Hoog boven de stad Rio de Janeiro, op de top van de Corcovadoheuvel, staat een van de meest herkenbare beelden ter wereld: Christus de Verlosser, of in het Portugees Cristo Redentor. Met zijn armen wijd gespreid lijkt het beeld de hele stad te omarmen, van de drukke straten van Copacabana tot de beboste hellingen van het Tijuca Nationaal Park. Het standbeeld is niet alleen het meest beroemde bouwwerk van Brazilië, het is ook een van de meest fotografeerde monumenten op aarde en een symbool geworden voor het land als geheel.
De geschiedenis van een iconisch beeld
De wortels van het idee voor Christus de Verlosser gaan verder terug dan de meeste mensen vermoeden. Al in 1850 stelde de katholieke priester Pedro Maria Boss voor om een groot christelijk monument op de Corcovado te plaatsen. Hij richtte zich tot prinses Isabel, dochter van keizer Pedro II, met het verzoek om het project te financieren. De prinses was echter niet geïnteresseerd en het idee verdween in een la.
Een nieuw begin in de twintigste eeuw
Decennia later, in 1921, werd het idee nieuw leven ingeblazen door de katholieke kerk van Rio de Janeiro. Het plan paste in de viering van het honderdjarig bestaan van de Braziliaanse onafhankelijkheid, dat in 1922 zou plaatsvinden. De Braziliaanse katholieke gemeenschap werd opgeroepen om financieel bij te dragen aan het monument, een nationale crowdfunding avant la lettre. Op 4 april 1922 werd de eerste steen gelegd, al lag het eigenlijke bouwwerk nog jaren in de toekomst.
Een internationaal samenwerkingsproject
Het uiteindelijke ontwerp was het resultaat van samenwerking tussen een Braziliaan en een Europees kunstenaar. De Braziliaanse ingenieur Heitor da Silva Costa ontwierp de constructie en koos voor de iconische houding: Christus met wijd gespreide armen, als teken van vrede en verwelkoming. De Frans-Poolse beeldhouwer Paul Landowski werkte in Parijs aan het hoofd en de handen van het beeld. De stukken werden verscheept naar Brazilië, waar ze op de betonnen constructie werden geplaatst.
Bouw en constructie
De bouw van Christus de Verlosser was een enorme technische uitdaging. De Corcovadoheuvel is 710 meter hoog en de top was in de jaren twintig van de vorige eeuw nog slechts bereikbaar via een smalle bergtrein die in 1884 was aangelegd. Alle bouwmaterialen moesten via deze trein worden aangevoerd, wat de logistiek ingewikkeld maakte.
Materialen en techniek
De constructie bestaat uit een gewapend betonskelet, bekleed met lagen speksteen, een grijsgroene soapstone die werd geïmporteerd uit de Braziliaanse stad São Tomé das Letras in de staat Minas Gerais. De speksteen was gekozen vanwege zijn duurzaamheid en weerbestendigheid in het vochtige tropische klimaat van Rio. Ruim 700.000 stukken steen werden zorgvuldig op de betonnen kern gemonteerd, voor een groot deel door vrijwilligers uit de lokale gemeenschap.
Afmetingen
Het voltooide beeld staat 30 meter hoog, inclusief het voetstuk van 8 meter waarop het staat. De armen, horizontaal uitgespreid, meten van vingertip tot vingertip 28 meter. Het hoofd is 3,75 meter hoog. Het gehele standbeeld weegt circa 635 ton. Op de top van de Corcovado betekent dit dat de punt van het hoofd op ruim 740 meter boven zeeniveau staat – hoog genoeg om regelmatig in de wolken te verdwijnen.
De onthulling en eerste jaren
Na negen jaar bouwen werd Christus de Verlosser op 12 oktober 1931 officieel ingewijd. De plechtigheid trok duizenden toeschouwers en was een nationaal feest. De verlichting van het beeld werd aanvankelijk op afstand bediend vanuit Rome: de Italiaanse dictator Benito Mussolini zou een radioknop hebben ingedrukt om het monument te verlichten, al bestaat discussie over de precieze toedracht van dit verhaal.
Restauraties en aanpassingen
In de decennia na de voltooiing zijn er meerdere restauraties uitgevoerd. De bliksembeveiliging moest regelmatig worden verbeterd, omdat het beeld op zijn prominente positie een geliefde bliksemafleider vormt. In 2010 werd een grote restauratie afgerond waarbij de speksteen-bekleding op verschillende plaatsen werd hersteld. Het hoofd en de vingers van het beeld zijn in de loop der jaren meerdere keren door blikseminslag beschadigd en gerepareerd.
Wereldwonder en UNESCO-erfgoed
Christus de Verlosser heeft in de loop der jaren meerdere internationale erkenningen ontvangen die zijn status als wereldberoemd monument bevestigen.
New7Wonders of the World
In 2007 werd Christus de Verlosser verkozen tot een van de New Seven Wonders of the World, een wereldwijde publieksstemming georganiseerd door de New7Wonders Foundation. Meer dan honderd miljoen mensen stemden mee, en het Braziliaanse beeld eindigde naast iconische bouwwerken als de Chinese Muur, de Taj Mahal, Machu Picchu, het Colosseum, Chichén Itzá en Petra. De titel gaf het beeld een nieuwe golf van internationale aandacht en droeg bij aan een sterke toename van het toerisme naar Rio de Janeiro.
UNESCO Werelderfgoed
Sinds 2012 is Christus de Verlosser onderdeel van het UNESCO Werelderfgoed, als deel van de nominatie “Rio de Janeiro: Carioca-landschappen tussen bergen en zee”. Die nominatie omvat een groter landschap dat ook de Suikerbroodberg, de stranden van Copacabana en Ipanema, het Tijuca Nationaal Park en de Guanabara-baai omvat. UNESCO erkende daarmee de unieke interactie tussen stedelijk en natuurlijk erfgoed in Rio de Janeiro.
Bezoeken aan het beeld
Christus de Verlosser is een van de drukst bezochte toeristische attracties van Zuid-Amerika. Jaarlijks klimmen meer dan twee miljoen bezoekers naar de top van de Corcovado om het beeld van dichtbij te zien en te genieten van het spectaculaire panorama over Rio de Janeiro, de Guanabara-baai en de omringende bergen.
Hoe kom je er?
Er zijn meerdere manieren om bij het beeld te komen. De populairste is de Corcovado bergtrein, die al sinds 1884 de heuvel beklimt en nu volledig is geëlektrificeerd. De rit duurt ongeveer twintig minuten en biedt al onderweg prachtige uitzichten over het Tijuca Nationaal Park, het grootste stedelijke tropische woud ter wereld. Alternatief is de weg omhoog via bestelbus of auto, of een uitdagende wandeling door het nationale park.
Praktische informatie voor bezoekers
Het monument is dagelijks geopend en bezoekers kunnen dankzij liften en roltrappen, die in de loop der jaren zijn aangelegd, het voetstuk bereiken zonder grote fysieke inspanning. Rondom het beeld zijn terrassen aangelegd van waaraf het panorama over de stad optimaal te genieten is. Een kapel in de sokkel van het beeld is beschikbaar voor kerkelijke ceremonies – trouwen op de Corcovado is een populaire keuze onder Brazilianen.
Symboliek en betekenis
Christus de Verlosser is meer dan een toeristische attractie. Het beeld heeft een diepe symbolische lading, zowel religieus als nationaal.
Religieuze betekenis
Voor de Braziliaanse katholieken, die de meerderheid van de bevolking uitmaken, is het beeld een belangrijk religieus symbool. De houding van de figuur, met wijd uitgestrekte armen, verwijst naar de kruisiging maar ook naar een gebaar van omarming en verwelkoming. Het beeld verbeeldt Christus die de stad en haar bewoners beschermt en zegent. Bij nationale evenementen en rampen wordt het beeld regelmatig verlicht in speciale kleuren als teken van solidariteit of herdenkingssymboliek.
Nationaal symbool van Brazilië
In de decennia na zijn voltooiing groeide Christus de Verlosser uit tot het nationale symbool van Brazilië, internationaal herkenbaar en onlosmakelijk verbonden met het imago van het land. Het beeld verschijnt op toeristische affiches, postzegels, souvenirs en in talloze films en televisieseries. Wanneer buitenlanders aan Brazilië denken, denken ze aan Carnaval, voetbal en Christus de Verlosser.
Het beeld in populaire cultuur
De iconische silhouet van Christus de Verlosser heeft een enorme plek veroverd in de populaire cultuur. Het beeld is gebruikt in talloze films als herkenningspunt voor Rio de Janeiro, en filmmakers staan soms speciale toestemming toe om op het monument zelf te filmen. In de James Bond-film Moonraker (1979) is het beeld prominent aanwezig. In de animatiefilm Rio (2011) speelt de stad en het beeld een centrale rol.
Bijzondere verlichtingen
In de afgelopen jaren is het beeld regelmatig speciaal verlicht als eerbetoon of statement. Zo werd het beeld verlicht in de kleuren van de Oekraïense vlag na de Russische invasie, in regenboogkleuren ter gelegenheid van Pride, en in de kleuren van bevriende naties bij bijzondere gelegenheden. Die optionele verlichtingen hebben het beeld een nieuw communicatieplatform gegeven, ver buiten de grenzen van Brazilië.
Veelgestelde vragen
Hoe hoog is Christus de Verlosser?
Het standbeeld zelf is 30 meter hoog. Het staat op een voetstuk van 8 meter, waarmee de totale hoogte van het monument 38 meter bedraagt. De armen strekken zich 28 meter uit van vingertip tot vingertip. Op de top van de 710 meter hoge Corcovadoheuvel staat de bovenkant van het hoofd op ruim 740 meter boven zeeniveau.
Wanneer werd Christus de Verlosser gebouwd?
De bouw begon officieel in 1922 en het beeld werd voltooid en ingewijd op 12 oktober 1931. De planningsfase ging echter al terug naar de negentiende eeuw, toen priester Pedro Maria Boss in 1850 voor het eerst het idee opperde een groot christelijk monument op de Corcovado te plaatsen.
Wie heeft Christus de Verlosser ontworpen?
Het ontwerp was een samenwerking. De Braziliaanse ingenieur Heitor da Silva Costa ontwierp de constructie en de algemene vorm van het beeld. De Frans-Poolse beeldhouwer Paul Landowski werkte in Parijs aan het hoofd en de handen. Andere aspecten van het werk werden uitgevoerd door de Braziliaanse engineer Heitor da Silva Costa in samenwerking met de Franse ingenieur Albert Caquot.
Is Christus de Verlosser een van de zeven wereldwonderen?
Ja, in 2007 werd Christus de Verlosser verkozen tot een van de New Seven Wonders of the World, een wereldwijde publieksstemming waarbij meer dan honderd miljoen mensen stemden. Het beeld werd daarmee geclassificeerd naast monumenten als de Chinese Muur, de Taj Mahal, Machu Picchu, het Colosseum in Rome, Chichén Itzá in Mexico en Petra in Jordanië.
Hoe bereik je Christus de Verlosser als bezoeker?
De meest populaire manier is de historische Corcovado bergtrein, die vertrekt vanuit de wijk Cosme Velho in Rio de Janeiro. De rit duurt ongeveer twintig minuten en biedt onderweg uitzichten over het Tijuca Nationaal Park. Alternatieven zijn een georganiseerde busrit omhoog via de bergwegen of een wandeltocht door het nationale park. Aan de top zijn liften en roltrappen beschikbaar om het voetstuk te bereiken.
Welke andere bekende gebouwen heeft Brazilië?
Brazilië kent nog meer architectonische hoogtepunten. De hoofdstad Brasília, ontworpen door de modernistische architect Oscar Niemeyer en stedenbouwkundige Lúcio Costa, staat eveneens op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Daarnaast zijn het historische centrum van Salvador da Bahia, de barokke kerken van Ouro Preto en de Iguazú-watervallen aan de grens met Argentinië en Paraguay wereldbekende bezienswaardigheden. Maar geen enkel Braziliaans monument heeft de internationale herkenbaarheid bereikt van Christus de Verlosser op de Corcovado.
