperiale systeem nog steeds.
Is het metrische stelsel objectief beter dan het imperiale?
Voor wetenschap, internationale handel en techniek is het metrische stelsel veruit handiger vanwege de decimale opbouw. Omrekenen tussen eenheden is eenvoudiger en vergissingen zijn minder snel gemaakt. Voor dagelijks gebruik in een gemeenschap die altijd in imperiale eenheden heeft gedacht, werkt het imperiale stelsel ook goed. De keuze is praktisch, niet moreel. Het echte probleem ontstaat wanneer de twee systemen door elkaar worden gebruikt, zoals bij de Mars-orbiter in 1999. In een geglobaliseerde wereld pleit dat voor metrisch als gemeenschappelijke taal.
Waar kom ik inches nog meer tegen in Nederland?
Buiten televisies en laptops kom je in Nederland ook bij fietsbanden de inch tegen: 28 inch (stadsfietsen en toerfietsen), 26 inch (mountainbikes, oudere modellen) en 29 inch (moderne mountainbikes). Ook bij loodgieterswerk en sanitair worden buisdiameters nog steeds in inches uitgedrukt. Schroevendraaiers en moersleutels komen in SAE-maten (imperial) en metrische maten voor, wat relevant is als je aan Amerikaanse auto’s of machines werkt. En luchtdruk wordt bij autopompen nog regelmatig in PSI weergegeven naast bar en kPa.
