Cupping helpt bij het verlichten van spierpijn, het verbeteren van de bloedcirculatie en het ontspannen van gespannen spieren. Dat zijn de meest genoemde toepassingen. Maar wat zit er achter die ronde vlekken op de huid, welke cups gebruik je waarvoor, en wanneer kun je er eigenlijk beter mee stoppen?
Wat is cupping en hoe werkt het precies?
Cupping is een eeuwenoude behandelvorm waarbij kleine cups op de huid worden geplaatst en vacuüm gezogen. Door het onderdruk in de cup wordt de huid en het onderliggende weefsel omhooggetrokken. Dat geeft een tegengesteld effect ten opzichte van een gewone massage: in plaats van druk naar beneden, trekt cupping weefsel omhoog.
Het vacuüm veroorzaakt een lichte lokale doorbloedingsverhoging. Bloed en lymfevocht stromen naar het behandelde gebied. Tegelijkertijd activeert de milde mechanische prikkel het immuunsysteem. Het lichaam reageert alsof er iets gerepareerd moet worden, en dat stimuleert de aanmaak van herstelstofjes. Vandaar die donkerrode tot paarse vlekken: dat zijn kleine bloedinkjes vlak onder de huid, geen echte blauwe plekken.
De vlekken verdwijnen doorgaans binnen drie tot zeven dagen vanzelf. Ze zijn niet pijnlijk, al kunnen ze bij gevoelige huid tijdelijk warm aanvoelen.
Cupping stamt uit de Chinese traditionele geneeskunde en wordt al meer dan tweeduizend jaar toegepast. Ook in de Arabische en Aziatische geneeskunde heeft het een lange geschiedenis. Modernere varianten gebruiken siliconen of plastic cups met een pompje, waardoor je de zuigkracht precies kunt instellen.
De soorten cups: materiaal en toepassing per type
Template 15 vraagt om een materiaal- en gereedschapsinsteek, en die is bij cupping volledig op zijn plek. De keuze voor het type cup bepaalt namelijk voor een groot deel hoe de behandeling verloopt en voor welke klachten hij geschikt is.
| Type cup | Materiaal | Hoe vacuüm? | Beste toepassing | Voordeel |
|---|---|---|---|---|
| Glazen cup | Glas | Vuur (traditioneel) of pomp | Rug, schouders, diepe spierspanning | Sterke zuigkracht, klassiek effect |
| Siliconen cup | Medische siliconen | Knijpen | Massage-cupping, gevoelige zones, bewegen | Flexibel, geen vuur nodig, makkelijk thuis |
| Plastic pomp-cup | Kunststof + pompje | Handpomp | Precise zuigkracht instellen, fysiotherapie | Doseerbaar, hygiënisch, herstelbaar |
| Bamboe cup | Bamboe | Vuur of warmte | Traditionele behandelingen, ontspanning | Lichtgewicht, milieuvriendelijk |
| Droge hijama-cup | Glas of kunststof | Pomp | Islamitische cupping zonder incisie | Zachter, geschikt voor beginners |
| Natte cupping (hijama) | Glas | Vuur of pomp + incisie | Bloed laten ontsnappen, detox-protocollen | Dieper effect volgens traditionele leer |
| Magnetische cup | Kunststof + magneet | Pomp | Combinatie met magnetotherapie | Extra prikkel voor spieren en gewrichten |
Voor thuisgebruik zijn siliconen cups het meest toegankelijk. Ze zijn goedkoop (rond de 10-20 euro voor een set van vier), makkelijk schoon te maken en je kunt ze niet verkeerd gebruiken. Glazen cups met vuurmethode zijn iets voor een geoefende therapeut: je werkt met een brandende watten-staaf om de lucht in de cup te verhitten en dan snel op de huid te plaatsen. Doe dit nooit zonder begeleiding.
Waar is cupping goed voor: de drie hoofdtoepassingen
Cupping wordt voor uiteenlopende klachten ingezet. De meeste mensen kennen het van sporters met die opvallende ronde vlekken op hun rug, maar de toepassingen gaan verder. Hieronder de drie gebieden waar de meeste ervaringen en het meeste onderzoek over zijn.
Toepassing 1: spierpijn en sportherste
Dit is de meest bekende toepassing. Sporters gebruiken cupping na intensieve trainingen om spierpijn sneller te laten verdwijnen. Het verhoogde bloedaanbod in het behandelde gebied helpt afvalstoffen als melkzuur sneller af te voeren en brengt zuurstof en voedingsstoffen naar beschadigd spierweefsel.
Fysiotherapeuten passen cupping toe bij spierverharding (“triggerpoints”) in de nek, schouders en rug. De zuigkracht laat de bindweefselfascie los, waardoor de spier vrijer kan bewegen. Dit wordt ook wel “fascia-cupping” genoemd.
Toepassing 2: chronische rug- en nekpijn
Verschillende kleinere studies laten zien dat een reeks cuppingbehandelingen bij lage rugpijn korte termijnverlichting kan geven. Een review uit 2015 in het tijdschrift Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine concludeerde dat cupping gecombineerd met andere behandelingen beter werkt dan cupping alleen. Thuisarts.nl en huisartsen adviseren cupping niet als eerste keus, maar wijzen ook niet actief af als je het als aanvulling wilt proberen.
Toepassing 3: huidverbetering en cellulitis
Cosmetische cupping richt zich op de huid. De zuigkracht verbetert de doorbloeding van de huidlagen, wat de aanmaak van collageen stimuleert. Dat is de reden dat gezichts-cupping (facial cupping) populair is geworden als alternatief voor botox-achtige behandelingen. Voor cellulitis wordt cupping gebruikt om de onderhuidse bindweefselstructuren los te maken en vocht beter af te voeren via het lymfestelsel. Resultaten zijn tijdelijk en afhankelijk van hoe regelmaat je aanhoudt.
Droge versus natte cupping: wanneer kies je wat?
Het grootste verschil zit in de huid: bij droge cupping blijft de huid intact, bij natte cupping (hijama) worden na de eerste ronde kleine oppervlakkige incisies gemaakt waarna de cup opnieuw wordt geplaatst om een kleine hoeveelheid bloed te laten ontsnappen.
Natte cupping stamt uit de islamitische geneeskundige traditie en is vandaag de dag populair in gespecialiseerde klinieken. Aanhangers geloven dat het bloed dat vrijkomt “oud” of “vervuild” bloed is dat de bloedsomloop belemmerde. Wetenschappelijk is dit concept niet bevestigd, maar sommige mensen rapporteren na een behandeling een duidelijk beter gevoel. Natte cupping mag uitsluitend door een getrainde beoefenaar worden uitgevoerd vanwege het infectierisico.
Droge cupping is de veiligere keuze voor de meeste mensen. Het geeft vergelijkbare effecten op spierspanning en doorbloeding, zonder het risico op wondinfecties.
- Droge cupping: geschikt voor spierpijn, ontspanning, gezichtsbehandeling, thuis toepasbaar
- Natte cupping (hijama): traditionele detox-behandeling, alleen bij gecertificeerde beoefenaar
- Bewegende cupping: cup wordt verschoven over ingeoliede huid, werkt als diepe massage
- Flash-cupping: cup wordt kort geplaatst en direct verwijderd, herhaald in snel tempo, activerend effect
- Magnetische cupping: gecombineerd met magneettherapie, niche-toepassing
Bewegende cupping (ook wel “sliding cupping”) is een fijne tussenvorm. Je smeert eerst wat olie op de huid, plaatst de siliconen cup, en schuift hem dan in lange banen over de rug of benen. Dit lijkt op een diepe massage en is minder intensief dan stationaire cupping. Bijzonder geschikt voor mensen die snel vlekken krijgen of die gevoelige huid hebben.
Risico’s en contra-indicaties: wanneer is cupping niet verstandig?
Cupping is niet voor iedereen geschikt. Er zijn situaties waarbij je beter een arts raadpleegt voor je begint, of waarbij cupping ronduit wordt afgeraden.
| Situatie | Advies |
|---|---|
| Bloedverdunners (bijv. bij atriumfibrilleren) | Niet doen, verhoogd blauwe plekken en bloedingsrisico |
| Huidaandoeningen op behandelzone (eczeem, psoriasis, open wonden) | Niet doen op aangetaste huid |
| Zwangerschap (buik, lage rug) | Alleen met toestemming verloskundige of gynaecoloog |
| Koorts of acute infectie | Uitstellen tot volledig hersteld |
| Oncologische behandeling (chemotherapie) | Altijd overleg met behandelend arts |
| Trombose of tromboseneiging | Niet doen |
| Kinderen jonger dan 7 jaar | Niet aanbevolen |
De vlekken die cupping achterlaat zijn volkomen normaal en geen teken dat er iets mis is. Ze worden soms verward met blauwe plekken, maar het mechanisme is anders: er is geen stomp trauma, maar een gecontroleerde bloedvulling van het onderhuidse weefsel. Hoe donkerder de vlek, hoe meer stagnatie het lichaam kende op dat punt, zeggen cupping-beoefenaren. Wetenschappelijk is die interpretatie niet hard gemaakt.
Na een behandeling is het verstandig om warm te blijven, geen koude douche te nemen en voldoende water te drinken. Sommige mensen voelen zich na de eerste sessie tijdelijk moe of hebben spierpijn. Dat is een normale reactie en trekt in een dag of twee weg.
Als je bloedverdunners slikt, is het raadzaam om dit altijd te bespreken met je arts en ook met de therapeut. Lees ook wat bij welke medicijnen een maagbeschermer hoort, want bij combinaties van middelen kan ook cupping interfereren met de bijwerkingen van geneesmiddelen.
Cupping bij sporten: wat zegt het onderzoek?
De populariteit van cupping in de sportwereld explodeerde na de Olympische Spelen van Rio 2016, toen zwemmer Michael Phelps met zichtbare ronde vlekken op zijn schouders verscheen. Sindsdien passen topsporters wereldwijd het toe als onderdeel van hun herstelroutine.
Fysiotherapeuten in sportzorgpraktijken werken steeds vaker met cupping bij:
- Spierverhardingen in de nek en trapezius
- Klachten aan de IT-band (buitenkant bovenbeen bij hardlopers)
- Fasciitis plantaris (hielspoor)
- Schouderblessures na zwemmen of krachtsport
- Versneld spierherstel na marathon of wedstrijd
Een systematische review uit 2018 in het tijdschrift Journal of Alternative and Complementary Medicine keek naar negen studies bij sporters en concludeerde dat cupping de kans op spierpijn na inspanning (DOMS) kan verminderen. De studies waren echter klein en van wisselende kwaliteit. Sportarts Paul Dobbelaar wees er al eerder op dat het effect nooit in grote gerandomiseerde trials is aangetoond. Een placebo-effect speelt waarschijnlijk een rol, maar dat geldt voor veel fysiotherapeutische interventies.
Wat je wel kunt stellen: cupping heeft bij correcte toepassing vrijwel geen bijwerkingen bij gezonde sporters. Dat maakt het een laag-risico aanvulling op je herstelroutine, ook als het bewijs nog niet compleet is. Vergelijk dit gerust met de werking van gember en citroen op het lichaam: ook thee met gember en citroen heeft bij bepaalde klachten een ondersteunend effect dat in de praktijk breed wordt ervaren, terwijl het bewijs gestaag maar voorzichtig groeit.
Een cupping-behandeling stap voor stap
Of je nu naar een therapeut gaat of een setje siliconen cups thuis gebruikt, het verloop van een sessie is vergelijkbaar. Hieronder het volledige proces in volgorde:
- Intakegesprek of voorbereiding: bespreek je klachten, medicatie en contra-indicaties. Sla dit niet over, ook niet bij thuisgebruik.
- Huid voorbereiden: de behandelzone wordt schoongemaakt. Eventueel wordt massageolie aangebracht voor bewegende cupping.
- Cups plaatsen: glazen cups met vuurmethode of siliconen/plastic cups met pomp worden op de huid geplaatst. Vacuüm wordt gecreëerd: huid trekt 1-3 cm omhoog.
- Inwerktijd: cups blijven 5-15 minuten staan. Bij stationaire cupping voel je een trekkend gevoel. Dat hoort zo; scherpe pijn is een teken dat de cup te sterk wordt gezogen.
- Cups verwijderen: de rand van de cup wordt voorzichtig ingedrukt of het ventiel geopend. De vacuüm lost op en de cup valt los.
- Nabehandeling: de therapeut masseert de zone licht. Bij natte cupping worden de incisies ontsmet en afgedekt.
- Advies na de behandeling: warm blijven, geen intensieve sport op de dag van behandeling, extra water drinken, vlekken negeren want die verdwijnen vanzelf.
- Vervolgtraject: bij acute klachten soms 3-5 sessies nodig met tussenpozen van 5-7 dagen. Preventief of ontspannend kan eens per 2-4 weken.
Vraag een therapeut altijd naar zijn opleiding. Cupping wordt aangeboden door fysiotherapeuten, acupuncturisten, massagetherapeuten en gespecialiseerde hijama-beoefenaren. Een gerichte opleiding in cupping duurt minimaal een dag, maar een fysiotherapeut met lichaamsgericht onderwijs heeft een breder kader om klachten te beoordelen.
Naast cupping zijn er andere plantaardige en traditionele middelen die mensen gebruiken bij lichamelijke klachten. Zo heeft ook Molkosan een lange traditie als ondersteunend middel voor de stofwisseling, en wordt stinkende gouwe al eeuwenlang ingezet bij huidklachten. Cupping past in diezelfde brede traditie van niet-medicamenteuze ondersteuning van het lichaam.
Cupping thuis: wat heb je nodig en hoe pak je het aan?
Je hebt niet per se een therapeut nodig voor een basale cuppingbehandeling. Met de juiste spullen en een beetje oefening kun je de schouders en benen zelf behandelen of samen met een partner. Dit zijn de benodigdheden:
- Set siliconen cups: kies medische kwaliteit siliconen. Een set van vier cups in twee maten kost 10-25 euro. Kleine cups voor nek en schouders, grote voor rug en benen.
- Massageolie: voor bewegende cupping. Gebruik neutrale olie zoals amandel- of kokosolie. Dit voorkomt wrijfwonden.
- Timer: zet een timer op maximaal 10 minuten per zone voor beginners.
- Spiegel of hulp van partner: om de rug te bereiken.
- Schone handdoek: om je op te leggen en de cups na afloop mee te reinigen.
Begin met zachte zuigkracht: knijp de cup licht in voor je hem plaatst. Een beginnersfout is te veel vacuüm creëren, waardoor je huid te strak wordt opgezogen en het ongemakkelijk wordt. Je kunt beter twee lichte sessies hebben dan één te intensieve. Reinig de cups na gebruik met warm water en zeep of isopropyl-alcohol.
Je gezondheid hangt samen met meerdere factoren tegelijk. Cupping kan een zinvolle aanvulling zijn, net zoals het zinvol is om te begrijpen wat je lichaam van gal in je darmen verwacht of hoe de organen van het bloedvatenstelsel samenwerken. Cupping is geen vervanging voor medische zorg, maar een aanvullende manier om je lichaam te ondersteunen.
Veelgestelde vragen
Hoe lang blijven de vlekken van cupping zichtbaar?
De ronde, roodpaarse vlekken die cupping achterlaat verdwijnen doorgaans binnen drie tot zeven dagen. Bij mensen met een goede doorbloeding of bij lichte cuppingbehandeling kunnen ze al na twee dagen weg zijn. Ze zijn niet pijnlijk bij aanraken. Hoe donkerder de vlek direct na de behandeling, hoe meer bloed lokaal werd aangetrokken. Blootstelling aan zon op de vlekken versnelt het vervagen niet en kan zelfs tijdelijk extra irritatie geven.
Is cupping wetenschappelijk bewezen effectief?
Het wetenschappelijk bewijs voor cupping is beperkt maar groeiend. Er zijn positieve resultaten uit kleinere studies bij lage rugpijn, spierherstel en nekklachten. Grote gerandomiseerde gecontroleerde trials ontbreken nog. Huisartsen en thuisarts.nl raden cupping niet standaard af, maar ook niet als eerstelijnsbehandeling. Het is een aanvulling op reguliere zorg, geen vervanging. Een placebo-effect speelt waarschijnlijk een rol, maar dat geldt voor veel behandelingen.
Kan iedereen cupping ondergaan?
Nee. Cupping is niet geschikt voor mensen die bloedverdunners gebruiken, een huidaandoening hebben op de behandelzone, koorts hebben of midden in een chemokuur zitten. Bij zwangerschap geldt: overlegen met je verloskundige of gynaecoloog. Kinderen jonger dan zeven jaar worden ook niet behandeld. Twijfel je? Bespreek het eerst met je huisarts, zodat je zeker weet dat cupping in jouw situatie geen risico’s oplevert.
Wat is het verschil tussen droge en natte cupping?
Bij droge cupping wordt alleen een vacuümkop op de huid geplaatst, zonder de huid te beschadigen. Natte cupping (hijama) houdt in dat na een eerste ronde kleine oppervlakkige incisies worden gemaakt in de huid, waarna de cup opnieuw wordt geplaatst om een kleine hoeveelheid bloed te laten vrijkomen. Droge cupping is voor vrijwel iedereen geschikt en kan ook thuis. Natte cupping mag alleen door een gecertificeerde beoefenaar worden uitgevoerd vanwege het risico op infectie.
Helpt cupping bij cellulitis?
Cupping wordt regelmatig ingezet bij cellulitis, ook wel sinaasappelhuid genoemd. De zuigkracht trekt de onderhuidse bindweefselstructuren los en stimuleert de lymfedrainage in het behandelde gebied. Dit kan de huid tijdelijk gladder laten lijken. Het effect is echter niet permanent: regelmatige behandelingen zijn nodig om het zichtbaar te houden. Combineer cupping bij cellulitis met voldoende water drinken, beweging en een lymfedrainage massage voor het beste resultaat.
Hoe vaak moet je cupping laten doen voor resultaat?
Bij acute spierpijn of een gerichte klacht zoals lage rugpijn adviseren therapeuten doorgaans drie tot vijf sessies met een tussenliggende rust van vijf tot zeven dagen. Zo krijgt de huid en het onderliggende weefsel de kans om te herstellen en te reageren op de behandeling. Voor preventief gebruik of ontspanning is eens per twee tot vier weken gebruikelijk. Meer is niet altijd beter: behandel nooit een zone die nog zichtbare vlekken heeft van de vorige sessie.
