Microsoft is een van de meest invloedrijke technologiebedrijven ter wereld, opgericht in 1975 door Bill Gates en Paul Allen. Wat begon als een klein softwarebedrijfje in een New Mexico-appartement is uitgegroeid tot een multinational met een marktwaarde van meer dan 3 biljoen dollar. Dat traject verliep allesbehalve vlekkeloos: er waren crises, kartelverdenkingen, bijna-faillissementen en spectaculaire comebacks. De geschiedenis van Microsoft is het verhaal van een merk dat keer op keer opnieuw moest uitvinden wie het was.
Het begin: een gewaagde gok in Albuquerque
Op 4 april 1975 richtten Bill Gates (19 jaar oud) en Paul Allen (22 jaar) het bedrijf officieel op in Albuquerque, New Mexico. De naam was een samentrekking van “microcomputer” en “software”, bedacht door Paul Allen. Het eerste product was een BASIC-interpreter voor de Altair 8800, een zelfbouwcomputer voor hobbyisten die in januari 1975 op de cover van het tijdschrift Popular Electronics stond.
Gates had eerder Harvard verlaten voor dit avontuur. Dat was in die tijd een schok voor zijn omgeving, maar Gates was ervan overtuigd dat personal computers de toekomst hadden. Allen en Gates werkten dag en nacht om hun BASIC-versie af te krijgen, en dat werkte: MITS, de fabrikant van de Altair, accepteerde het product.
In 1977 verhuisde Microsoft naar Bellevue, Washington, in de buurt van Seattle. Het bedrijf telde op dat moment slechts elf medewerkers, maar de groei zou snel komen. In 1979 verhuisde het hoofdkantoor definitief naar Redmond, Washington, waar het tot op de dag van vandaag gevestigd is. Eind 1979 had Microsoft al meer dan een miljoen dollar omzet.
Paul Allen vertrok in 1983 vanwege gezondheidsklachten (de ziekte van Hodgkin). Hij bleef aandeelhouder maar speelde geen actieve rol meer. Gates zou het bedrijf decennialang domineren. Allen overleed in 2018.
Het grote probleem: IBM en de gevaarlijke afhankelijkheid
In 1980 deed IBM Microsoft een voorstel dat alles zou veranderen. Big Blue, de grootste computerfabrikant ter wereld, wilde een besturingssysteem voor zijn nieuwe personal computer. Microsoft had geen eigen systeem, maar kocht snel een bestaand besturingssysteem (QDOS, het “Quick and Dirty Operating System”) van Seattle Computer Products voor 50.000 dollar. Dat systeem bouwde Microsoft om tot MS-DOS.
Hier zat een cruciaal detail: IBM betaalde Microsoft per licentie, maar Microsoft behield het eigendom van MS-DOS. Dat betekende dat Microsoft het ook aan andere fabrikanten mocht verkopen. Toen IBM-klonen op de markt kwamen, explodeerden de inkomsten van Microsoft. Vrijwel elke pc-fabrikant wilde MS-DOS. Dit was de zakelijke geniepigheid waar Gates later beroemd om werd: niet het hardware-risico nemen, maar de software bezitten.
Het probleem van deze periode was dat Microsoft volledig afhankelijk was van IBM als partner en klant. Eind jaren tachtig was IBM zelf in crisis en verloor marktaandeel aan de klonen. Microsoft moest losser worden van één enkel platform. De oplossing heette Windows.
Windows als keerpunt: de grafische interface veroverde alles
Op 20 november 1985 bracht Microsoft Windows 1.0 uit, een grafische schil over MS-DOS. De eerste versies waren traag en matig ontvangen. Pas Windows 3.0 (1990) en Windows 3.1 (1992) vonden echt massale aftrek: meer dan 10 miljoen exemplaren werden verkocht in de eerste twee jaar.
Windows 95, uitgebracht op 24 augustus 1995, was een cultureel evenement. Er stonden rijen voor winkels. Microsoft gebruikte het nummer “Start Me Up” van The Rolling Stones in de reclamecampagne. Met Windows 95 introduceerde Microsoft de Startknop en de taakbalk, twee elementen die decennialang het computerlandschap zouden bepalen. Het was ook het jaar dat Microsoft Internet Explorer lanceerde, meegeleverd met het systeem. Dat zou grote gevolgen hebben.
Parallel aan Windows groeide Microsoft Office uit tot de dominante productiviteitssuite. Word, Excel en PowerPoint werden de standaard in bedrijven en op scholen. In de jaren negentig hadden bedrijven simpelweg geen keuze: je werkte met Office of je werkte niet mee. De jaarlijkse licentie-inkomsten uit Office werden een bijzonder stabiele bron van omzet.
De mededingingsoorlog: het kartelproces dat Microsoft bijna spleet
In 1998 startte de Amerikaanse overheid een historisch kartelproces tegen Microsoft. De aanklacht: Microsoft misbruikte zijn monopoliepositie in besturingssystemen om concurrenten in de browser-markt uit te schakelen. Internet Explorer werd gratis meegeleverd met Windows, waardoor Netscape Navigator geen kans maakte. De “browser wars” van de jaren negentig lagen ten grondslag aan de zaak.
In 2000 oordeelde rechter Thomas Penfield Jackson dat Microsoft het mededingingsrecht had geschonden en beval een opsplitsing van het bedrijf in twee aparte ondernemingen: een voor besturingssystemen, een voor applicaties. Dit vonnis joeg de beurskoers omlaag. Microsoft ging in beroep en in 2001 werd het vonnis tot opsplitsing teruggedraaid door het hof van beroep. De uiteindelijke schikking verplichtte Microsoft om bepaalde bedrijfsgegevens te delen met concurrenten, maar splitsing bleef uit.
De erfenis van dit proces was groot. Microsoft moest voorzichtiger opereren, maar de kernmacht bleef intact. Toch liet de zaak sporen na in de bedrijfscultuur: er ontstond een risico-averse houding die deels verantwoordelijk was voor de langzame reactie op latere technologische verschuivingen, zoals smartphones en cloud computing.
Op 28 juni 2026 is het precies 25 jaar geleden dat het hof van beroep de opsplitsing van de hand wees. Juristen en economen debatteren nog altijd over de effecten van de zaak op de technologiemarkt. Zie ook de rol van Julius Caesar in de Romeinse geschiedenis als vergelijkend voorbeeld van hoe machtsconcentratie altijd spanningen oproept.
De verloren jaren: mobiel en cloud gemist onder Ballmer
Steve Ballmer volgde Bill Gates op als CEO in 2000. Gates bleef voorzitter van de raad van bestuur. Ballmer was een energieke verkoper, maar zijn leiderschap viel samen met een periode van stagnatie. Onder zijn bewind miste Microsoft twee van de grootste technologische verschuivingen van de eenentwintigste eeuw.
Het eerste gemiste schot was mobiel. In 2007 introduceerde Apple de iPhone. Ballmer lachte erom. Geen hardware-klavier, geen zakenmensen die het apparaat zouden kopen, te duur. Hij had het mis. Microsoft probeerde het antwoord te vinden met Windows Mobile en later Windows Phone, maar haalde nooit meer dan een fractie van de markt. In 2013 kocht Microsoft Nokia’s telefoontak voor 7,2 miljard dollar. Twee jaar later schreef het dat investering grotendeels af.
Het tweede gemiste schot was cloud computing. Amazon Web Services werd gelanceerd in 2006 en veroverde snel marktaandeel bij bedrijven die hun servers naar de cloud wilden brengen. Microsoft begon pas laat serieuze stappen te zetten met Azure. De prioriteit lag nog te lang bij het verdedigen van het Windows-imperium.
Ballmer vertrok in 2014. De beurskoers was in zijn veertien jaar als CEO nauwelijks gestegen. Microsoft werd beschimpt als een dinosaurus. Maar het verhaal was nog niet voorbij.
De wederopstanding onder Satya Nadella
Op 4 februari 2014 werd Satya Nadella benoemd tot de derde CEO van Microsoft. Hij was de eerste CEO die niet medeoprichter was en de eerste met een Indiase achtergrond. Nadella was intern al jaren verantwoordelijk voor de cloud-tak en begon direct met een strategische heroriëntatie.
Zijn mantra werd “mobile-first, cloud-first”. Dat klinkt als jargon, maar de uitwerking was concreet. Office werd beschikbaar gesteld op iOS en Android, de directe concurrenten van Windows. Dat was voor veel medewerkers een culturele schok. Nadella redeneerde dat Microsoft zijn klanten moest volgen, niet vasthouden aan het eigen platform.
Azure groeide explosief. Microsoft sloot grote contracten met overheden en Fortune 500-bedrijven. In 2019 won het een omstreden contract van 10 miljard dollar voor het Pentagon (het JEDI-contract), dat later werd gecanceld vanwege juridische bezwaren van Amazon, maar het illustreerde de omvang van de ambitie. In 2022 verkreeg Microsoft uiteindelijk een opvolger, het JWCC-contract, samen met Amazon en andere partijen.
De overname van LinkedIn in 2016 voor 26,2 miljard dollar was de grootste in de geschiedenis van het bedrijf tot dat moment. In 2018 volgde GitHub, het populairste platform voor softwareontwikkelaars, voor 7,5 miljard dollar. In 2023 werd de overname van Activision Blizzard afgerond voor 68,7 miljard dollar, de grootste technologieovername ooit op dat moment. Met Call of Duty, World of Warcraft en andere titels werd Microsoft ineens een van de grootste gamingbedrijven ter wereld.
Maar de grootste strategische zet was de investering in OpenAI. Vanaf 2019 investeerde Microsoft miljarden in het AI-bedrijf achter ChatGPT. Begin 2023, na de publieke doorbraak van ChatGPT, kondigde Microsoft een investering van nog eens 10 miljard dollar aan. Het bedrijf integreert AI-functies via Copilot in Office, Windows, Teams, GitHub en Azure. In april 2025 vierde Microsoft zijn 50-jarig jubileum: vijftig jaar na de oprichting in Albuquerque was het bedrijf uitgegroeid tot een van de drie meest waardevolle ondernemingen ter wereld, met een marktwaarde die meerdere keren door de 3 biljoen dollar-grens ging.
Wie meer wil begrijpen over hoe historische krachtsconcentraties werken, kan ook lezen wie Mahatma Gandhi was en wat hij deed: leiders die een heel systeem omgooien door niet mee te spelen met de bestaande regels.
Overzicht van de belangrijkste mijlpalen
| Jaar | Gebeurtenis | Betekenis |
|---|---|---|
| 1975 | Oprichting door Gates en Allen in Albuquerque | Start van het bedrijf met BASIC-interpreter voor Altair 8800 |
| 1980 | Licentieovereenkomst MS-DOS met IBM | Microsoft behoudt eigendom van het systeem, basis voor toekomstige dominantie |
| 1986 | Beursintroductie (IPO) op de NASDAQ | Gates wordt op 31-jarige leeftijd miljonair, later miljardair |
| 1990 | Windows 3.0 uitgebracht | Eerste echt commercieel succesvolle grafische interface voor pc’s |
| 1995 | Windows 95 en Internet Explorer | Cultureel evenement, begin van de browser wars |
| 1998-2001 | Kartelproces US v. Microsoft | Bijna-opsplitsing, uiteindelijk schikking |
| 2000 | Steve Ballmer wordt CEO | Begint periode van langzame reactie op mobiel en cloud |
| 2010 | Lancering Microsoft Azure | Eerste serieuze stap richting cloud computing |
| 2014 | Satya Nadella wordt CEO | Begin van strategische heroriëntatie naar cloud en openheid |
| 2016 | Overname LinkedIn voor 26,2 miljard dollar | Grootste overname tot dan toe, uitbreiding naar professionele netwerken |
| 2019 | Eerste miljardstap in OpenAI | Begin van de AI-strategie die later allesbepalend zou worden |
| 2023 | Overname Activision Blizzard afgerond, 68,7 miljard dollar | Microsoft wordt een van de grootste gamingbedrijven ter wereld |
| 2025 | 50-jarig jubileum | Marktwaarde meerdere keren boven 3 biljoen dollar |
Drie markante deelgevallen in de strijd om marktmacht
De opkomst van Microsoft laat zich het best begrijpen aan de hand van drie specifieke gevallen waarin het bedrijf zijn positie moest verdedigen of opnieuw uitvinden.
Deelgeval 1: De browser-oorlog (1995-2001). Netscape Navigator was in 1994 de dominante browser. Microsoft lanceerde Internet Explorer en bundelde het gratis met Windows. Netscape kon nooit concurreren op prijs tegen een gratis product dat op elke Windows-pc al stond. In 1998 had Internet Explorer al meer dan 50 procent marktaandeel. Netscape werd in 1999 opgekocht door AOL voor 4,2 miljard dollar. Maar de strijd had een staartje: het kartelproces dat de Amerikaanse overheid aanspande. Uiteindelijk verloor Internet Explorer zijn dominantie decennia later aan Chrome van Google, langs een langzame weg van achteruitgang die begon met de opkomst van Firefox (2004) en de introductie van Google Chrome (2008).
Deelgeval 2: De smartphones die Microsoft bijna vermoordden (2007-2015). Toen de iPhone verscheen, had Windows Mobile al jaren een bescheiden positie in de zakelijke telefoniemarkt. Microsoft was niet vroeg genoeg en niet goed genoeg. Windows Phone, gelanceerd in 2010, was een mooi systeem maar miste apps. Ontwikkelaars kozen voor iOS en Android. De overname van Nokia in 2013 voor 7,2 miljard dollar was een poging om toch hardware-controle te krijgen, maar in 2015 schreef Microsoft 7,6 miljard dollar af op die overname. Het was de duurste strategische vergissing in de bedrijfsgeschiedenis. Het toonde hoe moeilijk het is om een dominante positie in een oud tijdperk te vertalen naar een nieuw tijdperk.
Deelgeval 3: De OpenAI-gok en het Copilot-tijdperk (2019-heden). In 2019 investeerde Microsoft als eerste grote partij 1 miljard dollar in OpenAI, het bedrijf achter het GPT-taalmodel. Na de explosieve doorbraak van ChatGPT eind 2022 verhoogde Microsoft dat tot in totaal circa 13 miljard dollar. Als tegenprestatie kan Microsoft OpenAI-technologie integreren in al zijn producten. Copilot, de AI-assistent, werd in 2023 en 2024 uitgerold in Word, Excel, Teams, GitHub Copilot voor programmeurs en Bing. Dit was een totale herhaling van de MS-DOS-strategie: Microsoft bezit niet de AI, maar heeft exclusieve integratie-rechten waarmee het de AI verankert in producten die honderden miljoenen mensen al dagelijks gebruiken. Of dit opnieuw tot kartelproblemen leidt, onderzoeken toezichthouders in de VS en Europa in 2025 en 2026 actief.
Net zoals het bij de mythe van koning Midas draait om macht die zijn grenzen overschrijdt, worstelt Microsoft steeds opnieuw met de vraag hoeveel controle een marktleider mag uitoefenen.
De merkidentiteit: van monopolist naar partner
In de jaren negentig had Microsoft een agressief imago. Bill Gates werd gezien als een meedogenloze concurrent die concurrenten verpletterde. Werknemers werden gedreven door een interne cultuur van onderlinge wedijver: medewerkers beoordeelden elkaar in een systeem waarbij altijd een percentage onderaan moest eindigen, ongeacht hoe goed het hele team presteerde. Dat systeem heet “stack ranking” en werd door oud-medewerkers beschreven als giftig voor samenwerking.
Satya Nadella schafte stack ranking af en introduceerde een cultuur van “groei-mindset”, een term ontleend aan het werk van psychologe Carol Dweck. De gedachte: medewerkers moeten fouten mogen maken om te groeien, in plaats van altijd de sterkste van de groep te lijken. Of deze culturele shift echt zo fundamenteel was of deels marketing, wordt betwist. Maar extern veranderde het imago wel degelijk. Microsoft werkte samen met open-source-gemeenschappen die het eerder had tegengewerkt. GitHub werd bewust opengehouden als neutraal platform voor alle ontwikkelaars, ook voor concurrenten van Microsoft.
De slogan “Microsoft loves Linux” sloeg aan als symbool van die nieuwe houding. In de jaren negentig noemde Ballmer Linux nog een “kanker”. Dat Microsoft nu de grootste bijdrager is aan de Linux-kernel op GitHub is een van de meest onverwachte wendingen in de technologiegeschiedenis.
Vergelijk dit met hoe andere historische figuren hun imago wisten te keren: de erfenis van Anne Frank laat zien dat de betekenis van een naam niet vaststaat, maar door de tijd heen steeds opnieuw wordt gevormd door de context.
Microsoft vandaag en de antitrust-risico’s van 2026
In het boekjaar 2024-2025 rapporteerde Microsoft een jaaromzet van ruim 245 miljard dollar. De cloudtak (Azure, Microsoft 365, Dynamics) is verantwoordelijk voor meer dan de helft van de omzet. AI-gerelateerde inkomsten groeien het snelst. Azure AI-services worden afgenomen door duizenden bedrijven voor toepassingen zoals klantenservice-bots, documentanalyse en medische beeldbeoordeling.
Maar de groei brengt ook nieuwe problemen mee. De Federal Trade Commission (FTC) in de VS onderzoekt in 2026 de machtspositie van Microsoft op het gebied van cloudinfrastructuur en AI-diensten. Critici stellen dat de koppeling van Azure, Office 365 en Teams opnieuw lijkt op de bundeling die in 1998 tot het kartelproces leidde. In Europa heeft de Europese Commissie onderzoek gedaan naar de bundeling van Teams met Office 365, wat in 2023 leidde tot een aanpassing waarbij Teams afzonderlijk werd aangeboden.
De vraag die techanalisten en toezichthouders bezighoudt, is of Microsoft’s positie als infrastructuurleverancier (Azure), applicatieleverancier (Office) en nu ook AI-leverancier (Copilot via OpenAI) te dominant is. Het is een structureel probleem dat vergelijkbaar is met wat eerder speelde bij besturingssystemen en browsers, maar dan op een grotere schaal. Net als bij de Marshallhulp na de Tweede Wereldoorlog, waarbij afhankelijkheidsrelaties bewust werden gecreëerd, is ook bij Microsoft de vraag wie er echt controle heeft over de infrastructuur van morgen.
Extra lijst: de kernproducten van Microsoft in 2026 en hun marktpositie
- Windows 11: besturingssysteem op meer dan 70 procent van alle zakelijke pc’s wereldwijd
- Microsoft 365: meer dan 400 miljoen betaalde licenties, dominant in kantooromgevingen
- Azure: tweede cloud-platform ter wereld na Amazon Web Services, marktaandeel circa 23 procent
- GitHub: meer dan 100 miljoen ontwikkelaars, het grootste platform voor code-opslag en samenwerking
- LinkedIn: meer dan 1 miljard leden, grootste professionele netwerksite ter wereld
- Xbox/Gaming: na overname Activision Blizzard een van de drie grootste gamingconcerns
- Copilot: AI-assistent gebaseerd op OpenAI-technologie, geïntegreerd in nagenoeg alle Microsoft-producten
- Bing/Edge: zoekmotor en browser, nog altijd verre achterstand op Google, maar groeiend door AI-integratie
Veelgestelde vragen
Wanneer en waar is Microsoft precies opgericht?
Microsoft werd op 4 april 1975 opgericht door Bill Gates en Paul Allen in Albuquerque, New Mexico. De oprichters werkten daar aan BASIC-software voor de Altair 8800-computer. In 1979 verhuisde het hoofdkantoor naar Redmond, Washington, waar het nog altijd gevestigd is. In april 2025 vierde het bedrijf zijn 50-jarig jubileum.
Wat was de rol van MS-DOS in het succes van Microsoft?
MS-DOS was de sleutel tot Microsoft’s vroege dominantie. IBM koos het systeem voor zijn eerste pc in 1981. Cruciaal was dat Microsoft het eigendom behield van MS-DOS, in tegenstelling tot een eenmalige verkoop. Toen IBM-klonen de markt overspoelden, ontving Microsoft per verkochte pc een licentieprijs. Dat leverde miljoenen op terwijl IBM de hardware-concurrentie verloor. Het was de commerciëlste beslissing in de vroege geschiedenis van de pc-industrie.
Wat hield het kartelproces US v. Microsoft in en wat was de uitkomst?
In 1998 spande de Amerikaanse overheid een mededingingszaak aan omdat Microsoft Internet Explorer gratis bundelde met Windows om Netscape te verdringen. In 2000 beval rechter Thomas Penfield Jackson een opsplitsing van het bedrijf. In hoger beroep werd dat vonnis teruggedraaid. De uiteindelijke schikking in 2001 verplichte Microsoft tot meer openheid en samenwerking, maar een echte opsplitsing bleef achterwege. Het is de grootste kartelzaak in de Amerikaanse technologiegeschiedenis.
Waarom is de komst van Satya Nadella zo belangrijk voor Microsoft?
Satya Nadella werd op 4 februari 2014 CEO en keerde het tij. Onder zijn voorganger Ballmer miste Microsoft de smartphones en was de cloudstrategie te laat. Nadella zette Microsoft om van een Windows-gedreven bedrijf naar een cloud-eerste onderneming. Hij opende Microsoft-producten voor iOS en Android, schafte het competitieve stack-ranking-systeem af en investeerde vroeg in OpenAI. De beurskoers vertienvoudigde in zijn eerste tien jaar als CEO.
Hoeveel heeft Microsoft betaald voor Activision Blizzard en waarom?
Microsoft betaalde 68,7 miljard dollar voor Activision Blizzard, een overname die in oktober 2023 werd afgerond na uitgebreide toetsing door toezichthouders in de VS, Europa en het Verenigd Koninkrijk. Microsoft verwierf hiermee Call of Duty, World of Warcraft, Candy Crush en andere grote titels. De achterliggende strategie is het opbouwen van een Netflix-achtige gamingdienst via Xbox Game Pass, waarbij spelers een maandabonnement betalen voor toegang tot honderden spellen.
Wat zijn de antitrust-risico’s voor Microsoft in 2025 en 2026?
Toezichthouders in de VS (FTC) en Europa (Europese Commissie) onderzoeken of Microsoft zijn dominante positie in cloud (Azure), software (Office) en AI (Copilot via OpenAI) misbruikt. De koppeling van diensten en de exclusieve AI-deal met OpenAI trekken bijzondere aandacht. Europa dwong Microsoft in 2023 al Teams los te verkopen van Office 365. Of er verder ingrijpen volgt, is begin 2026 nog onzeker, maar de parallellen met de browser-zaak van 1998 worden door juristen expliciet getrokken.
