Bij gebraden kip passen een stuk of acht sauzen bijzonder goed. De beste keuze hangt af van hoe de kip is bereid, welke kruiden je hebt gebruikt en of je een lichte dan wel rijke saus wilt. De klassieke jus op basis van braadsap blijft favoriet, maar ook een knoflook-roomsaus, mosterdsaus of citroen-botersaus verdienen een vaste plek in je repertoire.
Gebraden kip heeft iets eigenaardigs: het vlees is sappig maar relatief neutraal van smaak, en het trekt elke saus mee die je erbij zet. Dat maakt het juist zo’n dankbaar gerecht. Je kunt alle kanten op, van Aziatisch tot klassiek Frans. Hieronder vind je de belangrijkste “gereedschappen” in je sausen-arsenaal: de basisingredënten, technieken en combinaties die altijd werken.
De jus op basis van braadsap: het vertrekpunt
De jus is de meest directe saus bij gebraden kip, omdat je hem maakt van wat de kip zelf heeft achtergelaten. Zodra de kip klaar is en je hem uit de pan haalt, schep je het gesmolten vet grotendeels weg. Wat achterblijft zijn de goudbruine aanbaksels: dat is pure smaak.
Voeg 150 ml kippenfond of bouillon toe en roer de aanbaksels los met een houten lepel of klopper. Laat het mengsel op middelhoog vuur inkoken tot het iets dikker wordt, zo 3-4 minuten. Wil je meer body, dan roer je een theelepel maizena aan met wat koud water en voeg je dat toe terwijl je blijft roeren. Breng op smaak met peper en zout, en eventueel een klontje koude boter voor glans.
Wat maakt deze jus zo sterk? De Maillard-reacties die tijdens het braden zijn opgetreden, leveren een diepe, hartige smaak die je nooit uit een pakje krijgt. Hoe heter de pan was en hoe langer de kip daarin stond, hoe meer karakter de jus heeft. Bij een heel gebraden kipje uit de oven heb je doorgaans genoeg braadsap voor vier personen.
Variatie: voeg een geperst teentje knoflook toe aan het braadsap en laat dat even meebakken voordat je de fond toevoegt. Of strooi wat verse tijm in de pan. Die kruiden trekken hun smaak snel af in de hete vloeistof.
Een mooie aanvulling bij deze bereiding is te vinden in het artikel over hoe lang kippenbouten in de oven moeten, want de gaarheid van de kip bepaalt hoeveel braadsap er vrijkomt en hoe intens de jus uiteindelijk smaakt.
Knoflook-roomsaus: romig en vol
Een roomsaus met knoflook is de tweede grote categorie bij gebraden kip. Ze is rijker dan jus, past goed bij dunne kipfilets maar ook bij een heel gebraad, en vraagt maar vijf ingrediënten: slagroom, knoflook, boter, peper en zout.
Smelt een klontje boter (15 gram) in een kleine pan. Bak 2-3 fijngesneden teentjes knoflook op laag vuur, zo’n 90 seconden, tot ze zacht zijn maar niet bruin. Bruin knoflook geeft een bittere toon die de saus bederft. Voeg 150 ml slagroom toe en laat die inkoken op laag vuur tot de saus de consistentie heeft van vloeibare yoghurt. Dat duurt 4-6 minuten. Breng op smaak met peper, zout en desgewenst een snuf nootmuskaat.
Uitbreidingen die goed werken:
- Een eetlepel geraspte Parmezaan door de saus roeren voor extra zoutheid en diepte.
- Een scheutje witte wijn toevoegen vóór de room: laat de wijn eerst helemaal verdampen zodat alleen de smaak overblijft.
- Verse dragon (estragón) fijnsnijden en pas op het laatste moment door de saus roeren. Dragon en kip zijn een klassieke combinatie, populair in de Franse keuken.
- Spinazie of gesneden champignons meebakken. Die combinatie met spinazie herken je ook bij andere gerechten, zoals beschreven in het artikel over welke kruiden bij spinazie passen.
Let op de hoeveelheid room. Meer room geeft een dikkere saus, maar ook meer calorieën. Gebruik je crème fraîche in plaats van slagroom, dan wordt de saus iets minder dik maar wel frisser van smaak door het hogere zuurgehalte.
Mosterdsaus: pikant en fris tegelijk
Mosterd en kip zijn gemaakt voor elkaar. De scherpte van mosterd snijdt door het vet van het kippenvlees en geeft de saus karakter zonder dat het gerecht zwaar wordt. Er zijn twee klassieke manieren om een mosterdsaus te maken.
Koude mosterdsaus (snelste versie): Meng 100 ml crème fraîche met 1,5 eetlepel grove mosterd, het sap van een halve citroen, peper en zout. Klaar in twee minuten. Lekker koud of op kamertemperatuur naast de warme kip gezet.
Warme mosterdsaus: Maak eerst een basis van aangebakken sjalotje in boter. Blus af met 75 ml witte wijn en laat inkoken tot de helft. Voeg 150 ml room toe, laat inkoken, en roer dan pas de mosterd erdoor op laag vuur. Niet koken na de mosterd, want dan verliest hij zijn fijnheid. Breng op smaak en werk eventueel af met een klontje koude boter.
Grove mosterd geeft structuur en is minder schrap dan fijne Dijonmosterd. Combineer ze gerust: een eetlepel Dijon voor de pit en een eetlepel grof voor de beet. Honingmosterdsaus is een populaire variant voor wie iets zoeter wil. Voeg gewoon een theelepel vloeibare honing toe aan de warme mosterdsaus, net voor het opdienen.
Citroen-botersaus: licht en aromatisch
Wie een frisse tegenhanger wil voor de rijkdom van gebraden kip, kiest voor een citroen-botersaus. Die is relatief licht, makkelijk te maken en past bijzonder goed bij kip met mediterrane kruiden zoals rozemarijn, tijm of oregano.
Smelt 60 gram gezouten boter in een kleine steelpan op laag vuur. Voeg het geraspte schil van een halve citroen en 2 eetlepels citroensap toe. Roer goed. Voeg eventueel een geperst teentje knoflook toe en laat dat 1 minuut meebakken. Breng op smaak met peper. Serveer direct, want botersauzen kunnen snel schiften als ze te lang staan of te heet worden.
Deze saus is ook een goede basis voor een meer geavanceerde beurre blanc (witte botersaus). Daarvoor monteer je stukjes ijskoude boter, één voor één, door een reductie van witte wijn en sjalot. Het resultaat is een fluweelzachte, goudgele saus die in de klassieke Franse keuken standaard bij gevogelte wordt geserveerd.
Citroen als smaakmaker werkt trouwens bij meer vleesgerechten. Bij gebraden zalm zie je hetzelfde principe, zoals beschreven in het artikel over welke saus lekker is bij zalm.
Rode wijnsaus en donkere jus: voor een feestelijk gerecht
Een rode wijnsaus klinkt zwaar bij kip, maar werkt juist goed als je kipdijen of een heel gebraad op hoge temperatuur hebt bereid. Het vlees is dan donkerder en steviger van smaak, wat een rode wijnsaus aankan.
Bak een gesnipperde sjalot en een wortel in boter tot ze zacht zijn. Voeg een takje tijm en een laurierblad toe. Blus af met 200 ml rode wijn en laat inkoken tot de helft. Voeg dan 300 ml kippenfond toe en kook nogmaals in tot je een saus hebt van zo’n 200 ml. Zeef de saus en roer er een klein klontje koude boter door voor glans en binding. Breng op smaak met peper en zout.
Dit is hetzelfde principe als de klassieke rode wijnsaus die ook bij rood vlees wordt gebruikt, zoals beschreven in het artikel over welke saus lekker is bij rosbief. Het enige verschil: bij kip gebruik je kippenfond in plaats van kalfsfond, en je kookt de saus minder lang in omdat kip subtielere smaken heeft dan rund.
Een paddenstoelenvariant werkt hier ook uitstekend. Bak 150 gram champignons (of gemengde bospaddestoelen) mee na de sjalot. Die geven een aardse, hartige toon die goed past bij de fruitigheid van rode wijn.
Overzicht: welke saus bij welke bereiding
Niet elke saus past bij elke bereiding van kip. De manier waarop je de kip hebt klaargemaakt, bepaalt mede welke saus de beste keuze is. Gebruik de tabel hieronder als leidraad.
| Bereiding kip | Aanbevolen saus | Reden |
|---|---|---|
| Heel gebraden in de oven | Jus van braadsap | Maximale smaakbenutten uit het braadsap |
| Kipfilet in de pan gebakken | Knoflook-roomsaus of mosterdsaus | Snel te maken, vult het milde vlees aan |
| Kipdijen uit de oven (donker vlees) | Rode wijnsaus of donkere jus | Steviger vlees verdraagt een krachtigere saus |
| Kip met mediterrane kruiden (rozemarijn, tijm) | Citroen-botersaus | Citroen versterkt de kruidenaroma’s |
| Kip met Aziatische marinade (sojasaus, gember) | Teriyakisaus of satésaus | Past bij de oosterse smaken in de marinade |
| Kip op de barbecue | Barbecuesaus of knoflookmayonaise | Rookaroma’s vragen om een robuuste begeleider |
| Gevuld kipgebraad (feestdiner) | Rode wijnsaus of champignonsaus | Feestelijk en past bij een rijke vulling |
Aziatische en exotische sauzen bij gebraden kip
Gebraden kip leent zich ook uitstekend voor niet-Europese sauzen. Die combinaties zijn in Nederland populair geraakt, mede dankzij de rijke Indonesische en Chinese eetcultuur die hier al decennialang stevig verankerd is.
Satésaus: Pindakaas (100 gram) mengen met kokosmelk (100 ml), een eetlepel ketjap manis, het sap van een halve limoen, een theelepel sambal en eventueel een scheutje warm water voor de goede dikte. Warm opgesmuld in een pannetje. Dit is de gemakkelijkste zelfgemaakte satésaus en klaar in vijf minuten. De smaak van MSG als smaakversterker die in de Aziatische keuken veel gebruikt wordt, zie je terug in soortgelijke sauzen, zoals beschreven in het artikel over de omstreden smaakversterker uit de Aziatische keuken.
Teriyakisaus: Meng 3 eetlepels sojasaus, 2 eetlepels sake (of droge sherry), 2 eetlepels mirin en 1 theelepel suiker. Verwarm in een pannetje tot de suiker is opgelost en de saus iets is ingedikt. Klaar. Teriyaki geeft een zoet-zoute laklaag die heerlijk is als je de kip ermee bestrijkt tijdens het braden, maar ook werkt als serveerssaus ernaast.
Currysaus met appel: Bak een gesnipperde ui in olie. Voeg een eetlepel currypoeder toe en bak dat even mee (30 seconden). Voeg een geschilde, in blokjes gesneden appel toe, 200 ml kippenbouillon en een scheutje room. Laat 10 minuten sudderen en pureer glad. De zoete appel maakt de curry zachter en geeft een typisch Hollandse draai aan het geheel. Deze combinatie is ook lekker bij kalkoengebraad, net als de tips voor welke saus bij kalkoengebraad passen.
Veelgestelde vragen
Welke saus is het makkelijkst te maken bij gebraden kip?
De snelste zelfgemaakte saus is een koude mosterdsaus: meng crème fraîche met grove mosterd, citroensap, peper en zout. Klaar in twee minuten, geen pannen nodig. Voor een warme saus is de jus op basis van braadsap de meest vanzelfsprekende keuze als je de kip in de oven of pan hebt bereid. Die vraagt alleen fond, wat roeren en een paar minuten inkoken.
Kan ik kant-en-klare sauzen gebruiken bij gebraden kip?
Ja, dat kan prima. Bruine jus uit een pakje is een veelgebruikte basis. Je maakt hem rijker door hem te maken met de achtergebleven aanbaksels en een scheutje braadsap uit de pan. Kant-en-klare roomsauzen zijn ook handig, maar voeg altijd zelf verse kruiden, knoflook of een klontje boter toe om de saus persoonlijk te maken. Zo smaakt een kant-en-klare saus nooit naar een kant-en-klare saus.
Welke saus past bij kip met citroen en tijm?
Bij kip die je hebt bereid met citroen, tijm en knoflook, past een citroen-botersaus het beste. Die versterkt de aromatische kruiden die al in het vlees zitten, in plaats van te concurreren. Ook een lichte knoflook-roomsaus werkt, mits je er een scheutje citroensap aan toevoegt voor de frisheid. Vermijd een zware rode wijnsaus bij zo’n lichte bereiding.
Hoe maak ik een glutenvrije saus bij gebraden kip?
De meeste klassieke sauzen bij kip zijn van nature glutenvrij als je de goede bindmiddelen gebruikt. Maizena is een uitstekend alternatief voor bloem als binder: los een theelepel op in een eetlepel koud water en roer dat door de warme saus. Kippenfond of bouillon is ook glutenvrij, maar check het etiket van kant-en-klare varianten. Room, boter, citroensap en mosterd zijn eveneens glutenvrij.
Welke wijn gebruik ik in een wijnssaus bij gebraden kip?
Bij een witte romige saus of een citroen-botersaus gebruik je een droge witte wijn: een Chardonnay of een droge Sauvignon Blanc. Bij een donkere jus of rode wijnsaus kies je voor een volle rode wijn zonder te veel tannines, zoals een Merlot of een lichte Pinot Noir. De wijn hoeft niet duur te zijn, maar kook alleen met wijn die je ook zou drinken. Een flauwe, zure wijn geeft een flauwe, zure saus.
Kan ik de saus van tevoren maken?
Roomsauzen en mosterdsauzen kun je een dag van tevoren maken en in de koelkast bewaren. Verwarm ze op laag vuur en voeg een scheutje room toe als ze te dik zijn geworden. Jus op basis van braadsap maak je het best vers, vlak nadat de kip klaar is. Hij stolt in de koelkast maar wordt vloeibaar zodra je hem opwarmt. Citroen-botersaus is het minst geschikt om te bewaren: die schift snel bij opwarmen. Maak die altijd vers.
