Welke jas bij welke temperatuur? De complete gids

Bij 20 graden of warmer heb je geen jas nodig. Zakt het kwik naar 15 graden, dan pak je een lichte zomerjas. Onder de 10 graden trek je een echte winterjas aan. Zo simpel is het in theorie, maar in de praktijk spelen ook wind, regen en je eigen koudegevoel een grote rol.

Nederland heeft een grillig klimaat. Op een dag in april kan het ’s ochtends 7 graden zijn en ’s middags 17 graden. Daarom is het handig om te weten welke jassen bij welke temperatuurranges horen, zodat je altijd een weloverwogen keuze maakt en niet te warm of te koud staat.

Temperatuuroverzicht: welke jas bij hoeveel graden?

Hieronder zie je een overzicht van de meest gebruikte temperatuurranges en welk type jas daarbij past. Gebruik dit als vertrekpunt. Je eigen koudegevoel, windkracht en of het regent of droog is, bepalen mee wat de beste keuze is op een specifieke dag.

Temperatuur	Aangewezen jastype	Voorbeelden
22 graden en warmer	Geen jas nodig	Eventueel een dunne cardigan of linnen overhemd
17-21 graden	Zomerjas of lichte blazer	Katoenen of linnen jas, dunne bomber, lichte trenchcoat
12-16 graden	Tussenjas	Spijkerjasje, leren jas, bodywarmer, overshirt
7-11 graden	Zwaardere tussenjas of lichte winterjas	Wollen jas, gewatteerde tussenjas, softshell, parka
2-6 graden	Winterjas	Puffer jacket, donsjack, lange wollen mantel, parka met voering
Onder 0 graden (vorst)	Zware winterjas plus lagen	Donsjack met fleece of thermisch ondergoed eronder, bivakmuts, wanten
Regen, elke temperatuur	Regenjas of jas met waterafstotende coating	Softshell, hardshell, regenjas met afneembare voering

De bovenste grens van “geen jas nodig” verschilt per persoon. Mensen die snel transpireren, laten de jas al weg bij 18 graden. Mensen die snel koud krijgen, blijven de jas aanhouden tot het 24 graden is. Dat is volkomen normaal.

Checklist: welke jas bij 20 graden of warmer?

Boven de 20 graden grijp je in Nederland eigenlijk nooit naar een echte jas. Toch zijn er situaties waarbij iets extra’s over je outfit handig is: denk aan een gekoeld restaurant, een avonduitje of een festival waarbij het ’s avonds afkoelt.

• Dunne linnen jas of katoenen blazer: perfect voor een restaurant of terras in de avonduren, weegt bijna niets en past in een tas.
• Lichte denim jacket: een all-time favoriet bij zomerse temperaturen. Doe hem om de schouders als het ’s avonds iets afkoelt.
• Windbreaker: bij wind aan de kust of op de fiets is een dunne windbreaker prettig, ook als het 22-23 graden is.
• Luchtige kimono of open vest: meer een stijlstuk dan een echte jas, maar geeft wel iets extra’s bij een koele bries.
• Regenponcho of noodregenjas: handig op een festival of campingdag bij onstabiel zomerweer.

Boven de 25 graden is zelfs een windbreaker vaak te warm. Dan zijn een hoed of pet en goede zonnebrandcrème nuttiger dan welk kledingstuk dan ook. Wil je weten welke kleuren mooi staan bij de lichte tinten die je in de zomer draagt? Bekijk dan welke kleuren passen bij elkaar in je zomeroutfit.

Checklist: welke jas bij 12 tot 20 graden (overgangsseizoen)?

Dit is het temperatuurbereik waar de meeste mensen het lastigst mee hebben. ’s Ochtends is het 12 graden en ’s middags loopt het op naar 18 graden. Dan wil je een jas die je gemakkelijk kunt aantrekken en uitdoen, en die niet te zwaar of te dik is.

• Spijkerjasje (denim jacket): werkt uitstekend bij 14-18 graden. Niet waterbestendig, dus combineer met een lichte trui eronder als het bewolkt is.
• Leren jas of leren biker jacket: houdt wind goed buiten, voelt aan bij 13-17 graden. Echt leer isoleert beter dan kunstleer.
• Trenchcoat: klassieke keuze voor het overgangsseizoen. Een dunne trenchcoat werkt bij 14-20 graden, een gevoerde variant bij 8-14 graden.
• Bodywarmer: ideaal als je schouders en romp warm wil houden maar je armen vrij wil laten bewegen. Werkt goed bij 10-16 graden in combinatie met een trui of dikker shirt.
• Overshirt of flanellen hemd: bij 16-20 graden vaak genoeg als buitenste laag. Niet waterbestendig maar wel comfortabel.
• Softshell: combinatie van wind- en waterbestendigheid met ademendheid. Goed bij 10-16 graden, zeker als je sport of fietst.
• Blazer: voor een nettere gelegenheid bij 15-20 graden prima geschikt als buitenste laag, maar biedt weinig bescherming bij regen of wind.

Bij korte broek en een luchtig overhemd kan een lichte jas het verschil maken als de wind aantrekt. Als je dan ook twijfelt wanneer je je korte broek al aandoet, lees dan meer in het artikel over korte broek bij welke temperatuur de ideale momenten zijn.

Let op: bij temperaturen rond de 15 graden verandert de gevoelstemperatuur aanzienlijk als het regent of waait. Wind van 25 km/u kan een dag van 14 graden aanvoelen als 10 graden. Houd ook de weersverwachting voor de middag in de gaten als je ’s ochtends de deur uitgaat.

Checklist: welke jas bij 0 tot 12 graden (koud weer)?

Hieronder de 12 graden beginnen echte winterjassen het toneel. Je hebt warmte en isolatie nodig, en bij Nederlandse winters ook vrijwel altijd bescherming tegen regen.

• Gewatteerde jas (licht): bij 8-12 graden een lichtgewatteerde jas. Minder dik dan een volledig donsjack, maar warmer dan een gewone tussenjas.
• Wollen jas of mantel: klassiek en elegant, werkt uitstekend bij 4-12 graden. Wol isoleert ook bij vochtigheid, maar is niet volledig waterafstotend.
• Parka: langere jas, vaak met afneembare voering en afneembare capuchon. Bij 2-10 graden een veelzijdige keuze. Let bij aanschaf op of de buitenlaag waterafstotend is behandeld (DWR-coating).
• Donsjack of puffer jacket: het beste isolerende materiaal per gewichtseenheid. Een licht donsjack werkt bij 4-10 graden, een zwaar donsjack bij temperaturen onder de 4 graden en bij vorst.
• Fleece vest of fleece jas: uitstekend als tussenlaag onder een waterdichte buitenlaag. Werkt alleen niet als buitenste laag bij regen.
• Regenjas met voering: goed bij 5-12 graden met regen. Kies voor een model met een afritbare fleece-voering voor extra veelzijdigheid.
• Lange gewatteerde jas (kniehoogte): maximale warmte bij extreme vrieskou. Bij vorst en sneeuw ideaal, maar te zwaar voor normale winterdagen.

Bij temperaturen onder nul wil je niet alleen een warme jas, maar ook aandacht voor accessoires. Een muts, sjaal en handschoenen kunnen de gevoelstemperatuur al snel 5-8 graden warmer laten voelen.

Het lagenprincipe: meer dan alleen een jas

Het lagenprincipe stamt uit de outdoorwereld maar is inmiddels algemeen geaccepteerd in dagelijkse kleding. De kern is eenvoudig: je draagt meerdere dunne lagen in plaats van één dikke jas, zodat je warmte precies kunt aanpassen aan de omstandigheden.

De drie lagen zijn:

1. Basislaag (moisture management): zit direct op de huid. Doel is vocht afvoeren. Functioneel ondergoed van merino-wol of synthetische stof werkt het best. Bij dagelijks gebruik is een katoenen T-shirt of thermisch shirt ook prima.
2. Middenlaag (isolatie): houdt warmte vast. Denk aan een fleece, een dun donsvest, een trui van wol of een dik sweatshirt. Deze laag kun je uit- en aantrekken als het warmer of kouder wordt.
3. Buitenlaag (bescherming): beschermt tegen wind, regen en sneeuw. Dit is je jas. Een hardshell biedt maximale bescherming maar ademt minder; een softshell ademt beter maar houdt minder regen buiten.

Bij 10 graden met wind en regen kies je voor alle drie de lagen. Bij 10 graden op een droge, windstille dag volstaat een middenlaag plus een lichte buitenlaag. Dat maakt het systeem zo praktisch.

Het lagenprincipe werkt ook financieel: in plaats van voor elk seizoen een afzonderlijke jas te kopen, combineer je een paar basistukken op telkens nieuwe manieren. Een goede waterafstotende buitenlaag is de investering die het langst meegaat.

Bijzondere situaties: sport, werk en reizen

De algemene temperatuurregels gelden voor alledaags gebruik. In bijzondere situaties pakt dit anders uit.

Bij sport en fietsen: je lichaam produceert warmte. Als je gaat hardlopen, is 10 graden al aangenaam warm met alleen een dunne sportjack. Fietsers ervaren de wind als extra verkoeling en hebben bij 12 graden vaak al een windbreaker of licht fietsjack nodig. Een ademende, wind- en waterafstotende sportjas is bij actief gebruik altijd beter dan een gewone jas.

Op kantoor of in formele situaties: een blazer of colbert vervangt de jas zodra je binnen bent. Bij woon-werkverkeer op een koude ochtend draag je een winterjas voor de rit en een blazer zodra je op kantoor bent. Kies voor een jas die je makkelijk kunt opvouwen of aan een kapstok kunt hangen.

Reizen naar andere klimaten: vlieg je naar een warm land in de winter? Dan neem je in de vliegtuig een lichte cardigan of jas mee voor de gekoelde cabine. Ga je naar een berggebied in de zomer? Dan kan het ’s avonds op 2000 meter hoogte al zakken naar 5-8 graden terwijl het dalbeneden 25 graden is. Een compact donsvest of lichte gewatteerde jas neemt weinig ruimte in je koffer in. Als je twijfelt welke kleding je meeneemt op reis, denk dan ook aan de kleurkeuzes voor je reisoutfit. Bekijk bijvoorbeeld welke kleur mooi past bij kaki, een veelzijdige reiskleur.

Kinderen: kinderen koelen sneller af dan volwassenen omdat ze een grotere huid-tot-gewicht-verhouding hebben. Als je zelf 14 graden als aangenaam ervaart zonder jas, kan een kind van 4 jaar al bibberend staan. Als vuistregel geldt: trek kinderen een laagje extra aan ten opzichte van jezelf.

Materialen en hun eigenschappen

Welke jas je ook kiest, het materiaal bepaalt voor een groot deel hoe warm, licht en waterbestendig hij is. Hier een beknopt overzicht van de meest voorkomende materialen.

• Dons (ganzenveren): warmste isolerende materiaal per gram. Een vulmacht (fill power) van 600 of hoger geeft de beste isolatie. Nadeel: verliest isolatievermogen als het nat wordt.
• Synthetische vulling (Primaloft, Thinsulate): bijna net zo warm als dons, maar behoudt isolerende werking ook als het vochtig is. Iets zwaarder en volumineuzer dan dons.
• Wol (merino of scheerwol): isoleert ook bij vochtigheid, is van nature geurwerend en voelt aangenaam aan op de huid. Minder waterafstotend dan synthetische materialen.
• Fleece (polyester): licht, snel drogend, goed isolerend als middenlaag. Niet windafstotend; werkt het best onder een buitenlaag.
• Gore-Tex of vergelijkbare membraantechniek: volledig waterdicht en toch ademend. De gouden standaard voor hardshell jassen. Veelal gebruikt bij wandel- en skijassen.
• Softshell: combinatie van windbestendigheid en ademendheid. Bestand tegen lichte regen, maar niet volledig waterdicht. Ideaal voor actieve bezigheden.
• DWR-coating (durable water repellent): slijt na verloop van tijd en wassen. Breng de coating opnieuw aan met een spray of was de jas op laag pitje met een speciaal middel. Zo blijft ook een gewone jas langer waterafstotend.

De kleur van je jas bepaalt ook hoe veelzijdig je hem kunt combineren. Neutrale kleuren als zwart, marine, grijs en camel gaan vrijwel met alles. Wil je weten hoe je een donkerblauwe jas het mooist combineert? Lees dan meer over welke kleur past bij donkerblauw. Of bekijk welke kleuren goed staan bij beige kleding als je voor een neutrale jaskleur kiest.

Veelgestelde vragen

Welke jas draag je bij 15 graden?

Bij 15 graden is een tussenjas de beste keuze. Denk aan een spijkerjasje, een lichte leren jas, een trenchcoat of een bodywarmer gecombineerd met een trui. Als het ook waait of regent, kies dan voor een jas met enige wind- of waterbestendigheid. Een wollen jas of een licht gewatteerd model werkt ook goed bij deze temperatuur.

Vanaf welke temperatuur heb je geen jas meer nodig?

De meeste mensen hebben geen jas nodig bij temperaturen van 20 graden of hoger, mits er geen stevige wind staat en het droog is. Sommige mensen die snel koud krijgen, dragen al bij 17-18 graden nog een lichte jas. Kinderen hebben doorgaans tot iets hogere temperaturen een jasje nodig dan volwassenen.

Is een donsjack warmer dan een wollen jas?

Voor de meeste temperaturen onder de 5 graden is een goed donsjack warmer dan een wollen jas van vergelijkbaar gewicht. Dons heeft de hoogste warmte-gewichtsverhouding van alle isolatiematerialen. Wol heeft echter het voordeel dat het ook nat nog blijft isoleren, terwijl dons nat veel warmte verliest. Bij aanhoudend regenachtig weer kan een gewatteerde jas met synthetische vulling of een goed gevoerde wollen mantel slimmer zijn.

Wat draag je bij 5 graden?

Bij 5 graden heb je een echte winterjas nodig. Een puffer jacket of donsjack biedt de meeste warmte. Combineer dit met een fleece of dikke trui als middenlaag. Denk ook aan accessoires: een muts, sjaal en handschoenen verhogen de gevoelstemperatuur met meerdere graden. Bij regen kies je het beste voor een jas met een waterdichte buitenlaag of een regenjas over je isolatiestuk.

Welke jas neem je mee op reis als het wisselvallig is?

Voor wisselvallig weer op reis is een licht donsvest of compacte gewatteerde jas ideaal: hij past in een rugzak en weegt weinig. Combineer dit eventueel met een dunne, opvouwbare regenjas. Die twee stukken dekken temperaturen van 5 tot 20 graden af afhankelijk van wat je er onder draagt. Vermijd te zware of volumineuze jassen; ze nemen veel ruimte in en zijn minder flexibel inzetbaar.

Hoe zorg ik dat mijn jas lang meegaat?

Was je jas altijd op het label-aanbevolen programma en gebruik bij voorkeur een specifiek wasmiddel voor het materiaal (wol, dons of synthetisch). Breng bij een jas met DWR-coating na elke paar wasbeurten een herimpregneerspray aan. Bewaar jassen niet samengeperst op een prop; hang ze op aan een brede hanger. Rits of knoop ze dicht voor opslag zodat de vorm behouden blijft. Een goede jas gaat bij correct onderhoud gemakkelijk 10 jaar mee.