Rome is de stad die het meest bekend staat om indrukwekkende fonteinen en een geschiedenis die teruggaat tot meer dan 2.700 jaar geleden. Maar Rome is niet de enige. Bologna, Florence en Palermo zijn ook steden waar fonteinen het middelpunt vormen van eeuwenoude pleinen en waar elke straathoek een verhaal vertelt. Hieronder ontdek je de beste opties, stap voor stap.
Stap 1: Begin in Rome, de stad van meer dan 2.000 fonteinen
Rome telt meer dan 2.000 fonteinen, meer dan welke andere stad ter wereld ook. Dat is geen toeval. Het Romeinse Rijk bouwde al in de eerste eeuwen voor Christus aquaducten die water van ver buiten de stad aanvoerden. Dat overvloedige water moest ergens naartoe, en het resultaat zijn de talloze fonteinen die je vandaag de dag nog steeds aantreft op pleinen, in steegjes en voor kerken.
De bekendste is de Trevifontein, of Fontana di Trevi. Die is 26 meter hoog en 22 meter breed, en daarmee de grootste barokke fontein van de stad. De bouw begon in 1732 op last van paus Clemens XII en werd pas in 1762 voltooid door architect Nicola Salvi. De naam verwijst naar het Italiaanse tre vie, drie wegen, want de fontein staat op het punt waar drie straten samenkomen. Het water komt uit de Aqua Vergine, een aquaduct dat al in 19 voor Christus werd aangelegd. Je kunt er een muntje ingooien; naar de overlevering keer je dan ooit terug naar Rome.
Vlak bij de Trevifontein vind je de Spaanse Trappen en Piazza Navona. Op dat laatste plein staat de Fontana dei Quattro Fiumi, de Fontein van de Vier Rivieren, ontworpen door Gian Lorenzo Bernini en gebouwd tussen 1648 en 1651. De vier figuren stellen de rivieren Donau, Ganges, Nijl en Rio de la Plata voor. Onder het plein liggen nog de fundamenten van het stadion van keizer Domitianus, gebouwd in het jaar 86 na Christus. Die lange, ovale vorm herken je nog steeds in de vorm van Piazza Navona.
Rome heeft ook het Pantheon (voltooid in 125 na Christus), het Colosseum (geopend in 80 na Christus) en Forum Romanum, een aaneenschakeling van oude tempels, triomfbogen en basilieken. Voor een eerste bezoek loont het om via de wijk Trastevere te wandelen, waar de middeleeuwse steegjes bewaard zijn gebleven.
Stap 2: Ga naar Bologna voor de Neptunusfontein en de oudste universiteit ter wereld
Bologna is een van de meest ondergewaardeerde steden van Italië. De stad staat bekend om haar keuken (pasta al ragù komt van hier), maar ook om een monumentale fontein en een rijke middeleeuwse geschiedenis. Wie de middeleeuwse sfeer van Noord-Italië wil proeven, zit hier goed.
De Fontana del Nettuno staat op Piazza Nettuno, dat grenst aan het centrale Piazza Maggiore. De fontein werd in 1566 ingehuldigd en is ontworpen door de Vlaming Giambologna. Het standbeeld van Neptunus bovenop de fontein is meer dan vier meter hoog en torent boven de stad uit. De inhuldiging was een eerbetoon aan paus Pius IV, die de stad bezocht. Het beeld zelf is een toonbeeld van renaissancekunst: de gespierde god van de zee heerst over een groep waterengelen en dolfijnen die het water laten spuiten.
Naast de fontein staat de universiteit van Bologna, opgericht in 1088. Dat maakt haar tot de oudste universiteit ter wereld, nog ouder dan Oxford of Parijs. In de smalle straatjes rond Piazza Maggiore vind je een wirwar van overdekte arcades, de portici van Bologna. Er zijn er bijna 40 kilometer van in de binnenstad, goed genoeg voor een plek op de Werelderfgoedlijst van UNESCO (toegewezen in 2021).
De twee middeleeuwse torens, de Torre Asinelli (97 meter) en de kortere Torre Garisenda, domineren het stadssilhouet. De Torre Asinelli kun je beklimmen via 498 houten treden. Bovenaan heb je een panorama over de oranje daken van de stad. Meer over wat je kunt ontdekken in de oude stad van Bologna lees je in dit overzicht.
Stap 3: Florence voor renaissancefonteinen en de bakermat van de Italiaanse kunst
Florence (Firenze) is de stad waar de Renaissance begon. Dat klinkt als een cliché, maar het is feitelijk correct: in de vijftiende en zestiende eeuw werd hier door families als de Medici een ongekend mecenaat opgebouwd dat Botticelli, Leonardo da Vinci, Michelangelo en Brunelleschi voortbracht. Het resultaat is een stad vol kunst, architectuur en fonteinen die je nergens anders vindt.
De bekendste fontein van Florence is de Fontana del Nettuno op Piazza della Signoria, gemaakt door Bartolomeo Ammannati en ingehuldigd in 1565. Florentijnen noemen hem spottend il Biancone, de grote witte vent, maar dat doet niets af aan de architectonische rijkdom van het omringende plein. Op Piazza della Signoria staan ook kopieën van Michelangelo’s David en het Persesus-beeld van Cellini; de originals hangen in de Uffizi-galerij vlakbij.
De kathedraal van Florence, de Duomo, is een van de meest herkenbare gebouwen van Italië. De koepel werd ontworpen door Filippo Brunelleschi en voltooid in 1436. Hij was op dat moment de grootste koepel die ooit was gebouwd. De bouw van de kathedraal zelf begon al in 1296 en duurde bijna 150 jaar. Naast de Duomo staat het baptisterium, dat teruggaat tot de elfde eeuw, met de beroemde Gouden Poorten van Lorenzo Ghiberti.
Florence ligt aan de Arno en de Ponte Vecchio, een brug uit 1345 die al eeuwenlang vol staat met juweliers en goudsmeden, verbindt de twee oevers. Boven de brug loopt de Corridoio Vasariano, een geheime doorgang die Giorgio Vasari in 1565 bouwde zodat de Medici droog van het Palazzo Vecchio naar het Palazzo Pitti konden lopen. Zie ook dit artikel over waarom Venetië een must is voor toeristen in Italië voor een vergelijking met een andere klassieke Noord-Italiaanse stad.
Stap 4: Verken Palermo voor fonteinen van Arabische en Normandische oorsprong
Palermo op Sicilië is een stad die de meeste reizigers overslaan, maar die een van de rijkste historische lagen van heel Italië heeft. De stad was achtereenvolgens in handen van Feniciërs, Grieken, Carthagers, Romeinen, Arabieren, Noormannen en Spanjaarden, en al die culturen hebben hun sporen nagelaten in de architectuur, de keuken en de fonteinen.
De Fontana Pretoria, ook wel de Fontana della Vergogna (Fontein van de Schaamte) genoemd, staat op Piazza Pretoria. De fontein werd in 1554 in Florence gemaakt voor de tuin van een Spaanse edelman, maar werd in 1573 aangekocht en naar Palermo vervoerd. De tientallen naakte beelden op de fontein veroorzaakten bij de conservatieve bevolking van Palermo zoveel schandaal dat de bijnaam “schaamtefontein” eraan bleef kleven. Vandaag is het een van de meest gefotografeerde plekken van Palermo.
Rondom Piazza Pretoria staan de Santa Caterina-kerk en het Palazzo Pretorio. De wijk Ballarò vlakbij is een van de levendigste markten van Zuid-Italië, met kramen vol groenten, vis en straatvoedsel. In het noordelijke deel van de stad vind je de Palazzo dei Normanni, het oudste koninklijke paleis van Europa, aangelegd door de Arabieren in de negende eeuw en uitgebreid door de Noormannen in de twaalfde eeuw. De Cappella Palatina binnenin heeft gouden Byzantijnse mozaïeken die de adem benemen.
Palermo ligt op Sicilië, het grootste eiland van de Middellandse Zee. De combinatie van Arabisch-Normandische architectuur, levendige markten en relatief lage toeristenaantallen maakt het tot een van de meest verrassende steden van Italië.
Stap 5: Overweeg L’Aquila, de Italiaanse Culturele Hoofdstad van 2026
L’Aquila is een naam die veel reizigers niet direct kennen, maar in 2026 staat de stad extra in de schijnwerpers: L’Aquila is dit jaar uitgeroepen tot Italiaanse Culturele Hoofdstad. De stad in de Abruzzen, op een hoogte van ruim 700 meter in het Apennijnengebergte, heeft een bijzonder verhaal dat nauw verbonden is met fonteinen.
Volgens de stadslegende werd L’Aquila in 1254 gesticht door het samenvoegen van 99 dorpen uit de omgeving. Ter ere van die oorsprong bouwde men 99 kerken, 99 pleinen en 99 fonteinen. De Fontana delle 99 Cannelle, letterlijk de Fontein van de 99 Spuiten, dateert uit 1272 en is nog steeds intact. Het is een L-vormige muur waaruit 99 maskers water spuiten in een rechthoekig bassin. Elke spuit vertegenwoordigt een van de stichtende dorpen.
In 2009 werd L’Aquila zwaar getroffen door een aardbeving waarbij meer dan 300 mensen omkwamen. De wiederaufbau van de historische binnenstad is nog steeds gaande, maar juist dat maakt een bezoek in 2026 bijzonder: je ziet een stad die letterlijk herboren wordt. Het programma van de Culturele Hoofdstad brengt tentoonstellingen, concerten en evenementen naar de stad die normaal buiten het toeristisch circuit vallen.
Stap 6: Kies op basis van je interesses de juiste stad
Geen enkele stad is voor iedereen de beste keuze. De ene reiziger wil de beroemdste fonteinen ter wereld zien, de andere wil een authentieke ervaring buiten de drukke toeristenpaden. Hieronder een overzicht om je keuze te vergemakkelijken.
| Stad | Meest bekende fontein | Historische diepte | Drukte in zomer | Tip voor wie |
|---|---|---|---|---|
| Rome | Trevifontein (26 m, 1762) | Meer dan 2.700 jaar | Zeer hoog | Iedereen, eerste keer Italië |
| Bologna | Fontana del Nettuno (1566) | Universiteit uit 1088 | Gemiddeld | Cultuur- en foodliefhebbers |
| Florence | Fontana del Nettuno (1565) | Renaissancehoofdstad | Hoog | Kunstliefhebbers |
| Palermo | Fontana Pretoria (1554/1573) | Arabisch-Normandisch | Laag tot gemiddeld | Avontuurlijke reizigers |
| L’Aquila | Fontana delle 99 Cannelle (1272) | Gesticht in 1254 | Laag | Culturele ontdekkers 2026 |
| Genua | Fontana delle Naiadi | Middeleeuwse zeehaven | Laag | Architectuurliefhebbers |
| Perugia | Fontana Maggiore (1278) | Etruskische oorsprong | Gemiddeld | Wandelaars en history buffs |
Een stad als Perugia verdient een aparte vermelding. De Fontana Maggiore op Piazza IV Novembre dateert uit 1278 en is een van de mooiste gotische fonteinen van Italië. De stad zelf heeft Etruskische stadsmuren die meer dan 2.300 jaar oud zijn, en een middeleeuwse binnenstad die goeddeels intact is gebleven. Perugia is de hoofdstad van Umbrië en een stuk rustiger dan Rome of Florence, ook in de zomermaanden.
Praktische tips voor het bezoek aan Italiaanse fonteinen en historische steden
Een bezoek aan de Italiaanse fonteinen is het meest aangenaam buiten het hoogseizoen. In juli en augustus zijn de meeste populaire steden vol met toeristen en is de hitte in het zuiden van Italië (zeker in Palermo en op Sicilië) soms drukkend. Mei, juni en september zijn voor de meeste steden de betere maanden: aangenamer weer, minder drukte, lagere prijzen.
Voor Rome geldt dat je de Trevifontein het beste vroeg in de ochtend bezoekt, vóór 8 uur. Overdag staat er zo veel volk dat je de fontein nauwelijks goed kunt zien. Piazza Navona is ook ’s avonds de moeite waard, als de warmte van de dag gezakt is en de fontein verlicht wordt. Let op: het is al jaren verboden om in de Trevifontein te zwemmen. Overtredingen worden beboet met bedragen oplopend tot 450 euro.
In Bologna loont het om de arcades te verkennen via de langste overdekte wandelroute van de stad: de portico die van de Porta Saragozza naar het Santuario di San Luca loopt, een heiligdom hoog op een heuvel buiten de stad. De route is bijna vier kilometer lang en telt 666 bogen. Het is een van de langste overdekte wandelwegen ter wereld en staat ook op de UNESCO-lijst.
- Bezoek de Trevifontein vóór 8 uur ’s ochtends om drukte te vermijden.
- Koop in Rome een entreekaartje voor het Colosseum online van tevoren; wachtrijen kunnen oplopen tot twee uur.
- In Florence zijn de Uffizi-galerij en de Accademia (met de David van Michelangelo) sterk aan te raden; ook hier op tijd reserveren.
- In Bologna zijn de portici gratis te bewonderen; het beklimmen van de Torre Asinelli kost een kleine toegangsprijs (circa 5 euro in 2026).
- In Palermo is de Palazzo dei Normanni op maandag en vrijdag open voor het publiek (andere dagen is het in gebruik als regionaal parlement).
- L’Aquila is goed bereikbaar via bus vanuit Rome (circa anderhalf uur met de Flixbus of regionale busdienst); er is geen directe treinverbinding.
- Perugia heeft een hangbaan (de Minimetrò) die van het parkeerterrein bij het station naar het centrum rijdt, ideaal als je met de auto reist.
Wie meer historische steden in Europa wil vergelijken, vindt inspiratie in het artikel over de bezienswaardigheden in Constantinopel of het overzicht van de hoogtepunten van de oude stad in Tallinn. Voor een vergelijking dichter bij Italië is ook het artikel over de top 3 bezienswaardigheden in Berlijn interessant.
Veelgestelde vragen
Welke Italiaanse stad heeft de meeste fonteinen?
Rome telt meer dan 2.000 fonteinen en staat daarmee wereldwijd op de eerste plaats. De overvloed aan fonteinen is een rechtstreeks gevolg van de Romeinse aquaducten die al in de oudheid enorme hoeveelheden water de stad inbrachten. De Trevifontein en de fonteinen op Piazza Navona zijn de bekendste, maar ook in kleine steegjes tref je drinkfonteinen aan die dag en nacht stromen.
Wat is de oudste fontein van Italië die nog functioneert?
De Fontana delle 99 Cannelle in L’Aquila dateert uit 1272 en is een van de oudste functionerende fonteinen van Italië. Ook de Fontana Maggiore in Perugia (1278) en de Fontana del Nettuno in Bologna (1566, maar op een locatie met middeleeuwse voorlopers) zijn eeuwenoude fonteinen die nog steeds water spuiten. In Rome zijn sommige fonteinen verbonden met aquaducten die al voor het begin van de christelijke jaartelling werden gebouwd.
Kun je water drinken uit de Italiaanse fonteinen op straat?
In Rome zijn de kleine drinkfonteinen op straat, de zogenaamde nasoni (grote neuzen), gevoed met water uit de Aqua Vergine en zijn het water veilig om te drinken. Ze stromen continu en zijn gratis. In Florence, Bologna en de meeste andere grote Italiaanse steden vind je soortgelijke openbare drinkfonteinen. Zwemmen of waden in de fonteinen is echter verboden en kan leiden tot boetes, in Rome zelfs tot 450 euro.
Wat maakt Bologna zo bijzonder voor een stedentrip?
Bologna combineert een van de oudste universiteiten ter wereld (1088), een goed bewaarde middeleeuwse binnenstad met bijna 40 kilometer aan overdekte arcades, de Fontana del Nettuno op het centrale plein en een culinaire reputatie die Bologna de bijnaam La Grassa (de vette) heeft opgeleverd. De stad is minder druk dan Rome of Florence en daardoor prettiger om langzaam te verkennen. Meer tips over de oude stad van Bologna vind je hier.
Waarom is de Fontana Pretoria in Palermo de “Fontein van de Schaamte” gaan heten?
De Fontana Pretoria werd in 1554 in Florence gemaakt met tientallen naakte beelden van goden, nimfen en tritons. Toen de fontein in 1573 naar Palermo werd verplaatst en op een prominent plein werd geplaatst, vonden de conservatieve bewoners van de stad de blote beelden aanstootgevend. Ze gaven de fontein de bijnaam Fontana della Vergogna, de Fontein van de Schaamte. De naam is blijven hangen, maar tegenwoordig is de fontein een van de meest geliefde bezienswaardigheden van de stad.
Is het de moeite waard om L’Aquila te bezoeken in 2026?
Zeker. L’Aquila is in 2026 de Italiaanse Culturele Hoofdstad, wat betekent dat de stad dit jaar volop tentoonstellingen, concerten en culturele evenementen organiseert. De Fontana delle 99 Cannelle uit 1272 is een uniek monument. Bovendien biedt een bezoek de kans om een stad te zien die na de verwoestende aardbeving van 2009 langzaam is herrezen. De omgeving, het Nationaal Park Gran Sasso en Monti della Laga, maakt een bezoek ook aantrekkelijk voor natuurliefhebbers.
