ABBA heeft meer hits gescoord dan de meeste mensen beseffen. De Zweedse groep, actief van 1972 tot 1982, bracht nummers uit die decennia later nog steeds op de radio klinken: Dancing Queen, Mamma Mia, The Winner Takes It All en tientallen andere nummers die wereldwijd miljoenen mensen kennen. In 2021 maakten ze een verrassende comeback met het album Voyage, hun eerste nieuwe studioalbum in veertig jaar.
Toch leven er veel misverstanden rondom ABBA. Mensen verwarren hun nummers met die van anderen, noemen de verkeerde titels of hebben een vertekend beeld van hoe groot de groep werkelijk was. Hieronder zet je de meest gemaakte fouten recht.
Fout 1: “ABBA bestond alleen uit zangeressen”
Dit misverstand duikt regelmatig op. ABBA bestond uit vier leden, twee mannen en twee vrouwen. De namen van de groep vormen zelfs het acroniem: Agnetha Fältskog (A), Björn Ulvaeus (B), Benny Andersson (B) en Anni-Frid Lyngstad (A), ook bekend als Frida.
Agnetha Fältskog (geboren in 1950) en Anni-Frid Lyngstad (geboren in 1945) waren de twee zangeressen. Björn Ulvaeus (geboren in 1945) en Benny Andersson (geboren in 1946) waren de twee mannelijke leden, componisten en muzikanten. Björn zong ook mee op diverse nummers. De twee koppels waren ook getrouwd met elkaar: Björn met Agnetha (getrouwd in 1971, gescheiden in 1979) en Benny met Frida (getrouwd in 1978, gescheiden in 1981).
De nummers en de arrangementen kwamen in de eerste plaats van Björn en Benny. Zij schreven vrijwel alle teksten en componeerden de melodieën. De zangstemmen van Agnetha en Frida gaven het geluid zijn kenmerkende kleur, maar zonder de songwriting van de twee mannen had ABBA nooit zo’n grote catalogus opgebouwd.
De scheiding van beide koppels had wel degelijk invloed op de muziek. Nummers als The Winner Takes It All (1980) gaan openlijk over de pijn van een uiteenvallende relatie. Het maakt de teksten persoonlijker dan veel mensen vermoeden.
Fout 2: “Dancing Queen is hun enige echte hit”
Dancing Queen is waarschijnlijk hun bekendste nummer wereldwijd, maar de hitlijst van ABBA is veel langer. Hieronder een overzicht van hun belangrijkste singles en het jaar van uitbrengen:
| Nummer | Jaar | Album | Opvallend |
|---|---|---|---|
| Waterloo | 1974 | Waterloo | Winnaar Eurovisie Songfestival |
| Fernando | 1976 | Greatest Hits | Nummer 1 in tientallen landen |
| Dancing Queen | 1976 | Arrival | Enige nummer 1 in de VS |
| Mamma Mia | 1975 | ABBA | Basis voor de gelijknamige musical |
| Gimme! Gimme! Gimme! | 1979 | Voulez-Vous | Later gesampeld door Madonna |
| The Winner Takes It All | 1980 | Super Trouper | Gaat over de scheiding van Björn en Agnetha |
| SOS | 1975 | ABBA | Eerste grote internationale hit |
| Knowing Me, Knowing You | 1977 | Arrival | Nummer 1 in het VK |
| Take a Chance on Me | 1978 | The Album | Top 3 in Nederland en VK |
| Voulez-Vous | 1979 | Voulez-Vous | Discogeoriënteerd nummer |
| Super Trouper | 1980 | Super Trouper | Nummer 1 in het VK |
| I Do, I Do, I Do, I Do, I Do | 1975 | ABBA | Schlager-invloeden, hit in Australië |
Het compilatiealbum ABBA Gold: Greatest Hits (1992) is met meer dan 30 miljoen verkochte exemplaren een van de bestverkochte albums ooit. Het is in meer dan 28 landen meer dan 128 keer platina gecertificeerd. Dat zijn geen cijfers die je haalt met één hit.
Fout 3: “Mamma Mia is een nummer van de musical, niet van ABBA”
De musical Mamma Mia (2001) en de gelijknamige film (2008) hebben bij veel jongere generaties het beeld gecreëerd dat de nummers speciaal voor de musical zijn geschreven. Dat klopt niet. Alle nummers in Mamma Mia komen uit de bestaande catalogus van ABBA, en de meeste dateren van de jaren zeventig.
Mamma Mia als nummer verscheen al in 1975 op het album ABBA. Dancing Queen komt van het album Arrival uit 1976. The Winner Takes It All stamt uit 1980. De musical gebruikte bestaande hits en bouwde er een verhaal omheen, een zogenaamde jukebox musical. Datzelfde geldt voor de filmversie met Meryl Streep en Amanda Seyfried.
De verwarring is begrijpelijk. Wie opgroeide met de film of musical associeert de nummers automatisch met de castleden. Maar ABBA schreef en nam ze allemaal op tussen 1972 en 1982. De musical bestond pas twintig jaar na de grootste hits.
Vergelijkbare verwarring bestaat bij andere artiesten. Bij Stayin’ Alive van de Bee Gees denken mensen soms aan Saturday Night Fever als bron, terwijl het nummer oorspronkelijk ook al bestond buiten de film. De film maakte een bestaand nummer nog groter, maar schreef het niet.
Fout 4: “Waterloo was hun eerste optreden op Eurovisie”
ABBA deed in 1974 mee aan het Eurovisie Songfestival in Brighton (Engeland) met Waterloo en won. Maar dat was niet hun eerste poging. In 1973 probeerden Björn en Benny (met Agnetha en Frida als achtergrondzangeressen) al een Zweeds ticket te bemachtigen voor Eurovisie met het nummer Ring Ring. Ze verloren de Zweedse voorronde. Pas het jaar daarop lukte het met Waterloo.
De overwinning in 1974 was een keerpunt. Het katapulteerde de groep naar internationale bekendheid. Waterloo bereikte nummer 1 in meerdere Europese landen en was het begin van een reeks hits die de rest van de jaren zeventig domineerden.
Het is ook een misverstand dat ABBA uitsluitend Eurovisie-pop maakten. Na Waterloo ontwikkelde de groep een eigen geluid dat van schlager naar popmuziek, discomuziek en zelfs meer melancholische ballades verschoof. Nummers als Fernando, The Day Before You Came en One of Us klinken heel anders dan Waterloo. De verschuiving weerspiegelde ook de veranderende persoonlijke omstandigheden van de leden.
ABBA is trouwens niet de enige groep waarover misverstanden bestaan over Eurovisie. Denk aan de manier waarop mensen soms fout citeren wie specifieke nummers heeft gemaakt. Zoals de vraag wie Candle in the Wind schreef en zong: ook daar zit meer achter dan de meeste mensen denken.
Fout 5: “ABBA stopte definitief in 1982”
ABBA hield officieel op te bestaan rond 1982, maar “definitief” is het nooit geweest. De vier leden gaven nooit een formeel persbericht uit dat ze ophielden. Ze dreven gewoon uit elkaar. Agnetha en Frida werkten verder aan solocarrieres, Björn en Benny componeerden musicals (waaronder Chess in 1984 en later Kristina från Duvemåla in 1995).
In 2021 kwamen ze terug met het album Voyage: tien nieuwe nummers, opgenomen in de studio van Benny Andersson in Stockholm. Het album werd uitgebracht op 5 november 2021 en verkocht meer dan een miljoen exemplaren in de eerste week. Dat maakt het ook het snelst verkopende vinylalbum van de 21e eeuw, met bijna 30.000 vinylexemplaren in de eerste week in het VK alleen al.
Bij de aankondiging van Voyage in september 2021 brachten ze twee nieuwe singles uit: I Still Have Faith in You en Don’t Shut Me Down. Op 27 mei 2022 opende de ABBA Voyage concert-residency in Londen, waarbij digitale avatars (zogeheten “ABBAtars”) de groep op het podium vertegenwoordigden, terwijl de echte leden niet optraden.
De comeback bewijst dat de groep nooit écht was afgesloten. Dat geldt trouwens voor meer grote artiesten die een lang zwijgen doorbraken. Zo is Adele bekend om haar lange pauzes tussen albums en haar dramatische comebacks, al zijn de omstandigheden natuurlijk heel anders dan bij ABBA.
Fout 6: “Gimme! Gimme! Gimme! is van Madonna”
Dit misverstand heeft een concrete oorzaak. Madonna gebruikte in 2005 een sample van Gimme! Gimme! Gimme! (A Man After Midnight) in haar nummer Hung Up, dat wereldwijd een grote hit werd. Veel jongere luisteraars leerden de melodie kennen via Madonna en wisten niet dat het origineel van ABBA afstamt uit 1979.
Gimme! Gimme! Gimme! verscheen in oktober 1979 als single en op het album Voulez-Vous. Het is een discogeoriënteerd nummer met een kenmerkende synthesizerlijn en een energiek refrein. ABBA vroeg en verkreeg toestemming van Madonna om de sample te gebruiken, wat destijds opvallend was omdat zulke clearances niet altijd vlot verliepen.
Behalve Gimme! Gimme! Gimme! hebben meer ABBA-nummers een leven gekregen via samples of covers. SOS werd gecoverd door tal van artiesten. Knowing Me, Knowing You werd satirisch gebruikt door Steve Coogan als personage Alan Partridge. Dancing Queen is wellicht het meest gecoverde ABBA-nummer, met versies door honderden artiesten wereldwijd.
Het verschijnsel dat een cover of sample bekender wordt dan het origineel is niet uniek voor ABBA. Bij Pharrell Williams en Happy weten sommige mensen het origineel prima te vinden, maar bij samples gaat dat anders. De originele ABBA-versie van Gimme! Gimme! Gimme! klinkt overigens iets anders dan wat mensen verwachten na het horen van Hung Up.
Fout 7: “The Winner Takes It All gaat over het winnen van een prijs”
De titel klinkt als een sportuitdrukking of een nummer over succes. Het gaat over het tegenovergestelde: verlies, afscheid en verdriet na een scheiding. Björn Ulvaeus schreef de tekst in 1980, kort na zijn scheiding van Agnetha Fältskog. Agnetha zong het nummer, waardoor het een extra emotionele lading krijgt: ze zingt over de pijn van het uiteengaan, terwijl haar ex-man de tekst schreef.
The Winner Takes It All werd uitgebracht in juli 1980 en bereikte nummer 1 in het VK en diverse andere Europese landen. Het is een van hun meest gelauwerde nummers vanuit muzikaal oogpunt: de opbouw, het melodisch gebruik van de piano en de vocale prestatie van Agnetha worden vaak beschouwd als hoogtepunten van hun carrière.
ABBA maakte in de latere jaren meer nummers die donkerdere emoties verkennen. The Day Before You Came (1982), hun laatste single voor de comeback in 2021, gaat over eenzaamheid en routine. One of Us (1981) verwijst ook naar de thematiek van liefde die voorbij is. De vrolijke dansbare kant van ABBA kent iedereen, maar de melancholische kant is minstens zo indrukwekkend.
Andere grote artiesten schrijven ook persoonlijke nummers die door de verpakking anders overkomen dan ze zijn. Bohemian Rhapsody van Queen is een goed voorbeeld: de theatrale productie verhult hoeveel er persoonlijk in de tekst zit.
Veelgestelde vragen
Welke ABBA-hit bereikte nummer 1 in de VS?
Dancing Queen is het enige ABBA-nummer dat de eerste plek bereikte in de Billboard Hot 100 in de Verenigde Staten. Dat gebeurde in april 1977. In Europa scoorden ze veel vaker nummer 1, maar in de VS was de doorbraak beperkter dan in de rest van de wereld. Dancing Queen staat op het album Arrival uit 1976.
Hoeveel albums heeft ABBA uitgebracht?
ABBA bracht in totaal negen studioalbums uit: Ring Ring (1973), Waterloo (1974), ABBA (1975), Arrival (1976), The Album (1978), Voulez-Vous (1979), Super Trouper (1980), The Visitors (1981) en Voyage (2021). Tussen The Visitors en Voyage zit een onderbreking van exact veertig jaar, wat Voyage tot een van de langst uitgestelde comebackalbums in de popgeschiedenis maakt.
Zijn alle ABBA-leden nog in leven in 2026?
Ja, alle vier de leden zijn in 2026 nog in leven. Agnetha Fältskog is 76 jaar, Björn Ulvaeus is 80 jaar, Benny Andersson is 79 jaar en Anni-Frid Lyngstad (Frida) is 80 jaar. Ze werkten in 2021 samen aan het album Voyage, wat aantoont dat alle vier actief bleven in de muziek na decennia van afzonderlijke projecten.
Wat is ABBA Gold en waarom is het zo populair?
ABBA Gold: Greatest Hits is een compilatiealbum dat in september 1992 werd uitgebracht. Het bevat achttien van hun bekendste nummers, waaronder Dancing Queen, Mamma Mia, Fernando en The Winner Takes It All. Het album is een van de bestverkochte muziekalbums in de geschiedenis, met meer dan 30 miljoen verkochte exemplaren wereldwijd. De eenvoudige samenstelling en de herkenbare nummers maken het een geliefd cadeau en instapalbum voor nieuwe luisteraars.
Wat is het verschil tussen Fernando van ABBA en andere versies?
Fernando werd in 1976 uitgebracht als single door ABBA, maar het nummer heeft een aparte geschiedenis. Frida nam eerder een Zweedse versie op als soloartiest in 1975, waarna de ABBA-versie met Engelse tekst volgde. De ABBA-versie met de stem van Agnetha als hoofdvocalist is de bekendste. Het nummer gaat over twee vrienden die herinneringen ophalen aan een gevecht om vrijheid, vermoedelijk geïnspireerd door de Mexicaanse Revolutie. Het verscheen niet op een regulier studioalbum maar eerst op een compilatie.
Welke ABBA-nummers zijn te horen in de musical Mamma Mia?
De musical Mamma Mia gebruikt 22 ABBA-nummers, waaronder Dancing Queen, Mamma Mia, Super Trouper, The Winner Takes It All, Fernando, Voulez-Vous, Knowing Me Knowing You, Take a Chance on Me, Gimme! Gimme! Gimme! en SOS. De musical heeft niets nieuws van ABBA laten schrijven: het verhaal is volledig opgebouwd rond bestaande nummers uit de periode 1975-1981. De West End-versie ging in 1999 in première, de Broadwayversie in 2001.
