Kort antwoord: Alleen plastic verpakkingen horen bij het plastic afval (PMD-bak). Denk aan lege flesjes, flessen, bakjes, doppen, folies en zakken. Hard plastic speelgoed, tuinmeubels, borden en andere plastic voorwerpen gaan bij het restafval. Sinds 1 januari 2026 gelden nieuwe landelijke regels: lege spuitbussen en koffiecapsules mogen nu ook bij het PMD.
Wat is PMD en waarom is het onderscheid belangrijk?
PMD staat voor plastic verpakkingen, metalen verpakkingen en drinkpakken. De drie letters vatten precies samen wat er in die oranje of gele bak of zak mag. Het gaat niet om alle plastic, maar specifiek om verpakkingsmateriaal van huishoudelijke producten. Dat onderscheid klinkt misschien ingewikkeld, maar de basisregel is vrij simpel: heeft het product eten, drinken, cosmetica of schoonmaakmiddelen verpakt? Dan hoort de lege verpakking bij het PMD.
Waarom maakt dat verschil? Plastic heeft een recyclingwaarde die sterk verschilt per type. Verpakkingsplastic is vaak gemaakt van PET, HDPE of PP: soorten die in grote volumes worden ingezameld en opnieuw te verwerken zijn tot nieuwe producten. Hard plastic van speelgoed of meubels heeft een andere samenstelling en is op dit moment nog niet rendabel te scheiden en te recyclen via dezelfde stroom.
Gemeenten in Nederland zijn verplicht PMD apart in te zamelen. Ze krijgen daarvoor een bijdrage via Verpact (voorheen Afvalfonds Verpakkingen). Het systeem werkt alleen als de stroom zo schoon mogelijk is. Verkeerde materialen in de PMD-bak verstoren het sorteerproces en kosten extra geld. Hoe beter jij sorteert, hoe meer recyclaat er uiteindelijk van je verpakkingen gemaakt kan worden.
De nieuwe PMD-regels van 1 januari 2026
Per 1 januari 2026 geldt een vernieuwde landelijke Wel/Niet-lijst voor PMD-afval. Die lijst is er voor het eerst in jaren flink op uitgebreid. Twee categorieën springen er uit.
Lege huishoudelijke spuitbussen mogen voortaan bij het PMD. Dat geldt voor spuitbussen van deodorant, haarlak, scheerschuim, slagroomspray en soortgelijke producten. Let op: ze moeten echt leeg zijn. Een spuitbus met restdruk is gevaarlijk voor de sorteerinstallatie. Druk dus de knop in boven de vuilnisbak om te checken of er nog gas uitkomt. Als er niets meer uitkomt, mag de bus bij het PMD. Als je twijfelt of nog gas aanwezig is, gaat de spuitbus naar het klein chemisch afval (KCA). Lees meer over de juiste sorteerregel voor spuitbussen bij welk afval.
Koffiecapsules van aluminium of plastic mogen nu ook in de PMD-bak, mits ze leeg en zo goed mogelijk schoongespoeld zijn. Dat was lange tijd een grijs gebied: de meeste gemeenten wezen ze af, maar de sorteerinstallaties zijn inmiddels goed genoeg om capsules te verwerken.
Verder mogen combinatieverpakkingen die deels van plastic of metaal zijn nu bij het PMD. Denk aan soepzakken, broodzakken met een plastic venster, vleeswarenverpakkingen en kruidenzakjes. Vroeger moesten die bij het restafval vanwege de combinatie van materialen. Nieuwe scheidingstechnologie maakt verwerking nu mogelijk.
Wat mag wel bij het plastic afval?
De volgende verpakkingen horen in de PMD-bak, mits leeg en bij voorkeur even omgespoeld:
- Plastic flessen en flesjes (frisdrank, water, shampoo, wasmiddel)
- Plastic bakjes, kuipjes en doosjes (margarine, kwark, yoghurt, sauzen)
- Plastic folies en zakken (brood-, diepvries- en boodschappenzakken, krimpfolie)
- Doppen en deksels van plastic of metaal
- Drinkkartons en sapzakken (drinkpakken van melk, sap, soep)
- Blikjes van drank en conserven
- Aluminium schaaltjes en vormpjes
- Lege tubes van tandpasta, mayonaise of huidcreme
- Lege spuitbussen (deodorant, haarlak, slagroom) vanaf 2026
- Koffiecapsules van aluminium of plastic, leeg en gespoeld, vanaf 2026
- Combinatieverpakkingen (soepzakken, vleeswarenzakken) vanaf 2026
- Lege pillenstrips van medicijnen
Een handig geheugensteuntje: is het een verpakking van iets wat je thuis gebruikt en is het leeg? Dan is de kans groot dat het bij het PMD hoort.
Wat hoort juist NIET bij het plastic afval?
Hier gaat het in veel huishoudens mis. Plastic is plastic, zou je denken, maar voor het recyclingproces maakt het enorm uit wat voor soort plastic het is en hoe het gemaakt is.
De volgende spullen horen nadrukkelijk NIET bij het PMD:
- Speelgoed van hard plastic
- Tuinmeubels en plantenbakken
- Plastic borden, bekers en bestekset van picknick
- Tandenborstel, scheermeshouder, haarborstel
- CD’s, DVD’s en cassettebandjes
- Plastic buizen, leidingen en bouwmateriaal
- Groente- en fruitnetjes (uien, sinaasappelen, mandarijnen)
- Campinggas- of lachgascilinders
- Plastic zakjes of snoepverpakkingen met restanten voedsel
- Verf- en verfbakjes
- Piepschuim (verpakking of anders)
- Kleding en textiel van synthetische stof
Al deze spullen gaan bij het restafval, tenzij je gemeente een aparte inzameling heeft (zoals piepschuim bij bepaalde milieuparken). Speelgoed en meubels kun je ook doneren of aanbieden via marktplaats als ze nog bruikbaar zijn.
De 7 plasticsoorten: wat betekent het driehoekje met het getal?
Op de onderkant van veel plastic verpakkingen zie je een klein driehoekje met een getal van 1 tot en met 7. Dat is de recyclingcode. De code vertelt je van welk type plastic het product gemaakt is, niet per se of het gerecycled kan worden via jouw PMD-bak. Toch is het handig om de codes te kennen.
| Code | Afkorting | Volledige naam | Voorbeeldproducten | Recyclebaar via PMD? |
|---|---|---|---|---|
| 1 | PET | Polyethyleentereftalaat | Frisdrank- en waterflessen | Ja, goed recyclebaar |
| 2 | HDPE | Hogedichtheidspolyethyleen | Melkflessen, wasmiddelflessen | Ja, goed recyclebaar |
| 3 | PVC | Polyvinylchloride | Leidingen, voedselverpakkingsfolie | Nee, slecht recyclebaar |
| 4 | LDPE | Lagedichtheidspolyethyleen | Plastic zakken, krimpfolie | Deels (folies wel) |
| 5 | PP | Polypropyleen | Yoghurtbakjes, margarinetubs, doppen | Ja, recyclebaar |
| 6 | PS | Polystyreen (piepschuim) | Wegwerpbekers, verpakkingspiepschuim | Nee, moeilijk recyclebaar |
| 7 | Overig | Alle andere plastics | Nalgene-flessen, babyflessen, composiet | Nee, niet via PMD |
PET (code 1) is het meest waardevolle verpakkingsplastic. Een lege PET-fles wordt in Nederland ingezameld via statiegeld of het PMD-systeem en kan worden omgesmolten tot nieuwe flessen, polyester fleece of verpakkingsmateriaal. Code 2 (HDPE) en code 5 (PP) zijn eveneens goed recyclebaar en komen veelvuldig voor in de keuken.
PVC (code 3) is problematischer: het bevat chloor en kan bij verkeerde verwerking schadelijke stoffen vrijgeven. Piepschuim (code 6) is voor een groot deel lucht en moeilijk te transporteren en scheiden. Die codes horen dus bij het restafval, tenzij je gemeente een apart inzamelpunt heeft.
Drie veelvoorkomende twijfelgevallen uitgelegd
In de praktijk staan mensen regelmatig met een verpakking in de hand en weten ze het niet zeker. Hieronder drie veelgestelde twijfelgevallen met een duidelijk antwoord.
1. Groente- en fruitnetjes
Die kleine netjes om sinaasappels, mandarijnen of uien lijken misschien plastic verpakking, maar ze horen niet bij het PMD. De reden: ze zijn gemaakt van een speciale soort polyethyleen die te dun en te licht is voor de sorteerinstallaties. Ze raken verstrikt in de machines en veroorzaken storingen. Gaat u op zoek naar alternatieven? Koop losse vruchten of kies voor papieren of kartonnen verpakkingen.
2. Drinkpakken en sapzakken
Drinkpakken zijn een combinatie van karton, plastic en aluminium. Ze horen bij het PMD, niet bij het oud papier. Spoel het pakje even om, klap het plat en gooi het in de PMD-bak. Hetzelfde geldt voor kleine sapzakjes met rietje: rietje eruit (bij restafval), zakje in het PMD.
3. Zwarte plastic verpakkingen
Zwarte plastic verpakkingen, zoals zwarte magnetronbakjes van kant-en-klaarmaaltijden, zijn technisch gezien verpakkingen en horen bij het PMD. Toch zijn ze lastig te recyclen. De zwarte kleur bevat koolstof die de optische sorteersensoren in de installatie in verwarring brengt. In de praktijk belanden ze soms toch in de verbrandingsoven. Steeds meer bedrijven stappen over op transparant of gekleurde bakjes juist om dit probleem te vermijden.
Hoe je plastic afval het beste voorbereidt
De kwaliteit van het ingezamelde PMD hangt sterk af van hoe je het inlevert. Een paar vuistregels maken het systeem een stuk effectiever.
- Spoel verpakkingen om. Resten voeding of vloeistof trekken insecten aan, verspreiden geur en kunnen de recyclingkwaliteit verlagen. Je hoeft niet grondig te wassen, maar even omspoelen is voldoende.
- Laat doppen en deksels op de fles. Een losse dop van 2 centimeter raast door de sorteerinstallatie zonder gesorteerd te worden. Zet de dop op de fles, dan wordt die meegesorteerd en -gerecycled.
- Plet flessen en bakjes. Dat bespaart ruimte in de bak en vermindert het aantal keren dat de bak geleegd moet worden, wat ook de CO2-uitstoot van de inzamelwagen verlaagt.
- Haal plastic van karton of papier. Een doosje met een plastic venster: het karton bij het oud papier, het plastic venster bij het PMD. Tenzij het gaat om een combinatieverpakking die in zijn geheel bij PMD mag (zie de 2026-uitbreiding).
- Stop geen plastic zakken in de PMD-bak zelf. Gooi de verpakkingen los in de bak of gebruik de oranje PMD-zak van je gemeente. Een vuilniszak vol PMD-afval wordt in de sorteerinstallatie als een zak restafval gezien en direct doorgestuurd naar de verbrandingsoven.
- Verwijder etiketten niet perse. Papieren etiketten op plastic flessen hoef je er niet af te halen. De machines en het wasproces in de recyclingfabriek verwijderen die vanzelf.
- Check de app of website van je gemeente. Sommige gemeenten wijken licht af van de landelijke lijst, bijvoorbeeld omdat ze een eigen sorteerinstallatie hebben met andere specificaties. Milieucentraal.nl heeft een handige afvalscheidingswijzer per product.
Een goede voorbereiding klinkt als extra werk, maar het kost in de praktijk niet meer dan een paar seconden per verpakking. De opbrengst: minder restafval, lagere gemeentelijke afvalkosten en meer recyclaat voor de Nederlandse industrie.
Statiegeld en zijn rol naast PMD
Naast het PMD-systeem heeft Nederland ook statiegeld op plastic flessen. Grote plastic flessen (boven de 1 liter) hebben al langer statiegeld. Kleine plastic flesjes (tot 1 liter) kregen per 31 oktober 2022 ook statiegeld van 15 cent. Blikjes volgen per 1 april 2023 met 15 cent statiegeld.
Deze flesjes en blikjes lever je in bij de supermarkt, niet in de PMD-bak thuis. Het statiegeld-systeem haalt een hogere kwaliteit recyclaat op dan het PMD-systeem, omdat de stroom schoner en eenvormiger is. PET-flessen die via statiegeld worden ingezameld, worden in Nederland vaker bottle-to-bottle gerecycled: de fles wordt een nieuwe fles.
Heb je een flesje zonder statiegeld-logo, zoals een shampoo- of wasmiddelflacon? Dan gaat die gewoon bij het PMD thuis. Heb je een flesje met het statiegeld-logo en ben je de bon vergeten in te leveren? Laat het dan niet in de PMD-bak belanden: breng het alsnog terug naar de supermarkt of geef het aan iemand die het geld goed kan gebruiken.
Op dezelfde manier dat je moet nadenken over het sorteren van plastic, helpt het ook om andere afvalstromen goed te scheiden. Zo zijn er specifieke regels voor blikjes bij welk afval en voor de inlevering van klein gevaarlijk afval zoals batterijen en medicijnen.
Veelgestelde vragen
Mag een lege verfemmer bij het plastic afval?
Nee, een verfemmer gaat bij het klein chemisch afval (KCA) of het grof afval, ook als hij leeg is. Verfresten zijn milieugevaarlijk en verf die droog aan de binnenkant zit, kan de recyclinginstallatie vervuilen. Breng verfemmers naar het milieupark of kijk bij je gemeente welke inzamelopties er zijn voor gevaarlijk huishoudafval.
Wat doe ik met plastic speelgoed dat kapot is?
Kapot plastic speelgoed hoort niet bij het PMD en ook niet bij het gewone plastic afval. Het gaat bij het restafval, tenzij je gemeente een apart inzamelpunt heeft voor hard plastic (sommige milieu-stations nemen dit aan). Speelgoed dat nog bruikbaar is, kun je beter weggeven, doneren aan een kringloopwinkel of aanbieden via een online platform zoals Marktplaats of Freecycle.
Mag ik plastic verpakkingen in een plastic zak stoppen en die in de PMD-bak gooien?
Nee, dat is een veelgemaakte fout. Een dichte vuilniszak vol PMD-afval wordt in de sorteerinstallatie herkend als een zak restafval en gaat direct naar de verbrandingsoven. Gooi verpakkingen los in de PMD-bak of gebruik de speciale oranje PMD-zakken die sommige gemeenten uitdelen. Je eigen plastic zakken kun je ook los bij het PMD doen, niet als verpakking voor de rest.
Mogen drinkpakken, zoals melkpakken en sapzakken, bij het plastic afval?
Ja, drinkpakken horen bij het PMD. Ze zijn gemaakt van een combinatie van karton, plastic en aluminium, maar worden als geheel ingezameld bij PMD. Gooi ze dus niet bij het oud papier. Spoel het pakje even uit en klap het plat voor inlevering. De moderne sorteerinstallaties kunnen de afzonderlijke materiaallagen van drinkpakken verwerken.
Wat zijn de nieuwe regels voor plastic afval vanaf 2026?
Vanaf 1 januari 2026 zijn de nationale PMD-regels uitgebreid. Nieuw toegestaan zijn: lege huishoudelijke spuitbussen (deodorant, haarlak, scheerschuim), koffiecapsules van aluminium of plastic (leeg en gespoeld), en combinatieverpakkingen die deels uit plastic of metaal bestaan, zoals soepzakken, broodzakken met plastic venster en vleeswarenzakken. Campinggas- en lachgascilinders blijven verboden. Groente- en fruitnetjes mogen ook in 2026 nog steeds niet bij het PMD.
Hoe weet ik of een plastic product verpakking is of niet?
De hoofdvraag is: heeft dit product iets ingepakt of bevat het iets? Als het antwoord ja is, en het gaat om een huishoudelijk product, dan is het waarschijnlijk verpakking en hoort het leeg bij het PMD. Een shampooflacon is een verpakking, een plastic stoel niet. Een yoghurtbakje is een verpakking, een kinderbord niet. Bij twijfel kun je de afvalscheidingswijzer van Milieu Centraal (milieucentraal.nl) raadplegen: vul een product in en je krijgt direct het juiste antwoord voor jouw gemeente.
Wil je meer weten over het sorteren van andere materialen? Lees dan ook over spuitbussen bij welk afval of bekijk hoe de regels werken voor blikjes recyclen. Voor andere hobbymatige ontdekkvragen, zoals bij welke generatie jij hoort of wat een olifantenpaadje betekent, staan eveneens uitgebreide artikelen klaar op veel.nl.
