Leonardo DiCaprio speelde de rol van Jay Gatsby in de film The Great Gatsby uit 2013. De Amerikaanse acteur kruipt in de huid van de mysterieuze miljonair die zijn verloren liefde wil herwinnen, en deed dat naast een sterrencast onder regie van de Australische filmmaker Baz Luhrmann.
De film verscheen op 10 mei 2013 en trok wereldwijd ruim 351 miljoen dollar op, met een budget van 190 miljoen dollar. Het werd een van de meest besproken filmbewerkingen van F. Scott Fitzgeralds beroemde roman uit 1925.
Leonardo DiCaprio als Jay Gatsby: de kern van de film
Jay Gatsby is geen gewone rijke man. Hij gooit legendarische feesten in zijn landhuis op Long Island, maar niemand weet precies wie hij is. Smokkelen, spionage, louche connecties: de geruchten zijn legio. Alles draait om Daisy Buchanan, de vrouw van wie hij als jonge militair verliefd werd en die hij nooit is vergeten.
DiCaprio geeft Gatsby een dubbele laag: charmant en zelfverzekerd aan de buitenkant, maar van binnen terneergeslagen en bijna vertwijfeld in zijn obsessie. Zijn beroemde uitdrukking “old sport” viel internationaal op als een kenmerkende tic van het personage. Critici waren verdeeld, maar DiCaprio’s vertolking werd breed geprezen als overtuigend en genuanceerd.
Het was niet de eerste keer dat DiCaprio met Luhrmann werkte. De twee kenden elkaar al van Romeo + Juliet uit 1996, en die eerdere samenwerking maakte de keuze voor DiCaprio als Gatsby een logische. Luhrmann heeft verklaard dat hij geen andere acteur voor de rol heeft overwogen zodra DiCaprio toestemde.
DiCaprio bereidde zich intensief voor op de rol. Hij bestudeerde niet alleen Fitzgeralds roman, maar ook de eerste ruwe versie ervan, getiteld Trimalchio, een verwijzing naar een feestgever uit de Romeinse roman Satyricon. Daarin zit meer achtergrond over wat Gatsby drijft.
Checklist: alles wat je moet weten over Leonardo DiCaprio als Gatsby
- Naam personage: Jay Gatsby (geboren James Gatz)
- Acteur: Leonardo DiCaprio, geboren 11 november 1974 in Los Angeles
- Regisseur: Baz Luhrmann (ook bekend van Moulin Rouge! en Elvis)
- Jaar van de film: 2013, uitgebracht op 10 mei
- Gebaseerd op: de roman The Great Gatsby van F. Scott Fitzgerald (1925)
- Productielocatie: Australie, met name Sydney (ondanks de New Yorkse setting)
- Budget: 190 miljoen dollar
- Wereldwijde opbrengst: ruim 351 miljoen dollar
- Academy Awards gewonnen: 2 Oscars (Beste Productieontwerp en Beste Kostuumontwerp, beide voor Catherine Martin)
- DiCaprio’s vorige samenwerking met Luhrmann: Romeo + Juliet (1996)
- Bekende frase Gatsby: “Old sport”
- Settingperiode: New York en Long Island, zomer 1922
De volledige cast: wie speelde wie?
DiCaprio stond niet alleen. De film trok een indrukwekkend ensemble aan acteurs aan, elk met een goed gedefinieerde rol in het verhaal. De spanning in de film komt voor een groot deel van de dynamiek tussen Gatsby, de verteller Nick Carraway en de rijke aristocraat Tom Buchanan.
| Acteur/actrice | Rol | Beschrijving personage |
|---|---|---|
| Leonardo DiCaprio | Jay Gatsby | Mysterieuze miljonair, obsessief verliefd op Daisy |
| Tobey Maguire | Nick Carraway | Verteller, neef van Daisy, buurman van Gatsby |
| Carey Mulligan | Daisy Buchanan | Gatsby’s grote liefde, getrouwd met Tom |
| Joel Edgerton | Tom Buchanan | Daisy’s arrogante en overspelige echtgenoot |
| Elizabeth Debicki | Jordan Baker | Golfspeelster en vriendin van Daisy |
| Isla Fisher | Myrtle Wilson | Tom’s minnares, vrouw van een garagebezitter |
| Jason Clarke | George Wilson | Eigenaar van een garage in de “Valley of Ashes” |
| Amitabh Bachchan | Meyer Wolfsheim | Gatsby’s louche zakenrelatie |
| Callan McAuliffe | Jonge Jay Gatsby | Gatsby in zijn jeugd, als James Gatz |
Opvallend aan de cast is de keuze voor Amitabh Bachchan in de rol van Meyer Wolfsheim. Bachchan is een van de grootste sterren van Bollywood en verscheen daarmee in een van zijn weinige grote Hollywood-producties. Meer over de wereld van Bollywood en waarom het zo populair is, lees je elders op deze site.
Het verhaal achter de rol: Gatsby in context
Jay Gatsby heet eigenlijk James Gatz en groeide op in armoede in North Dakota. Tijdens de Eerste Wereldoorlog ontmoette hij Daisy en werd smoorverliefd, maar hun relatie liep stuk op zijn gebrek aan vermogen. Na de oorlog klom hij op via duistere wegen, vermoedelijk smokkel van alcohol tijdens de Prohibitie, en bouwde een fortuin op. Alles met het doel Daisy terug te winnen.
Nick Carraway, gespeeld door Tobey Maguire, is de spil van het verhaal. Hij is neef van Daisy en komt toevallig naast Gatsby te wonen. Nick fungeert als brug tussen de werelden en als moreel kompas van het verhaal. Tobey Maguire is bij een breder publiek bekend van zijn rol als Spider-Man, maar zijn optreden als Nick Carraway wordt gezien als subtiel en sterk.
Tom Buchanan, gespeeld door de Australische acteur Joel Edgerton, is de antagonist: oud geld, racistisch gedachtegoed, overspelig en bruut. Het contrast tussen de “nieuwe rijken” op West Egg (Gatsby) en de “oude rijken” op East Egg (Tom en Daisy) is een centraal thema in zowel de roman als de film.
DiCaprio’s vertolking bevat drie duidelijk herkenbare varianten van Gatsby, elk in een andere fase van het verhaal:
- Gatsby als gastgever: stralend, zelfverzekerd, bijna bovenmenselijk charmant op zijn feesten
- Gatsby als minnaar: nerveus en kwetsbaar bij zijn hereniging met Daisy, bijna een kind
- Gatsby als obsessief: koppig, blind voor de werkelijkheid in het laatste deel van de film
Baz Luhrmanns aanpak: spectaculair en controversieel
Luhrmann maakte geen traditionele, ingetogen verfilming van Fitzgeralds roman. Hij koos voor een overdadige, visueel explosieve stijl met moderne muziek van artiesten als Jay-Z, Beyonce, Lana Del Rey en Jack White. Die aanpak zorgde voor gemengde reacties.
Voorstanders vonden de film energiek en relevant, een ideale manier om de extravagantie van de “Roaring Twenties” te laten voelen voor een modern publiek. Critici vonden de stijl te luidruchtig en te opzichtig, ten koste van de emotionele diepgang die de roman wel heeft.
De productie vond grotendeels plaats in Australie, specifiek in Sydney, hoewel de film zich afspeelt in New York en op Long Island. De enorme sets werden gebouwd in Fox Studios Australia, met digitale uitbreidingen om de skyline van New York in de jaren twintig te reconstrueren.
De film won twee Academy Awards, beide voor kostuumontwerper en productieontwerper Catherine Martin, de echtgenote van Luhrmann. Dat was een bevestiging van de visuele pracht, ook al bleef de film verder buiten de Oscar-nominaties voor acteren of regie. Vergelijk het met de werkwijze van een regisseur als Alfred Hitchcock, die een heel andere, soberdere visuele taal hanteerde.
DiCaprio in vergelijking met eerdere Gatsby-acteurs
De 2013-versie is niet de eerste verfilming van Fitzgeralds roman. Het personage Gatsby is meerdere keren op het witte doek verschenen, en DiCaprio’s versie wordt dan ook vaak vergeleken met eerdere vertolkingen.
De bekendste voorganger is Robert Redford, die Gatsby speelde in de film uit 1974, naast Mia Farrow als Daisy. Redfords versie werd geprezen om zijn koelheid en elegantie, maar vond men te afstandelijk. DiCaprio brengt meer emotionele intensiteit en een zekere wanhoop mee die dichterbij Fitzgeralds oorspronkelijke bedoelingen zou liggen, aldus veel filmcritici.
Er bestaan ook oudere versies: een stomme film uit 1922 en een verfilming uit 1949 met Alan Ladd. Die zijn minder bekend bij het grote publiek. Een televisieversie uit 2000, met Toby Stephens als Gatsby, werd eveneens gemaakt maar had geen brede bioscoopdistributie.
| Jaar | Acteur als Gatsby | Regisseur |
|---|---|---|
| 1922 | Warner Baxter | Herbert Brenon |
| 1949 | Alan Ladd | Elliott Nugent |
| 1974 | Robert Redford | Jack Clayton |
| 2000 | Toby Stephens | Robert Markowitz (tv) |
| 2013 | Leonardo DiCaprio | Baz Luhrmann |
DiCaprio had eerder vergelijkbare grote rollen in historische of sfeer-rijke films gespeeld, zoals in Gangs of New York (2002) en The Aviator (2004), beide onder regie van Martin Scorsese. Zijn vermogen om extreme rijkdom gecombineerd met innerlijke instabiliteit te spelen, paste goed bij het Gatsby-personage.
Interessant is ook de vergelijking met andere iconische acteurs in grote Hollywood-rollen. Marlon Brando in The Godfather is een klassiek voorbeeld van een acteur die een personage zo volledig omarmde dat hij de rol voor altijd heeft bepaald. DiCaprio deed iets vergelijkbaars met Gatsby in 2013: de meeste mensen denken bij het personage nu aan zijn gezicht.
Ontvangst, kritieken en nalatenschap
Bij de opening in de bioscopen ontving de film overwegend gemengde tot positieve kritieken. Op Rotten Tomatoes haalt de film een score van circa 48 procent bij critici, maar een publieksscore van 77 procent: filmliefhebbers waren duidelijk enthousiaster dan de professionele recensenten.
Het grote publiek waardeerde met name de visuele extravagantie, de muziek en DiCaprio’s aanwezigheid op het scherm. Critici stoorden zich aan de schreeuwende stijl die soms de emotionele kern overschreeuwde.
De film opende het Filmfestival van Cannes in 2013, een prestigieuze eer. Dat was een bewijs van het internationale gewicht dat de productie had. Al Pacino als Michael Corleone in The Godfather-trilogie is een ander voorbeeld van een acteur wiens rol zo iconisch werd dat het zijn hele carriere kleurde; bij DiCaprio speelde zijn Gatsby-rol een grote rol in zijn reputatie als dramatisch acteur, al won hij zijn eerste Oscar pas in 2016 voor The Revenant.
De soundtrack was eveneens opvallend: Jay-Z produceerde het muzikale gedeelte en bracht moderne hiphop en R&B samen met de jazz en swing van de jaren twintig. Carey Mulligan als Daisy werd vergeleken met Kate Winslet als Rose in Titanic: beide actrices speelden kwetsbare maar ook complexe vrouwen tegenover een charismatische mannelijke hoofdrolspeler.
De film zorgde ook voor een heroplevende interesse in Fitzgeralds roman. Boekverkopen stegen na het uitkomen van de film aanzienlijk, met name bij jongere lezers. In Amerika werd het boek toch al veel op middelbare scholen gelezen, maar de film gaf het een nieuw publiek.
Veelgestelde vragen
Wie speelde Jay Gatsby in The Great Gatsby uit 2013?
Leonardo DiCaprio speelde de rol van Jay Gatsby. De Amerikaans acteur, geboren in 1974, gaf het personage zowel de charme als de obsessieve wanhoop die typerend is voor Fitzgeralds romanfiguur. DiCaprio had de regisseur Baz Luhrmann al eerder ontmoet bij de opname van Romeo + Juliet in 1996, en die eerdere samenwerking maakte de castingkeuze voor de hand liggend.
Wie regisseerde The Great Gatsby in 2013?
Baz Luhrmann regisseerde de film. De Australische filmmaker is bekend om zijn overdadige, kleurrijke visuele stijl, ook zichtbaar in films als Moulin Rouge! (2001) en de Elvis Presley-biopic Elvis (2022). Luhrmann co-schreef ook het scenario van de 2013-versie en liet bewust moderne muziek door de film heen lopen, wat voor veel discussie zorgde.
Wie speelde Nick Carraway in de film?
Tobey Maguire speelde de rol van Nick Carraway, de verteller van het verhaal en neef van Daisy Buchanan. Maguire is bij het grote publiek beter bekend als Spider-Man, maar zijn vertolking van Nick werd geprezen als ingetogen en eerlijk, een goed tegenwicht voor DiCaprio’s flamboyante Gatsby. Nick is het morele kompas van het verhaal en geeft de kijker houvast in de wervelende wereld van Gatsby’s feesten.
Hoeveel Oscars won The Great Gatsby (2013)?
De film won twee Academy Awards, beide voor de veelzijdige Catherine Martin: een voor Beste Productieontwerp (samen met setdecoratrice Beverley Dunn) en een voor Beste Kostuumontwerp. Martin is de echtgenote van regisseur Luhrmann en werkte eerder ook met hem samen op Moulin Rouge!. De visuele pracht van de film werd dus officieel erkend, ook al bleef de film buiten de nominaties voor acteren en regie.
Welke andere acteurs hadden grote rollen in The Great Gatsby (2013)?
Naast Leonardo DiCaprio en Tobey Maguire speelden Carey Mulligan (Daisy Buchanan), Joel Edgerton (Tom Buchanan), Elizabeth Debicki (Jordan Baker), Isla Fisher (Myrtle Wilson) en Jason Clarke (George Wilson) grote rollen. Opvallende bijrol: Bollywood-legende Amitabh Bachchan als Meyer Wolfsheim, Gatsby’s duistere zakenrelatie. Callan McAuliffe speelde de jonge versie van Gatsby in flashback-scenes.
Is The Great Gatsby (2013) trouw aan het boek van Fitzgerald?
De film volgt de grote lijnen van Fitzgeralds roman uit 1925 nauwkeurig, inclusief de structuur met Nick als verteller en de tragische afloop voor Gatsby. Luhrmann voegde echter een raamsecond toe: Nick schrijft zijn herinneringen op vanuit een sanatorium, wat niet in de roman staat. Ook de moderne muziek wijkt af van de tijdsgeest. Sommige literaire thema’s, zoals Fitzgeralds sociale kritiek, komen minder diep aan bod dan in het boek.
