Maagpijn en veel boeren tegelijk kunnen erg vervelend zijn en het dagelijks leven behoorlijk verstoren. Of het nu gaat om een opgeblazen gevoel na het eten, aanhoudende pijn in de bovenbuik of overmatig boeren dat je liever voor je houdt, er zijn goede verklaringen en praktische oplossingen voor deze klachten. In dit artikel lees je wat de meest voorkomende oorzaken zijn, wanneer je een arts moet raadplegen en wat je zelf kunt doen om de klachten te verminderen.
Wat is boeren en wanneer is het te veel?
Boeren, ook wel eructatie genoemd, is een normaal lichaamsfenomeen. Het is de manier waarop je lichaam lucht kwijtraakt die in de maag of slokdarm terechtgekomen is. Gemiddeld boert een mens zo’n 14 tot 23 keer per dag, zonder dat dit als problematisch wordt beschouwd. Pas als het boeren frequent, luid of gepaard gaat met andere klachten zoals pijn, een brandend gevoel of misselijkheid, spreken artsen van overmatig boeren.
Twee soorten overmatig boeren
Medisch gezien worden er twee vormen onderscheiden. Bij gastrisch boeren is het lucht die direct uit de maag omhoogkomt. Bij supragastrisch boeren, een vaker voorkomende vorm, trekt de persoon onbewust lucht in de slokdarm en blaast die er vrijwel direct weer uit. Dit laatste type is vaak gekoppeld aan stress en gedragspatronen, en wordt steeds vaker herkend door maag-darmspecialisten.
Boeren en maagpijn: een veelvoorkomende combinatie
Wanneer boeren samengaat met maagpijn, is dat een signaal dat er iets in de spijsvertering niet goed verloopt. De pijn kan zitten in de bovenbuik, rondom de maagstreek, of als een drukkend of branderig gevoel aanvoelen. Het is belangrijk dit serieus te nemen, zeker als de klachten weken aanhouden of verergeren.
Veelvoorkomende oorzaken van maagpijn en overmatig boeren
Er zijn talloze factoren die kunnen bijdragen aan maagpijn in combinatie met overmatig boeren. Hieronder worden de meest voorkomende besproken.
Luchtslikken (aerofagie)
De meest directe oorzaak van overmatig boeren is het inslikken van te veel lucht. Dit gebeurt sneller dan je denkt, namelijk bij:
- Te snel eten of drinken
- Kauwen op kauwgom
- Zuigen op harde snoepjes
- Drinken via een rietje
- Praten tijdens het eten
- Roken
- Het drinken van koolzuurhoudende dranken
Al die lucht moet ergens heen, en dat is dus omhoog via de slokdarm. Naast boeren kan de ingesloten lucht ook buikpijn, een opgeblazen gevoel en druk op de maag veroorzaken.
Functionele dyspepsie
Functionele dyspepsie, ook wel functionele maagklachten of niet-ulcusachtige dyspepsie genoemd, is een veelvoorkomende aandoening waarbij iemand aanhoudende klachten heeft in de bovenbuik zonder dat er via onderzoek een duidelijke lichamelijke oorzaak gevonden wordt. Klachten zijn onder andere:
- Pijn of druk in de bovenbuik
- Snel een vol gevoel na het eten
- Boeren en oprispingen
- Misselijkheid
- Brandend gevoel in de maagstreek
Functionele dyspepsie treft naar schatting 10 tot 20 procent van de westerse bevolking en wordt behandeld met een combinatie van leefstijladviezen, soms medicatie en aandacht voor stress.
Maagzuurreflux (GERD)
Bij gastro-oesofageale refluxziekte, beter bekend als zuurbranden of reflux, stroomt maagzuur terug de slokdarm in. Dit veroorzaakt een branderig gevoel achter het borstbeen en kan gepaard gaan met overmatig boeren, een zure smaak in de mond en pijn in de bovenbuik. Reflux verergert doorgaans na zware maaltijden, bij overgewicht, tijdens de zwangerschap of bij het direct na het eten gaan liggen.
Helicobacter pylori infectie
De Helicobacter pylori bacterie kan zich nestelen in het maagslijmvlies en daar langzame schade aanrichten. Een infectie leidt bij veel mensen tot maagpijn, een opgeblazen gevoel, misselijkheid en verhoogde gasproductie, wat zich uit in meer boeren. De infectie wordt via ademtest, bloedonderzoek of een maagkijkonderzoek vastgesteld en behandeld met antibiotica in combinatie met maagzuurremmers.
Prikkelbaar darmsyndroom (PDS)
Mensen met prikkelbaar darmsyndroom hebben een extra gevoelig spijsverteringskanaal. Naast buikpijn, diarree of obstipatie, kunnen ook overmatig boeren en een opgeblazen gevoel tot het klachtenpatroon behoren. Stress speelt bij PDS een grote rol en kan klachten aanzienlijk verergeren.
Voeding als trigger
Bepaalde voedingsmiddelen staan bekend als gasproducenten of maagprikkels. Hieronder vallen:
- Koolsoorten (broccoli, spruitjes, kool)
- Bonen en linzen
- Ui en knoflook
- Vetrijke en sterk gekruide maaltijden
- Alcohol, koffie en frisdrank
- Lactose (bij lactose-intolerantie)
- Fructose en bepaalde suikervervangers (zoals sorbitol)
Wanneer is maagpijn met boeren een reden om naar de dokter te gaan?
Incidentele maagpijn met wat extra boeren is zelden een reden tot zorg. Maar er zijn situaties waarbij je beter niet te lang wacht met een bezoek aan de huisarts. Raadpleeg altijd een arts bij de volgende alarmsignalen:
- Onverklaard gewichtsverlies
- Bloed in de ontlasting of bij het braken
- Moeite met slikken
- Aanhoudende buikpijn die langer dan twee weken duurt
- Klachten die ’s nachts optreden en je wakker houden
- Plotselinge verergering van bestaande klachten na je vijftigste
De huisarts kan onderzoek doen en je zo nodig doorverwijzen naar een maag-darm-leverarts (MDL-arts). In sommige gevallen is een maagkijkonderzoek (gastroscopie) nodig om de oorzaak te achterhalen.
Wat kun je zelf doen?
In veel gevallen kun je de klachten zelf verminderen door aanpassingen in eetgedrag en leefstijl. Hieronder staan bewezen effectieve tips.
Aanpassingen aan eetgewoonten
- Eet langzamer en kauw goed. Wie haast heeft bij het eten, slikt ongemerkt veel lucht in.
- Eet kleinere porties, verdeeld over de dag, in plaats van drie grote maaltijden.
- Vermijd kauwgom en harde snoepjes, want die verhogen de luchtslikreflex aanzienlijk.
- Drink niet via een rietje en vermijd koolzuurhoudende dranken zoals frisdrank en bier.
- Eet op vaste tijden, want een regelmatig ritme helpt de maag beter te functioneren.
- Ga niet direct liggen na het eten. Wacht minstens twee tot drie uur.
Voeding aanpassen aan je klachten
Houd een voedingsdagboek bij om te ontdekken welke producten jouw klachten uitlokken. Voor veel mensen is het weglaten van een specifieke categorie, zoals zuivel, uienachtigen of sterk gekruide gerechten, al voldoende om merkbaar verschil te merken. Een diëtist kan je helpen bij het opzetten van een persoonlijk eliminatiedieet zonder tekorten te riskeren.
Stress verminderen
Er is een sterke verbinding tussen de hersenen en het maag-darmstelsel, ook wel de hersen-darm as genoemd. Bij stress of spanning produceert het lichaam meer stresshormonen die de maagfunctie verstoren en luchtslikken bevorderen. Ontspanningstechnieken zoals mindfulness, ademhalingsoefeningen, yoga of wandelen kunnen helpen om de spierspanning in het lichaam en de gevoeligheid van de maag te verminderen.
Lichaamshouding en beweging
Een rechtopstaande houding tijdens en na het eten helpt de maag beter te werken. Dagelijkse beweging, zoals een wandeling van twintig tot dertig minuten na de avondmaaltijd, bevordert de maagontlediging en vermindert een opgeblazen gevoel. Bij reflux kan het helpend zijn om het hoofdeinde van het bed een paar centimeter te verhogen, zodat maagzuur minder snel terugstroomt tijdens de nacht.
Stoppen met roken
Roken verzwakt de sluitspier onderaan de slokdarm (de cardia), waardoor maagzuur makkelijker terugstroomt. Bovendien slikt een roker door de inhalerende beweging extra lucht in. Stoppen met roken heeft daarom direct positief effect op reflux- en boerklachten.
Welke behandelingen zijn er bij aanhoudende klachten?
Medicatie
De huisarts of specialist kan verschillende soorten medicatie voorschrijven, afhankelijk van de oorzaak van de klachten:
- Protonpompremmers (PPI’s) verminderen de aanmaak van maagzuur en worden ingezet bij reflux en maagzweren.
- H2-blokkers zijn een lichtere vorm van maagzuurremming.
- Prokinetische middelen versnellen de maagontlediging en verminderen klachten van vol gevoel en misselijkheid.
- Baclofen kan worden voorgeschreven bij hardnekkig supragastrisch boeren, omdat het de refluxdrempel verhoogt.
- Antibioticakuur bij een vastgestelde Helicobacter pylori infectie.
Gedragstherapie en ademtherapie
Bij supragastrisch boeren, dat vaak een gedragscomponent heeft, kan een logopedist of gespecialiseerde fysiotherapeut helpen met ademhalingstechnieken om het onbewuste luchtslikken te verminderen. Cognitieve gedragstherapie (CGT) wordt ingezet bij functionele klachten waarbij stress en angst een grote rol spelen.
Diëtist
Een gespecialiseerde diëtist kan samen met jou uitzoeken welke voedingsfactoren jouw klachten uitlokken. Soms wordt een tijdelijk low-FODMAP dieet geadviseerd, dat fermenteerbare koolhydraten beperkt en bij PDS en overmatige gasklachten goed onderbouwd effectief is gebleken.
Maagpijn en boeren bij bijzondere omstandigheden
Tijdens de zwangerschap
Maagpijn en overmatig boeren zijn klachten die veel zwangere vrouwen kennen, vooral in het tweede en derde trimester. Door de groeiende baarmoeder wordt de maag omhoog gedrukt, waardoor reflux en een opgeblazen gevoel toenemen. Kleine maaltijden, het vermijden van vette en kruidige gerechten en een rechtopstaande houding helpen de klachten te verlichten. Raadpleeg altijd een arts of verloskundige voordat je medicijnen inneemt tijdens de zwangerschap.
Bij kinderen
Ook kinderen kunnen last hebben van overmatig boeren gecombineerd met buikpijn. In veel gevallen is dit onschuldig en gerelateerd aan snel eten of koolzuurhoudende dranken. Houdt de klachten echter aan of gaan ze gepaard met groeivertraging, braken of bloed, neem dan contact op met een kinderarts.
Op latere leeftijd
Bij ouderen vertraagt de maagontlediging, wat leidt tot een langer vol gevoel na het eten en meer gasvorming. Bovendien gebruiken veel ouderen medicijnen die de maag kunnen prikkelen, zoals pijnstillers (NSAID’s) of bloedverdunners. Een regelmatige check bij de huisarts is verstandig om bijwerkingen tijdig op te sporen.
Veelgestelde vragen
Is veel boeren gevaarlijk?
In de meeste gevallen is overmatig boeren niet gevaarlijk, maar wel vervelend. Het is vaak een gevolg van luchtslikken, voeding of stress. Als boeren gepaard gaat met ernstige maagpijn, gewichtsverlies of bloed, is het verstandig een arts te raadplegen om een onderliggende oorzaak uit te sluiten.
Wat is het verschil tussen boeren en een opgeblazen gevoel?
Boeren is het actief uitstoten van lucht via de mond. Een opgeblazen gevoel is een sensatie van spanning of druk in de buik, die kan worden veroorzaakt door gas in de maag of darmen. Beide kunnen tegelijk voorkomen, maar zijn niet hetzelfde. Een opgeblazen gevoel verdwijnt soms pas na het boeren of het laten van winden.
Welke voeding vermindert boeren het snelst?
Voeding die doorgaans goed wordt verdragen en minder gas produceert, zijn rijst, gekookte groenten (zoals wortel en courgette), magere eiwitten en bananen. Het schrappen van koolzuurhoudende dranken, koolsoorten, bonen en kauwgom heeft voor de meeste mensen al snel merkbaar effect.
Kan stress echt maagklachten veroorzaken?
Ja, dat is wetenschappelijk goed onderbouwd. Via de hersen-darm as communiceert het zenuwstelsel constant met het spijsverteringsstelsel. Bij stress of spanning wordt de maaglediging trager, neemt de gevoeligheid van de maagwand toe en slikt men vaker onbewust lucht in. Stressmanagement is dan ook een erkend onderdeel van de behandeling bij functionele maagklachten.
Helpen maagzuurremmers uit de drogist bij boeren?
Vrij verkrijgbare maagzuurremmers zoals antacida (bv. Rennie of Gaviscon) kunnen tijdelijk verlichting geven bij een brandend gevoel of oprispingen, maar pakken de oorzaak van overmatig boeren zelden aan. Bij aanhoudende klachten is het beter om een arts te raadplegen voor een gerichte behandeling.
Wanneer moet ik naar de huisarts met maagpijn en boeren?
Ga naar de huisarts als de klachten langer dan twee weken aanhouden, als je onverklaard afvalt, als er bloed zichtbaar is in de ontlasting of bij het braken, als je moeite hebt met slikken, of als de pijn ’s nachts optreedt. Ook als je ouder bent dan vijftig en voor het eerst dit soort klachten krijgt, is een bezoek aan de huisarts verstandig. De huisarts kan beoordelen of verder onderzoek nodig is en kan je zo nodig doorverwijzen naar een MDL-arts.
