De Club van 27 is een informele verzamelnaam voor beroemde muzikanten en kunstenaars die allemaal op 27-jarige leeftijd stierven. Het gaat niet om een echte club met lidmaatschapskaarten, maar om een patroon dat de wereld bleef fascineren: steeds opnieuw vielen grote talenten weg op precies die leeftijd. Van bluesgitaristen uit de jaren dertig tot een grunge-icoon in de jaren negentig en een soulzangeres in 2011.
De lijst is lang en bevat namen die iedereen kent: Jimi Hendrix, Janis Joplin, Jim Morrison, Kurt Cobain en Amy Winehouse zijn de meest geciteerde voorbeelden. Maar er zijn tientallen anderen die ook op 27 stierven en die minstens zo opmerkelijk zijn.
Hoe ontstond de naam “Club van 27”?
Het concept bestaat eigenlijk uit twee fasen. De eerste fase speelt zich af in een periode van amper twee jaar: tussen juli 1969 en juli 1971 stierven vier zeer invloedrijke rockmuzikanten op 27-jarige leeftijd. Dat waren Brian Jones (Rolling Stones), Jimi Hendrix, Janis Joplin en Jim Morrison. Destijds viel het patroon op, maar het fenomeen had nog geen naam.
De tweede fase begint in april 1994. Kurt Cobain, frontman van Nirvana, schiet zichzelf dood op 27-jarige leeftijd in zijn huis in Seattle. Zijn moeder, Wendy O’Connor, zegt bij het bekendmaken van zijn overlijden iets opmerkelijks: “Nu heeft hij zich ook bij die stomme Club van 27 gevoegd.” Dat was de eerste keer dat de term publiekelijk circuleerde. Journalisten pakten het op en sindsdien is “de Club van 27” een begrip.
De dood van Amy Winehouse in 2011 gaf het begrip een nieuwe impuls. Zij was op dat moment een van de meest besproken zangeressen ter wereld en ook zij stierf op 27. Vanaf dat moment werd de club breed besproken in media, documentaires en wetenschappelijke artikelen, ook als sociologisch en psychologisch vraagstuk.
Onderzoekers van de Universiteit van Brisbane publiceerden in 2011 een studie in het British Medical Journal waaruit bleek dat de kans om op 27 te sterven voor beroemde popsterren statistisch niet groter is dan op 25 of 28. De clustering is dus gedeeltelijk toeval en gedeeltelijk overlevingsbias: mensen letten op de 27-jarigen en vergeten de anderen.
Tijdlijn: van Robert Johnson tot Amy Winehouse
Hieronder vind je de meest bekende leden van de Club van 27 in chronologische volgorde, met de voornaamste feiten over hun dood en nalatenschap.
| Jaar van overlijden | Naam | Bekendheid | Doodsoorzaak |
|---|---|---|---|
| 1938 | Robert Johnson | Deltablues gitarist, VS | Vergiftiging (vermoedelijk whisky met strychnine) |
| 1969 | Brian Jones | Oprichter Rolling Stones | Verdrinking, alcohol en drugs in het bloed |
| 1970 | Jimi Hendrix | Gitarist, VS | Verstikking door verslikking in braaksel, barbituraten |
| 1970 | Janis Joplin | Rockzangeres, VS | Heroineoverdosis, in combinatie met alcohol |
| 1971 | Jim Morrison | Frontman The Doors | Officieel hartfalen, geen autopsie verricht |
| 1973 | Ron “Pigpen” McKernan | Mede-oprichter Grateful Dead | Maagbloeding als gevolg van cirrose |
| 1988 | Jean-Michel Basquiat | Schilder en muzikant, VS | Heroineoverdosis |
| 1994 | Kurt Cobain | Frontman Nirvana | Zelfmoord door schotwond |
| 1994 | Kristen Pfaff | Bassist Hole | Heroineoverdosis |
| 2011 | Amy Winehouse | Soulzangeres, VK | Alcoholvergiftiging (bloedpromillage van 0,416) |
De tabel maakt een patroon duidelijk dat ook onderzoekers opvalt: alcohol, drugs en psychische problemen spelen bij vrijwel elk lid een centrale rol. Wat ook opvalt: de vroegste doden zijn minder bekend bij het grote publiek, terwijl de zestiger- en zeventiger jaren de meest iconische cluster vormen.
De oorspronkelijke leden: de kern van de jaren 1969 tot 1971
Vier overlijdens in twee jaar tijd legden het fundament voor de mythe. Brian Jones stierf op 3 juli 1969, amper een maand nadat hij de Rolling Stones had moeten verlaten wegens zijn drugs- en drankgebruik. Hij werd gevonden op de bodem van zijn eigen zwembad in Hartfield, Sussex. Zijn bloed bevatte alcohol en methaqualon. De precieze toedracht bleef altijd onduidelijk: sommigen spreken van een ongeluk, anderen van moord.
Jimi Hendrix overleed op 18 september 1970 in Londen. Hij slikte die nacht te veel slaaptabletten en verslikte zich in zijn eigen braaksel in zijn slaap. Zijn dood was een schok: Hendrix gold als de beste gitarist van zijn generatie, iemand die het instrument opnieuw had uitgevonden met zijn gebruik van feedback en distortion. Zijn optredens op Woodstock in 1969 worden nog steeds als referentiepunt voor livemuziek beschouwd.
Janis Joplin stierf op 4 oktober 1970, slechts zestien dagen na Hendrix, aan een heroineoverdosis in haar hotelkamer in Los Angeles. Ze was bezig met de opnames voor haar album Pearl, dat na haar dood werd uitgebracht en haar grootste commerciële succes werd. Haar versie van Me and Bobby McGee bereikte postuum de nummer 1-positie in de VS.
Jim Morrison stierf op 3 juli 1971, exact twee jaar na Brian Jones, in zijn appartement in Parijs. Zijn vriendin Pamela Courson vond hem dood in de badkuip. Er werd nooit een autopsie verricht, waardoor de exacte oorzaak altijd onduidelijk bleef. De officiële verklaring luidt hartfalen. Morrison was de dichterlijke en theatrale frontman van The Doors en had zich al in Parijs teruggetrokken om aan poëzie te werken.
Voor meer achtergrond over andere invloedrijke rockgroepen uit die periode, lees ook welke band Stayin’ Alive en How Deep Is Your Love zong of de geschiedenis van Losing My Religion van R.E.M..
Robert Johnson: de vergeten voorloper
Wie de Club van 27 echt wil begrijpen, moet terug naar 1938. Robert Johnson was een deltablues-gitarist uit Mississippi die op 16 augustus 1938 stierf, op 27-jarige leeftijd. Hij was tijdens zijn leven vrijwel onbekend. Pas in 1961, toen Columbia Records een verzamelalbum van zijn opnames uitbracht, ontdekte de rest van de wereld zijn werk.
Johnson opende de weg naar wat later rock-‘n-roll zou worden. Gitaristen als Eric Clapton, Keith Richards en Robert Plant verwezen openlijk naar hem als een van hun grootste inspiratiebronnen. Clapton noemde hem “de meest belangrijke bluesmuzikant die ooit heeft geleefd.” De legendarische anekdote rond Johnson is dat hij zijn gitaartalent zou hebben verkocht aan de duivel op een kruispunt om middernacht. Die legende past bij de sfeer rond de Club van 27, maar is natuurlijk volledig fictief.
De doodsoorzaak van Johnson is nooit officieel vastgesteld. De meest gangbare theorie is vergiftiging: een rivaal zou whisky met strychnine in zijn glas hebben gedaan op een dansavond in Greenwood, Mississippi. Drie getuigenissen wijzen in die richting, maar zekerheid is er nooit gekomen. Johnson lag ziek voor hij stierf en werd begraven in een ongemarkeerd graf.
Johnson past formeel in de Club van 27, ook al was hij er al decennia eerder dan de rest. Zijn geval laat zien dat het patroon van jong sterven in de muziek niet gebonden is aan één tijdperk of één subcultuur.
Kurt Cobain en Amy Winehouse: de moderne gezichten van de club
Kurt Cobain stierf op 5 april 1994. Hij werd drie dagen later gevonden in zijn huis in Seattle, Washington. De patholoog-anatoom stelde vast dat hij zichzelf had doodgeschoten met een jachtgeweer. In zijn bloed was ook een hoge concentratie heroïne aanwezig. Cobain had al een tijdlang geworsteld met zijn depressies, zijn drugsverslaving en de druk van beroemdheid. Een paar weken eerder had hij een niet-geslaagde zelfmoordpoging gedaan in Rome.
Zijn dood trof een generatie rauw. Nirvana had met het album Nevermind (1991) de muziekwereld op zijn kop gezet en was uitgegroeid tot het gezicht van grunge. Het nummer Smells Like Teen Spirit wordt tot op heden beschouwd als een van de meest invloedrijke rocknummers ooit. Cobains dood betekende ook het einde van Nirvana als band.
Amy Winehouse stierf op 23 juli 2011, in haar appartement in Camden, Londen. Ze was om drie uur ’s nachts nog wakker gezien door haar persoonlijk assistent; de volgende middag werd ze dood aangetroffen in haar bed. De toxicologische analyse wees uit dat ze was gestorven aan een alcoholvergiftiging: haar bloedalcoholpromillage was 0,416, ruim vijf keer de rijlimiet in het Verenigd Koninkrijk.
Winehouse had al jaren geworsteld met verslaving en eetstoornissen. Haar album Back to Black (2006) was een wereldwijd succes geweest en bezorgde haar vijf Grammy Awards. Het album bevatte het nummer Rehab, waarbij ze zingt dat ze weigert naar de afkickkliniek te gaan, wat achteraf als profetisch werd ervaren. Haar stem en stijl waren uniek: een combinatie van soul, jazz en pop die zelden werd geëvenaard.
Als je meer wilt weten over andere iconische Britse muzikanten, lees dan ook over wie Candle in the Wind schreef en zong of over Bono, de frontman van U2.
Minder bekende leden: ook zij stierven op 27
De Club van 27 bestaat uit veel meer mensen dan de vijf of zes namen die iedereen kent. Hieronder een overzicht van drie leden die minder bekend zijn, maar elk op hun eigen manier bijzonder.
Ron “Pigpen” McKernan was een van de oprichters van de Grateful Dead, de band die synoniem staat voor de hippiecultuur van San Francisco. Hij speelde keyboards en mondharmonica en zong soms de hoofdvocals. Vanaf 1972 was hij zo ziek door leveraandoeningen door alcoholmisbruik dat hij niet meer kon optreden. Op 8 maart 1973 stierf hij aan een maagbloeding als gevolg van cirrose. Hij was 27 jaar en een maand oud. Zijn bijdrage aan de Grateful Dead wordt tot op de dag van vandaag herdacht door fans over de hele wereld.
Jean-Michel Basquiat was primair schilder en graffiti-kunstenaar, maar ook muzikant. Zijn band Gray speelde in New York in legendarische clubs als CBGB en Max’s Kansas City. Basquiat stierf op 12 augustus 1988 aan een heroineoverdosis in zijn atelier in Manhattan. Hij was bevriend geweest met Andy Warhol en zijn doeken worden nu voor tientallen miljoenen dollars verkocht. In 2017 werd een van zijn schilderijen voor 110,5 miljoen dollar geveild, een record voor een Amerikaans kunstenaar.
Kristen Pfaff speelde bas bij Hole, de band van Courtney Love, de weduwe van Kurt Cobain. Zij stierf op 16 juni 1994, amper twee maanden na Cobain, aan een heroineoverdosis in haar badkuip in Seattle. Pfaff had Hole verlaten en wilde teruggaan naar haar thuisstad Minneapolis; haar spullen stonden al ingepakt. Ze was een getalenteerd en technisch sterk muzikante die in een andere context mogelijk veel meer had bereikt.
Naast deze drie zijn er ook minder bekende namen zoals Pete Ham (gitarist van Badfinger, 1975), Gary Thain (bassist van Uriah Heep, 1975) en Richey Edwards van de Manic Street Preachers, die in 1995 verdween en officieel dood werd verklaard. Edwards was 27 toen hij voor het laatst werd gezien, al is zijn lichaam nooit gevonden.
- Robert Johnson (1938): bluesleggende uit Mississippi, stierf vermoedelijk door vergiftiging
- Brian Jones (1969): oprichter Rolling Stones, verdronk in zijn eigen zwembad
- Jimi Hendrix (1970): revolutionaire gitarist, stierf aan verstikking
- Janis Joplin (1970): rockzangeres, heroineoverdosis
- Jim Morrison (1971): The Doors, officieel hartfalen in Parijs
- Ron McKernan (1973): mede-oprichter Grateful Dead, maagbloeding
- Jean-Michel Basquiat (1988): kunstenaar en muzikant, heroineoverdosis
- Kurt Cobain (1994): Nirvana, zelfmoord door schotwond
- Kristen Pfaff (1994): bassist Hole, heroineoverdosis
- Amy Winehouse (2011): soulzangeres, alcoholvergiftiging
Is er een verklaring voor het patroon?
De vraag die iedereen stelt: is er een echte “vloek van 27” of is het toeval? Wetenschappers zijn duidelijk: statistisch gezien is 27 geen bijzonder gevaarlijke leeftijd voor musici. Beroemde muzikanten sterven ook op 26, 28 of 32 jaar. Het verschil is dat de doden op 27 jaar meer aandacht krijgen, juist omdat de naam “Club van 27” nu eenmaal bestaat.
Toch zijn er wel degelijk patronen te herkennen die niets met magie of toeval te maken hebben. De meeste leden van de club stierven door alcohol- of drugsmisbruik, door zelfmoord of door een combinatie van mentale problemen en riskant gedrag. Beroemdheid op jonge leeftijd brengt druk met zich mee. Geld maakt drugs bereikbaarder. Tournees en een onregelmatig leven maken het moeilijk om gezonde routines vol te houden.
Psychologen wijzen ook op het fenomeen van rolmodellen: jongeren die zichzelf identificeren met een artiest die jong stierf, kunnen dat als romantisch of “authentiek” zien. Dat is gevaarlijk. De verering van artiesten die op 27 stierven draagt bij aan een cultus rond het idee van jong en hard leven. Maar de realiteit achter al die sterfgevallen is rauwe pijn, verslaving en ziekte, niets romantisch.
Sommige artiesten zijn zich bewust geweest van de club. Amy Winehouse zong al vroeg over haar zelfdestructieve neigingen. Kurt Cobain schreef over zijn wanhoop. Nick Cave, een tijdgenoot die ook veel verlies heeft meegemaakt in de muziekwereld, heeft over de destructieve kant van beroemdheid geschreven. Meer over zijn perspectief lees je in dit artikel over wie Nick Cave is en waarom hij zo invloedrijk is.
De Club van 27 is ook een spiegel van de muziekindustrie zelf. In de periode van Hendrix en Joplin was er nauwelijks begeleiding voor jonge artiesten die te maken kregen met plotselinge roem, grote geldbedragen en een omgeving vol drugs. Managers en platenlabels waren meer geïnteresseerd in opbrengsten dan in het welzijn van hun artiesten. Dat is de afgelopen decennia veranderd, maar de druk van beroemdheid blijft groot.
Het is ook goed om te weten: niet iedereen die op 27 sterft, haalt de Club. De term wordt het vaakst gebruikt voor muzikanten van internationale bekendheid. Maar ook buiten de muziek zijn er mensen die op 27 stierven en grote sporen hebben nagelaten, zoals Bruce Lee, die in 1973 stierf, al was hij toen 32 jaar oud en past hij dus niet in de lijst.
Veelgestelde vragen
Wie zijn de vijf bekendste leden van de Club van 27?
De vijf meest geciteerde leden zijn Jimi Hendrix (gitarist, 1970), Janis Joplin (rockzangeres, 1970), Jim Morrison (frontman The Doors, 1971), Kurt Cobain (frontman Nirvana, 1994) en Amy Winehouse (soulzangeres, 2011). Zij worden het vaakst in verband gebracht met de club omdat hun dood de meeste media-aandacht trok en hun muziek tot op vandaag wordt beluisterd en bestudeerd.
Wie was het eerste lid van de Club van 27?
Dat is Robert Johnson, een deltablues-gitarist uit Mississippi die op 16 augustus 1938 stierf, vermoedelijk door vergiftiging. Johnson was tijdens zijn leven vrijwel onbekend, maar zijn opnames werden in de jaren zestig herontdekt en bleken een enorme invloed te hebben gehad op de ontwikkeling van rock-‘n-roll. Eric Clapton en Keith Richards beschouwden hem als een van hun grootste inspiratiebronnen.
Is de term “Club van 27” officieel?
Nee, het gaat om een informele, populaire benaming zonder officieel lidmaatschap of erkende lijst. De term werd voor het eerst breed gebruikt na de dood van Kurt Cobain in 1994, toen zijn moeder de uitdrukking gebruikte in een publieke verklaring. Sindsdien heeft de term ingang gevonden in journalistiek, documentaires en zelfs wetenschappelijke publicaties, maar er bestaat geen formele definitie van wie er wel of niet bij hoort.
Wat is de meest voorkomende doodsoorzaak bij leden van de Club van 27?
Drugs- en alcoholmisbruik is bij verreweg de meeste gevallen de directe of indirecte oorzaak van overlijden. Heroineoverdosis, alcoholvergiftiging en bijkomende gezondheidsproblemen door verslaving zijn de meest genoemde oorzaken. Zelfmoord speelt ook een rol, zoals bij Kurt Cobain. In slechts een enkel geval, zoals bij Jim Morrison, is de exacte doodsoorzaak nooit officieel vastgesteld.
Heeft wetenschappelijk onderzoek de “vloek van 27” bevestigd?
Nee, wetenschappers hebben aangetoond dat de leeftijd 27 statistisch gezien niet gevaarlijker is dan omliggende leeftijden voor bekende muzikanten. Onderzoekers van de Universiteit van Brisbane publiceerden in 2011 een studie in het British Medical Journal waaruit bleek dat de clustering op 27 jaar te verklaren is door selectieve aandacht: we onthouden de doden op 27 omdat de naam “Club van 27” bestaat, niet omdat ze vaker sterven.
Welke recente artiesten worden soms in verband gebracht met de Club van 27?
Na Amy Winehouse in 2011 zijn er minder grote namen aan de lijst toegevoegd. Dat betekent niet dat er geen muzikanten meer op 27-jarige leeftijd zijn gestorven, maar geen van hen heeft de internationale bekendheid bereikt van de kernleden. De club blijft in de populaire verbeelding sterk gelinkt aan de klassieke namen uit de jaren 1969 tot 2011. Sommige fans noemen ook minder bekende indie- en metalmusici die op 27 stierven, maar die worden zelden breed vermeld.
