De hoofdstad van New Hampshire is Concord. De stad werd in 1808 officieel aangewezen als staatshoofdstad, mede vanwege haar centrale ligging langs de rivier de Merrimack. Concord telt vandaag de dag ongeveer 44.000 inwoners en is daarmee een van de kleinere staatshoofdsteden van de Verenigde Staten.
Toch heeft Concord een bijzondere status: het New Hampshire State House, gebouwd tussen 1815 en 1819, is het oudste parlementsgebouw in de VS waar wetgevers nog altijd vergaderen in hun originele zalen. Dat alleen al maakt Concord tot een unieke plek in de Amerikaanse geschiedenis.
De tijdlijn: van Penacook tot staatshoofdstad
De geschiedenis van Concord beslaat meer dan drie eeuwen en kent opvallend veel naamsveranderingen, grensconflicten en politieke beslissingen. Hieronder zie je de belangrijkste momenten op een rij.
| Jaar | Gebeurtenis |
|---|---|
| Voor 1600 | Het gebied wordt bewoond door de Pennacook, een Algonkiaanse stam. Ze noemen de streek “Penacook”, wat “plek van de rivier” betekent. De Merrimack-rivier is de kern van hun leven: vis, transport en handel. |
| 1725 | Massachusetts verleent een landconcessie aan Britse kolonisten onder de naam Penacook Plantation. De eerste permanente nederzetting door Europeanen krijgt vorm langs de oevers van de Merrimack. |
| 1733 | Massachusetts incorporeert het gebied als de stad Rumford. De naam verwijst naar een vroeg Brits topondernemer en kolonist. Een grensconflict met de naburige stad Bow sluimert al jaren. |
| 1765 | Na een lange juridische strijd over de grenzen met Bow hernoemt New Hampshire de stad tot Concord. De naam symboliseert de vrede en eensgezindheid na het geschil. Concord betekent letterlijk “eensgezindheid” of “harmonie” in het Latijn. |
| 1784 | New Hampshire stelt een nieuwe staatsgrondwet vast. Steden beginnen te wedijveren om de status van staatshoofdstad. Portsmouth, de vroegere koloniale hoofdstad aan de kust, verliest terrein ten opzichte van de meer centraal gelegen Concord. |
| 1808 | De staat New Hampshire benoemt Concord officieel tot staatshoofdstad. De centrale ligging, bereikbaarheid via de Merrimack en de groeiende bevolking geven de doorslag. |
| 1815-1819 | Het New Hampshire State House wordt gebouwd in graniet. Het wordt het oudste parlementsgebouw van de VS waar het wetgevend orgaan nog altijd in zijn originele vergaderzalen zit. |
| 19e eeuw | Concord groeit uit tot een regionale economische spil. Beroemd wordt de Concord Coach, een reiswagen die door het bedrijf Abbot Downing wordt gebouwd en door Wells Fargo over de hele VS wordt ingezet. |
| 1853 | Franklin Pierce, geboren in Hillsborough (New Hampshire), wordt de 14e president van de Verenigde Staten. Concord vestigt zijn reputatie als politiek gewichtige stad. |
| 2020 | De volkstelling bevestigt een bevolking van 43.976 inwoners. Concord blijft de bestuurlijke kern van New Hampshire, met staatsgebouwen, rechtbanken en overheidsinstanties geconcentreerd in het stadscentrum. |
Wat opvalt aan deze tijdlijn: Concord heeft pas relatief laat zijn definitieve naam en status gekregen. Toch groeide de stad door haar ligging snel uit tot het logische bestuurlijke middelpunt van de staat.
Waarom werd Concord gekozen boven Portsmouth?
Voor veel mensen is de keuze voor Concord als hoofdstad niet vanzelfsprekend. Portsmouth, gelegen aan de kust, was de meest prominente stad van New Hampshire tijdens de koloniale periode en de vroege jaren van de republiek. Waarom koos de staat dan toch voor het meer landinwaarts gelegen Concord?
Er spelen drie factoren een grote rol. Ten eerste de geografische ligging: Concord bevindt zich ruwweg in het midden van de staat, zowel van noord naar zuid als van oost naar west. Wetgevers en burgers uit alle uithoeken van New Hampshire konden er redelijk goed bij. Portsmouth aan de kust was voor bewoners van het noorden en westen veel moeilijker bereikbaar.
Ten tweede speelde de rivier een sleutelrol. De Merrimack stroomt door Concord en was in de vroege 19e eeuw de snelste manier om goederen en mensen te vervoeren. De rivier was tot aan Concord gekanaliseerd, wat de stad tot een knooppunt maakte voor regionale handel.
Ten derde had Portsmouth na de Onafhankelijkheidsoorlog zijn dominante positie verloren. De havenstad was minder centraal in de nieuwe staatsinrichting. Concord vertegenwoordigde beter de groeiende binnenlanden, waar de meeste boerenbevolking van New Hampshire woonde. Bestuurders wilden een hoofdstad die niet te dicht bij de kust zat en daardoor minder gevoelig was voor maritieme conflicten of buitenlandse invloeden.
De combinatie van centrale ligging, waterverbinding en bevolkingsgroei maakte Concord in 1808 de winnaar. Portsmouth bleef economisch belangrijk, maar verloor de politieke hoofdrol definitief.
Drie historische episodes die Concord vormden
De stad heeft haar karakter niet alleen te danken aan bestuurlijke beslissingen. Drie concrete periodes hebben Concord gevormd tot wat het vandaag is.
De Pennacook en het begin van de kolonisatie
Voordat Europese kolonisten arriveerden, was het dal van de Merrimack-rivier al eeuwenlang bewoond. De Pennacook-stam leefde in deze regio en had een goed georganiseerde samenleving met permanente nederzettingen langs de rivier. Ze jaagden, visten en verbouwden mais op de vruchtbare oevers. De naam “Penacook” die ze aan de streek gaven, bleef lang bestaan.
Na de komst van de Britse kolonisten in 1725 werd de situatie snel gespannen. Landdisputen, ziekten en conflicten verdrongen de Pennacook geleidelijk uit hun thuisgebied. De kolonisten kochten formeel grond aan van de inheemse bevolking, al waren die transacties zelden gelijkwaardig. Rond het midden van de 18e eeuw was de Pennacook-aanwezigheid in de regio zo goed als verdwenen.
De Concord Coach: een exportproduct van wereldformaat
In de 19e eeuw werd Concord wereldberoemd door een onverwacht product: de reiskoets. Het bedrijf Abbot-Downing, opgericht in Concord in de jaren 1820, ontwikkelde een bijzonder veerkrachtige koets die geschikt was voor de ruwe wegen van het Amerikaanse westen. De koets hing op brede leren riemen in plaats van stalen veren, waardoor hij soepeler reed over onverharde paden.
De Concord Coach werd het standaardvoertuig voor postkoerier- en passagiersdiensten door heel Noord-Amerika, en zelfs in Australie, Zuid-Afrika en Chili. Wells Fargo, het beroemde vervoersbedrijf, werkte jarenlang uitsluitend met koetsen uit Concord. Op het hoogtepunt produceerde het bedrijf honderden koetsen per jaar. Vandaag de dag zijn er nog een paar tientallen originele Concord Coaches bewaard gebleven in musea wereldwijd.
Franklin Pierce en de presidentiële connectie
New Hampshire leverde de VS een president in de persoon van Franklin Pierce (1804-1869). Pierce werd geboren in Hillsborough, maar bouwde zijn politieke carriere grotendeels op in Concord, waar hij als advocaat werkte en politiek actief was. Hij studeerde recht, werd lid van het Huis van Afgevaardigden en later senator voor New Hampshire, voordat hij in 1852 tot de 14e president werd verkozen.
Zijn presidentschap (1853-1857) viel samen met de aanscherping van de spanningen over slavernij, die uiteindelijk zouden leiden tot de Burgeroorlog. Pierce is een controversiele figuur in de Amerikaanse geschiedenis, maar zijn verbondenheid met New Hampshire benadrukt het politieke gewicht dat Concord in de 19e eeuw bezat. In de stad staat nog altijd een standbeeld ter ere van hem.
Het New Hampshire State House: het oudste van zijn soort
Het State House in het centrum van Concord verdient een aparte bespreking. Het gebouw werd opgetrokken tussen 1815 en 1819 uit graniet dat uit lokale steengroeves in Concord zelf werd gewonnen. De architect was Stuart Park, die inspiratie haalde uit de neoclassicistische stijl die in die periode populair was in de jonge Amerikaanse republiek.
Wat het State House zo bijzonder maakt, is zijn leeftijd gecombineerd met zijn voortdurend gebruik. Het is het oudste parlementsgebouw van de Verenigde Staten waar het wetgevend orgaan nog altijd vergadert in de originele zalen. Andere staten hebben hun parlementsgebouwen in de loop der jaren uitgebreid, vervangen of ingrijpend verbouwd. In New Hampshire zitten de wetgevers nog steeds in de kamers waar hun voorgangers in 1819 voor het eerst bijeenkwamen.
Het gebouw is in de loop der decennia meerdere keren uitgebreid en gerestaureerd, maar de kern van het originele gebouw is intact gebleven. Het golden koepeldak, dat eind 19e eeuw werd toegevoegd, is het meest herkenbare onderdeel van de skyline van Concord. Het State House is tegenwoordig ook een toeristische trekpleister en bevat portretten van historische figuren uit New Hampshire en een collectie militaire memorabilia.
New Hampshire heeft ook een van de grootste wetgevende vergaderingen per hoofd van de bevolking ter wereld. Het Huis van Afgevaardigden van de staat telt maar liefst 400 leden voor een bevolking van ongeveer 1,4 miljoen mensen. Dat is bijna een vertegenwoordiger per 3.500 inwoners, wat de democratische participatie in de staat uitzonderlijk directe vorm geeft.
Concord vandaag: hoofdstad met een eigen karakter
Met zo’n 44.000 inwoners is Concord een relatief kleine staatshoofdstad, maar de stad vervult haar bestuurlijke rol op een geconcentreerde manier. Het stadscentrum wordt gedomineerd door overheidsgebouwen, rechtbanken en staatsinstanties, maar er is ook een levendig cultureel leven.
De McAuliffe-Shepard Discovery Center is een planetarium en wetenschapscentrum dat is vernoemd naar Christa McAuliffe, een lerares uit Concord die in 1986 omgekwam bij de ramp met de spaceshuttle Challenger. McAuliffe zou de eerste burger-astronaut worden van NASA. Het centrum houdt haar nagedachtenis levend en trekt elk jaar tienduizenden bezoekers.
De stad heeft ook een actieve muziek- en theaterscene, met het Capitol Center for the Arts als cultureel middelpunt. Buiten het stadscentrum biedt de omgeving van Concord typische New Hampshire-natuur: bossen, meren en wandelpaden die een contrast vormen met de bestuurlijke drukte van het stadshart.
Economisch gezien draait Concord op overheidsdiensten, gezondheidszorg en onderwijs. De staat is er ook in geslaagd om een deel van de technologiesector aan te trekken, al gaat het op dat vlak niet om dezelfde schaal als Boston, dat op ruim een uur rijden naar het zuiden ligt.
Wil je vergelijken hoe andere hoofdsteden in de wereld zijn gekozen? Lees dan over de keuze voor Abuja als hoofdstad van Nigeria, waarbij een vergelijkbare logica van centrale ligging een rol speelde. Ook interessant: de rivaliteit tussen Sydney en Melbourne die leidde tot Canberra als hoofdstad van Australie.
New Hampshire in de Amerikaanse federatie
New Hampshire is een van de oorspronkelijke dertien staten van de VS. De staat ratificeerde de grondwet in 1788 als negende staat, waarmee precies het benodigde minimum werd bereikt om de nieuwe federatie officieel in werking te stellen. In die zin speelde New Hampshire een cruciale rol in de geboorte van de moderne VS.
De staat staat bekend om zijn motto “Live Free or Die” (“Leef vrij of sterf”), wat de eigenzinnige en individualistisch ingestelde cultuur van de bevolking weerspiegelt. New Hampshire is ook een van de weinige staten zonder algemene inkomstenbelasting of omzetbelasting, wat de staat aantrekkelijk maakt voor bedrijven en bepaalde groepen inwoners.
Politiek gezien speelt New Hampshire een opmerkelijke rol: de staat is traditioneel de eerste die in een presidentsverkiezingsjaar de primaries houdt, de voorverkiezingen binnen een partij. Kandidaten voor het presidentschap trekken jaar na jaar door de staat om steun te verwerven van de inwoners van steden als Concord, Manchester en Nashua. Dat geeft een relatief kleine staat een buitenproportioneel grote invloed op de nationale politiek.
De bevolking van New Hampshire bedraagt anno 2024 ongeveer 1,4 miljoen mensen. De grootste stad is Manchester (circa 115.000 inwoners), niet Concord. Dat is een situatie die New Hampshire deelt met andere staten: vaak is de grootste stad niet de hoofdstad, maar een handels- of industriestad die historisch sneller groeide. Denk aan Australie, waar Sydney groter is dan de hoofdstad Canberra, of aan Italie, waar Rome weliswaar beide rollen vervult maar elders de scheiding ook voorkomt.
Concord fungeert dus als de rustige, bestuurlijk georganiseerde tegenhanger van het bedrijvige Manchester. Beide steden liggen op een halfuur rijden van elkaar, langs de snelweg die evenwijdig loopt aan de Merrimack-rivier.
Wil je meer weten over hoe hoofdsteden historisch zijn bepaald? De keuze van Rabat als hoofdstad van Marokko biedt een interessant vergelijkingspunt, net als de achtergrond van Mexico-Stad als hoofdstad van Mexico.
Veelgestelde vragen
Wat is de hoofdstad van New Hampshire?
De hoofdstad van New Hampshire is Concord. De stad is officieel aangewezen als staatshoofdstad in 1808 en vervult die rol tot op de dag van vandaag. Concord ligt centraal in de staat, langs de oevers van de Merrimack-rivier, en telt circa 44.000 inwoners. Het is niet de grootste stad van de staat: Manchester is groter, maar Concord is de bestuurlijke kern.
Waarom is Concord en niet Portsmouth de hoofdstad van New Hampshire?
Portsmouth was tijdens de koloniale periode de dominante stad van New Hampshire, maar na de Onafhankelijkheidsoorlog verloor de havenstad politiek terrein. Concord werd verkozen vanwege haar centrale ligging: bereikbaar vanuit het noorden, zuiden, oosten en westen van de staat. Portsmouth lag te ver aan de kust en vertegenwoordigde minder goed de groeiende binnenlandse bevolking. De Merrimack-rivier, die door Concord stroomt, gaf de stad ook logistieke voordelen voor transport en handel.
Wat is bijzonder aan het New Hampshire State House in Concord?
Het New Hampshire State House, gebouwd van 1815 tot 1819 uit lokaal graniet, is het oudste parlementsgebouw van de VS waar het wetgevend orgaan nog altijd vergadert in zijn originele zalen. Andere staten hebben hun parlementsgebouwen ingrijpend verbouwd of vervangen, maar in Concord zitten de wetgevers nog steeds in de kamers die in 1819 werden geopend. Het herkenbare gouden koepeldak is het meest opvallende kenmerk van het gebouw.
Hoe oud is de stad Concord?
De eerste Europese nederzetting in het gebied dateert van 1725, toen Massachusetts een landconcessie verleende aan kolonisten langs de Merrimack. In 1733 werd het gebied geincorporeerd als de stad Rumford. In 1765 werd de naam veranderd naar Concord, als symbool van de vredelievende oplossing van een grensconflict met de buurgemeente Bow. De stad bestaat dus in haar huidige vorm al meer dan 260 jaar.
Welke bekende mensen komen uit Concord of New Hampshire?
De bekendste historische figuur die zijn carriere met New Hampshire verbond is Franklin Pierce, de 14e president van de VS (1853-1857). Pierce bouwde zijn politieke loopbaan op in Concord als advocaat en politicus. Verder is Christa McAuliffe, de lerares die in 1986 omkwam bij de Challenger-ramp, afkomstig uit Concord. Haar nagedachtenis wordt in de stad levend gehouden via het McAuliffe-Shepard Discovery Center, een planetarium en wetenschapscentrum in het stadscentrum.
Wat betekent de naam “Concord”?
De naam Concord is afgeleid van het Latijnse woord voor eensgezindheid of harmonie. De naam werd in 1765 gekozen na een lange grensruzie tussen de steden Rumford en Bow. Met de nieuwe naam wilde men de vreedzame oplossing van dat conflict markeren. Eerder droeg de nederzetting de naam Rumford en voor die tijd de inheemse naam Penacook, wat “plek van de rivier” betekende in de taal van de Pennacook-stam die het gebied oorspronkelijk bewoonde.
