Femke Halsema is de burgemeester van Amsterdam. Ze bekleedt die functie sinds 12 juli 2018 en is daarmee de eerste vrouw die Amsterdam op niet-waarnemende basis bestuurt. In februari 2024 werd ze herbenoemd voor een tweede termijn van zes jaar.
Dat maakt haar tot 2030 de burgemeester van de grootste stad van Nederland. Ze groeide op in Enschede, studeerde criminologie in Utrecht en bouwde een lange politieke loopbaan op bij GroenLinks voordat ze de overstap naar het stadsbestuur maakte.
Wie is Femke Halsema eigenlijk?
Femke Halsema werd geboren op 25 april 1966 in Enschede. Haar achtergrond is behoorlijk politiek gekleurd: haar moeder was van 1982 tot 1994 wethouder in Enschede voor de PvdA, en haar vader leidde de gemeentelijke dienst voor sport en recreatie. Politiek bewustzijn zat er van kinds af aan in.
Ze studeerde aan de Universiteit Utrecht, waar ze algemene sociale wetenschappen volgde met een specialisatie in criminologie. Die combinatie van sociale interesse en juridisch denken tekent haar aanpak als bestuurder. Ze is niet iemand die louter beleidsregels uitvoert, maar zoekt nadrukkelijk naar de maatschappelijke context achter problemen.
Naast haar politieke werk publiceerde ze het boek Pluche, een terugblik op haar jaren in de Tweede Kamer, en schreef ze het essay Macht en verbeelding voor de Maand van de Filosofie. Ze is ook actief als filmmaker. Dit maakt haar profiel als burgemeester atypisch: ze combineert bestuurlijke ervaring met een nadrukkelijk publieke intellectuele stem.
Ze woont met haar gezin in Amsterdam. Het ambtswoning van de burgemeester bevindt zich aan de Herengracht, maar dat dient in de eerste plaats als representatieve locatie voor ontvangsten en formele bezoeken.
Wat was haar loopbaan vóór het burgemeesterschap?
Halsema is jarenlang een van de meest bekende politici van Nederland geweest. Ze werd in 1998 lid van de Tweede Kamer voor GroenLinks en groeide snel uit tot de lijsttrekker van de partij. Van 2002 tot 2010 was ze fractievoorzitter, waarmee ze GroenLinks een herkenbaar gezicht gaf in een turbulente politieke periode.
Onder haar leiding koerste GroenLinks op een vrijzinnig-links profiel: progressief op sociale thema’s, maar ook bereid te praten over de verzorgingsstaat en economische realiteiten. Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2010 behaalde GroenLinks tien zetels, maar deelname aan een kabinet bleef buiten bereik. In 2011 besloot ze haar Kamerlidmaatschap neer te leggen, na dertien jaar landelijke politiek.
Na haar vertrek uit de Kamer bleef ze niet stilzitten. Ze werkte als bestuurder in het bedrijfsleven, in de semipublieke sector en in de cultuurwereld. Ze was onder meer betrokken bij filmprojecties en maakte de overstap naar het publieke debat als denker en schrijver. Die periode gaf haar een andere blik op de samenleving: van binnenuit in plaats van vanuit Den Haag.
In 2018 stelde de Amsterdamse gemeenteraad haar voor als burgemeester. De benoeming door de Kroon volgde en op 12 juli 2018 begon haar eerste termijn. Ze was 52 jaar oud en nam de taak op zich als eerste vrouwelijke burgemeester van Amsterdam in de voltijdse rol.
| Jaar | Mijlpaal |
|---|---|
| 1966 | Geboren in Enschede |
| 1998 | Lid van de Tweede Kamer (GroenLinks) |
| 2002 | Fractievoorzitter GroenLinks |
| 2010 | Neergelegd fractievoorzitterschap |
| 2011 | Vertrek uit de Tweede Kamer |
| 2018 | Aangesteld als burgemeester van Amsterdam (eerste vrouw) |
| 2024 | Herbenoemd voor tweede termijn (tot 2030) |
| 2025 | Uitgeroepen tot Beste Lokale Bestuurder door Binnenlands Bestuur |
Wat doet een burgemeester van Amsterdam concreet?
De burgemeester van Amsterdam is niet dezelfde als een gekozen stadsleider zoals een Amerikaanse mayor. In Nederland wordt een burgemeester door de Kroon benoemd, op voordracht van de gemeenteraad en de commissaris van de Koning. Dat maakt de functie deels bestuurlijk, deels ceremonieel en deels politiek.
Halsema is verantwoordelijk voor een reeks concrete portefeuilles. Openbare orde en veiligheid is de zwaarste en meest zichtbare: zij neemt de besluiten over noodverordeningen, demonstraties, evenementenverboden en politie-inzet bij grote incidenten. Denk aan beslissingen over de jaarwisseling in Amsterdam, het optreden bij rellen of de aanpak van voetbalgeweld. Meer over hoe noodverordeningen werken lees je op onze pagina over noodverordeningen.
Daarnaast valt juridische zaken onder haar verantwoordelijkheid, evenals communicatie namens het college, raadsaangelegenheden en de bestuursdienst zelf. Ze vertegenwoordigt Amsterdam bij internationale delegaties en ontvangt staatshoofden, ministers en andere hoogwaardigheidsbekleders. De Herengracht-locatie is daarvoor het formele podium.
Concreet betekent dit dat Halsema regelmatig in het nieuws verschijnt bij grote Amsterdamse kwesties: de aanpak van het Rembrandtplein na incidenten, beleid rond toerisme en overlast, samenwerking met de politie en besluiten over evenementen als Koningsdag of de Pride. Ze stuurt daarin samen met het college van burgemeester en wethouders.
Wat zijn haar portefeuilles en bevoegdheden precies?
De formele portefeuilleverdeling van Halsema als burgemeester omvat de volgende gebieden:
- Algemene Zaken (voorzitterschap college en gemeenteraad)
- Openbare Orde en Veiligheid
- Integraal Veiligheidsbeleid
- Regelgeving en Handhaving
- Juridische Zaken
- Communicatie en Pers
- Raadsaangelegenheden
- Bestuursdienst
De bevoegdheid rondom openbare orde is in een grote stad als Amsterdam bijzonder breed. Ze kan noodverordeningen instellen die voor grote aantallen mensen gelden, ze kan gebieden tijdelijk afsluiten, en ze heeft directe lijnen met de korpschef van de politie. Amsterdam telt ruim 900.000 inwoners en trekt jaarlijks miljoenen toeristen: de beheersbaarheid van de stad is een permanent vraagstuk.
Een aspect dat minder zichtbaar is maar wel belangrijk: Halsema is ook voorzitter van de gemeenteraad bij vergaderingen. Ze leidt die vergaderingen maar stemt er zelf niet in. Ze zit dus aan het hoofd van het bestuurlijk proces zonder zelf een politiek mandaat via verkiezingen te hebben. Dat is kenmerkend voor het Nederlandse stelsel en anders dan veel mensen denken.
De vergelijking met politici zoals Marco Rubio of andere bestuurders in landen met een ander stelsel toont hoe anders de rol van een Nederlandse burgemeester is georganiseerd: niet gekozen, maar benoemd, en met een uitgesproken ceremonieel én beleidsmatig takenpakket naast elkaar.
Wat verdient Femke Halsema als burgemeester van Amsterdam?
Het salaris van de burgemeester van Amsterdam wordt niet lokaal vastgesteld maar nationaal geregeld. De gemeente Amsterdam valt in de zwaarste schaal op basis van het inwonertal. In 2026 verdient Halsema bruto ruwweg 12.500 tot 14.700 euro per maand. Op jaarbasis komt dat neer op circa 170.000 tot 180.000 euro inclusief vakantietoeslag en eindejaarsuitkering.
Die bedragen liggen fors hoger dan bij burgemeesters van kleinere gemeenten, maar zijn wettelijk bepaald via de Wet Rechtspositie Decentrale Politieke Ambtsdragers. De salarisschaal stijgt mee met het inwonertal van de gemeente. Amsterdam is de grootste gemeente van Nederland en zit dus in de hoogste categorie.
Ter vergelijking: een burgemeester van een gemeente met 50.000 inwoners verdient ruwweg 8.000 tot 9.000 euro bruto per maand. Een burgemeester van Rotterdam of Den Haag zit in een vergelijkbare schaal als Amsterdam. Er is geen apart toelage voor “moeilijkheidsgraad” of “veiligheidsdruk”, ook al is Amsterdam als stad complexer te besturen dan de meeste andere steden.
Bovenop het salaris heeft de burgemeester recht op een ambtswoning of representatievergoeding, en op vergoeding van onkosten voor officiële werkzaamheden. De ambtswoning aan de Herengracht staat formeel ter beschikking van de functie, niet van de persoon.
Hoe werd Halsema herbenoemd en wat speelde er daarbij?
In februari 2024 stemde de Amsterdamse gemeenteraad in geheime stemming over de herbenoeming van Halsema. Het oordeel was positief: de raad deed een aanbeveling aan de commissaris van de Koning in Noord-Holland om haar voor een tweede termijn van zes jaar voor te dragen. Daarna bevestigde de Kroon de herbenoeming formeel.
De eerste termijn liep niet zonder slag of stoot. Amsterdam kende tijdens haar burgemeesterschap grote incidenten: rellen tijdens de jaarwisseling, problemen met drugstoerisme, de aanpak van de coronapandemie in een dichtbevolkte stad, en in 2024 het geweldsincident rondom een voetbalwedstrijd waarbij supporters werden aangevallen. Dat laatste leidde tot breed politiek debat over haar optreden en het veiligheidsbeleid.
Toch koos de raad voor haar continuering. In februari 2025 riep het vakblad Binnenlands Bestuur haar uit tot Beste Lokale Bestuurder. Dat oordeel weerspiegelt de waardering die zij in bestuurlijk Nederland geniet, ook als haar aanpak niet altijd onomstreden is.
Haar stijl als burgemeester verschilt van die van haar voorgangers. Ze is nadrukkelijk aanwezig in het publieke debat, schrijft en spreekt regelmatig over thema’s als macht, democratie en de rol van de stad. Dat geeft haar een profiel dat verder gaat dan louter bestuurlijk management. In die zin lijkt haar rol op die van publieke intellectuelen zoals Martin Luther King of andere gezaghebbende stemmen die hun positie gebruiken om bredere maatschappelijke vragen te stellen, al is de context uiteraard heel anders.
De tweede termijn loopt tot 2030. Of ze daarna opnieuw te herbenoemen is of een andere richting kiest, is nu nog onbekend.
Veelgestelde vragen
Is Femke Halsema gekozen door de bevolking van Amsterdam?
Nee, ze is niet gekozen maar benoemd. In Nederland worden burgemeesters aangesteld door de Kroon, op voordracht van de gemeenteraad en de commissaris van de Koning. Amsterdammers stemmen niet rechtstreeks op hun burgemeester. Dat onderscheidt het Nederlandse stelsel van landen met een gekozen stadsleider. Halsema heeft dus geen persoonlijk politiek mandaat via verkiezingen, maar wel de steun van de raad en de formele bevoegdheden van haar ambt.
Wat is de partijpolitieke achtergrond van Halsema?
Halsema was van 1998 tot 2011 actief voor GroenLinks in de Tweede Kamer, waarvan ze van 2002 tot 2010 fractievoorzitter was. Als burgemeester heeft ze geen partijpolitieke functie meer. Ze staat formeel boven de politieke partijen en vertegenwoordigt de hele stad Amsterdam. Haar GroenLinks-achtergrond kleurt wel haar publieke opvattingen en communicatiestijl, maar ze bestuurt niet vanuit een partijprogramma.
Hoe lang is Halsema al burgemeester van Amsterdam?
Ze is burgemeester van Amsterdam sinds 12 juli 2018. Dat is nu meer dan acht jaar. In februari 2024 werd ze herbenoemd voor een tweede termijn van zes jaar, die loopt tot 2030. Als ze die termijn volledig vervult, heeft ze in totaal meer dan twaalf jaar als burgemeester van Amsterdam gefunctioneerd. Daarmee zou ze een van de langstzittende burgemeesters van de stad worden in recente decennia.
Wat is het salaris van de burgemeester van Amsterdam in 2026?
Het salaris van Halsema bedraagt in 2026 ruwweg 12.500 tot 14.700 euro bruto per maand. Op jaarbasis is dat circa 170.000 tot 180.000 euro inclusief vakantietoeslag en eindejaarsuitkering. Het bedrag wordt nationaal bepaald op basis van het inwonertal van de gemeente, niet lokaal vastgesteld. Amsterdam zit in de hoogste schaal omdat het de grootste gemeente van Nederland is.
Wat zijn de bekendste beslissingen van Halsema als burgemeester?
Halsema nam diverse opvallende besluiten tijdens haar burgemeesterschap. Ze stelde noodverordeningen in tijdens de coronapandemie en tijdens rellen. Ze voerde beleid in rondom toerisme en overlast in het centrum van Amsterdam, waaronder beperkingen op hotelgroei en aanpak van drugstoerisme. Ze was ook het gezicht van de Amsterdamse respons op het geweldsincident rondom de voetbalwedstrijd in 2024. Haar toespraken over democratie en veiligheid trokken landelijk aandacht.
Waar kan ik meer lezen over de rol van burgemeester in Nederland?
De officiële website van de gemeente Amsterdam (amsterdam.nl) geeft een overzicht van Halsema’s portefeuilles en CV. Parlement.com heeft een uitgebreid profiel van haar politieke loopbaan in de Tweede Kamer. Voor de wettelijke kaders rond het burgemeestersambt kun je terecht bij de Rijksoverheid, die de Wet Rechtspositie Decentrale Politieke Ambtsdragers publiek toegankelijk maakt. Op onze pagina over doctrines en politiek bestuur vind je meer achtergrondinformatie over hoe bestuursstelsels in elkaar zitten.
