Jordanië is een relatief klein koninkrijk in het Midden-Oosten dat grenst aan Israël, Syrië, Irak en Saoedi-Arabië. De hoofdstad van Jordanië is Amman, en deze stad is in vrijwel elk opzicht het kloppende hart van het land: politiek, economisch, cultureel en demografisch. Met meer dan vier miljoen inwoners in de stedelijke agglomeratie is Amman niet alleen de grootste stad van Jordanië, maar ook een van de snelst groeiende metropolen van het Midden-Oosten.
Amman: de officiële hoofdstad van Jordanië
Amman is de officiële hoofdstad van het Hasjemitisch Koninkrijk Jordanië en fungeert als zetel van de regering, het parlement en het koningshuis. De stad ligt op een plateau op gemiddeld 800 tot 1.000 meter boven zeeniveau, verspreid over meerdere heuvels die in het Arabisch jibal worden genoemd. Van oudsher telde Amman zeven heuvels, maar de stad is inmiddels uitgegroeid tot een agglomeratie die zich over tientallen jibal uitstrekt.
Bestuurlijke rol
Als hoofdstad herbergt Amman alle centrale overheidsinstellingen van Jordanië. Het Koninklijk Paleis (Raghadan Paleis en het nabijgelegen Basman Paleis) bevindt zich hier, net als de ministeries, het parlementsgebouw en de zetel van de Jordaanse strijdkrachten. De stad is ook het diplomatieke centrum van het land, met ambassades en internationale organisaties zoals UNICEF en de Arabische Liga die er kantoren hebben.
Bevolkingsontwikkeling
De bevolking van Amman is in de twintigste en eenentwintigste eeuw explosief gegroeid, grotendeels door opeenvolgende golven van vluchtelingen en migranten. Bij de volkstelling van 2015 telde de gemeente zelf al meer dan 1,8 miljoen inwoners; de bredere stedelijke regio telt inmiddels ruim vier miljoen mensen. Dit maakt Amman goed voor bijna de helft van de totale Jordaanse bevolking van circa tien miljoen.
De geschiedenis van Amman
De geschiedenis van Amman gaat terug tot de bronstijd. De locatie is vrijwel ononderbroken bewoond geweest vanwege de strategische ligging en de aanwezigheid van water in het anders droge landschap.
Van Rabbath Ammon tot Philadelphia
In de Bijbelse oudheid stond de plek bekend als Rabbath Ammon, de hoofdstad van de Ammonieten – een volk dat in de Bijbel regelmatig opduikt als buurvolk van Israël. Later, onder de Ptolemaeïsche heersers van Egypte, werd de stad hernoemd naar Philadelphia, naar farao Ptolemaeus II Philadelphus. In de Griekse en Romeinse periode bloeide Philadelphia op als een van de tien steden van de Decapolis, een liga van Grieks-Romeinse handelssteden. Het beroemde Romeinse theater in het centrum van het huidige Amman, dat plek biedt aan zo’n 6.000 toeschouwers, stamt uit de tweede eeuw na Christus en herinnert aan deze periode.
Arabische verovering en middeleeuwen
In de zevende eeuw veroverde het islamitische leger de stad, die sindsdien de naam Amman draagt – een terugkeer naar de antieke naam van de Ammonieten. Tijdens de middeleeuwen verloor de stad sterk aan belang en kromp terug tot een kleine nederzetting. Reizigers in de negentiende eeuw beschreven Amman als nauwelijks meer dan een dorp met een paar honderd inwoners, te midden van indrukwekkende Romeinse ruïnes.
Ottomaans tijdperk en moderne stichting
In 1878 stuurde het Ottomaanse Rijk een groep Tsjerkessische vluchtelingen naar het gebied, afkomstig uit de Kaukasus na de Russisch-Tsjerkessische oorlog. Zij herbouwden de stad en legden de basis voor het moderne Amman. In 1921 werd Amman de hoofdstad van het Emiraat Transjordanië onder Emir Abdullah I, het bestuurlijke kader dat Groot-Brittannië had opgezet. Na de onafhankelijkheid in 1946 werd Transjordanië omgedoopt tot het Koninkrijk Jordanië, en Amman bevestigd als hoofdstad.
Groei door vluchtelingenstromen
De grootste bevolkingsgroei vond plaats door opeenvolgende vluchtelingenstromen uit de regio. Na de Arabisch-Israëlische oorlog van 1948 vluchtten honderdduizenden Palestijnen naar Jordanië, van wie velen in Amman terechtkwamen. Na 1967 volgde een nieuwe golf. Later droegen vluchtelingen uit Irak (na de invasies van 1991 en 2003) en Syrië (na het uitbreken van de burgeroorlog in 2011) bij aan de enorme demografische groei van de stad. Amman is daarmee een stad die zijn identiteit en karakter in grote mate aan deze migratiegeschiedenissen ontleent.
Waarom werd Amman de hoofdstad?
De keuze van Amman als hoofdstad was niet willekeurig maar ingegeven door meerdere strategische en praktische overwegingen.
Centrale ligging en bereikbaarheid
Amman ligt min of meer in het centrum van het Jordaanse grondgebied, wat het een logische bestuurszetel maakt. De stad was bovendien relatief goed bereikbaar via de Hedjaz-spoorlijn, die in de vroege twintigste eeuw door de Ottomanen was aangelegd en Amman verbond met Damascus en Medina. Die verbinding maakte de stad tot een belangrijk knooppunt in de regionale handel en communicatie.
Water en leefbaarheid
In een overwegend droog land is watertoegankelijkheid bepalend voor bewoning. Amman ligt nabij de Zarqa-rivier en heeft toegang tot grondwaterlagen die in het Jordaandal beschikbaar zijn. Dit maakte de locatie aantrekkelijker dan de meeste andere plekken in Jordanië voor een grotere permanente nederzetting.
Politieke legitimiteit
Toen Emir Abdullah I in 1921 het Emiraat Transjordanië stichtte, had hij behoefte aan een herkenbaar bestuurscentrum. Amman was weliswaar een kleine stad, maar het had Ottomaanse bestuurservaring en een groeiende Tsjerkessische en Arabische gemeenschap die als basis voor staatsvorming kon dienen. Bovendien lag het ver genoeg van de meer gevestigde machtscentra in de regio om een eigen identiteit te ontwikkelen.
Het moderne Amman: stad van contrasten
Het hedendaagse Amman is een stad van opvallende contrasten. De westelijke, hogere wijken, zoals Abdoun en Shmeisani, zijn moderne, welvarende buurten met luxueuze restaurants, internationale hotels en winkelcentra die nauwelijks van hun Europese of Golfstatelijke equivalenten te onderscheiden zijn. De oostelijke wijken zijn ouder, dichter bebouwd en weerspiegelen een meer traditioneel Jordaans leven.
Historische bezienswaardigheden
In het hart van de stad, op de heuvel die vroeger Acropolis heette, ligt de Citadel van Amman (Jabal al-Qal’a). De Citadel herbergt resten uit de bronstijd, de Romeinse periode, de Byzantijnse tijd en de Omajjaden-dynastie. Een van de indrukwekkendste overblijfselen is de Tempel van Hercules, waarvan de massieve kolommen nog altijd boven de stad uitsteken. Het naastgelegen Jordaans Archeologisch Museum toont vondsten uit de hele regio, waaronder de beroemde Ain Ghazal-beeldjes, de oudste levensgroot menselijke beeldhouwwerken ter wereld.
Moderne cultuurscene
Amman heeft de afgelopen decennia een levendige culturele scene ontwikkeld. De Rainbow Street in de wijk Jabal Amman staat bekend om zijn cafés, galerieën en vintage winkels. De stad telt honderden streetart-werken en heeft festivals op het gebied van muziek, film en beeldende kunst. Culinair is Amman een genot: van traditionele Jordaanse mezze tot internationale fusion-restaurants.
Amman als economisch hart van Jordanië
Vrijwel de gehele Jordaanse economie is geconcentreerd in en om Amman. De stad herbergt het overgrote deel van het bedrijfsleven, de bankensector, de medische industrie en de hogeronderwijsinstellingen van het land.
Financiën en dienstverlening
De Amman Stock Exchange is de enige effectenbeurs van Jordanië en een van de oudste in het Midden-Oosten. De financiële sector, de verzekeringssector en een groeiende IT-industrie maken Amman tot een regionaal zakelijk centrum. Verschillende internationale bedrijven gebruiken Amman als regionale basis voor het Midden-Oosten, mede vanwege de politieke stabiliteit van Jordanië in een turbulente regio.
Toerisme en regionale toegangspoort
Toerisme is voor Jordanië en Amman een cruciale inkomstenbron. De stad fungeert als startpunt voor bezoeken aan Petra, de roze steenstad in het zuiden, de Wadi Rum-woestijn, de Dode Zee en de Jerash-ruïnes. Amman’s internationale luchthaven Queen Alia ontvangt jaarlijks miljoenen passagiers en is een van de drukste hubs van de regio.
Amman in de regionale context
In de chaotische en conflictrijke regio van het Midden-Oosten heeft Amman de reputatie van een relatief veilige en stabiele stad weten op te bouwen. Dit heeft de stad aantrekkelijk gemaakt voor regionale organisaties, NGO’s en bedrijven die een betrouwbare basis zoeken in het Midden-Oosten.
Diplomatieke en humanitaire rol
Jordanië is als bondgenoot van zowel westerse landen als van diverse Arabische staten een diplomatieke spil in de regio. Amman heeft dan ook een opmerkelijk dichte concentratie van ambassades, internationale organisaties en humanitaire agentschappen. De stad speelt een voortdurende rol in de opvang van vluchtelingen uit omringende conflictgebieden – een rol die zwaar drukt op de stedelijke infrastructuur maar ook bijdraagt aan de diverse en dynamische sfeer van de stad.
Veelgestelde vragen
Wat is de hoofdstad van Jordanië?
De hoofdstad van Jordanië is Amman. Het is de grootste stad van het land en het politieke, economische en culturele centrum van Jordanië. Amman telt in de brede stedelijke agglomeratie meer dan vier miljoen inwoners.
Hoe oud is de stad Amman?
De plek waar nu Amman ligt, was al in de bronstijd bewoond. In de Bijbelse tijd heette de stad Rabbath Ammon. Later, in de Grieks-Romeinse periode, droeg ze de naam Philadelphia. De moderne stad Amman is feitelijk gesticht in 1878, toen Ottomaanse autoriteiten Tsjerkessische vluchtelingen naar het gebied stuurden.
Waarom heet Jordanië’s hoofdstad Amman?
De naam Amman is een terugkeer naar de antieke naam van de stad, die verwijst naar de Ammonieten, een volk dat er in de oudheid woonde. Na de Arabische verovering in de zevende eeuw raakte de Griekse naam Philadelphia buiten gebruik en werd de historische naam Amman hersteld.
Is Amman een veilige stad om te bezoeken?
Amman geldt over het algemeen als een van de veiligste steden in het Midden-Oosten voor toeristen. Jordanië heeft een lange traditie van politieke stabiliteit in een anderszins turbulente regio. Uiteraard is het verstandig om actuele reisadviezen van je eigen buitenlandse zaken te raadplegen voor vertrek.
Wat zijn de bekendste bezienswaardigheden in Amman?
De Citadel van Amman met de Tempel van Hercules en het Jordaans Archeologisch Museum, het Romeinse theater uit de tweede eeuw, de Rainbow Street met zijn cafés en galerieën, en het King Abdullah I-moskee zijn de meest bezochte plekken. Vanuit Amman zijn ook dagtrips mogelijk naar Petra, Jerash en de Dode Zee.
Hoeveel inwoners heeft Amman?
De gemeente Amman telde bij de laatste grote volkstelling circa 1,8 miljoen inwoners. De bredere stedelijke regio, de zogenaamde “Groter Amman”-agglomeratie, telt inmiddels meer dan vier miljoen inwoners. Dat maakt Amman goed voor bijna de helft van de totale bevolking van Jordanië.
