De skyline van Shanghai behoort tot de meest gefotografeerde ter wereld, en dat is niet toevallig. In het financieel district Lujiazui staan drie van de hoogste gebouwen op aarde op minder dan een halve kilometer van elkaar: de Shanghai Tower (632 m), het Shanghai World Financial Center (492 m) en de Jin Mao Tower (421 m). Nergens anders op de planeet staan drie torens van die klasse zo dicht op elkaar. Dat maakt de skyline van Shanghai uniek en onmiskenbaar.
Hoe is de skyline van Shanghai zo snel gegroeid?
Wie honderd jaar teruggaat in de tijd, ziet op de plek van Lujiazui uitsluitend laaggelegen moerasland en rijstvelden. De oever van de Huangpu-rivier tegenover de beroemde koloniale Bund was een rustige, grotendeels lege strook grond. Dat veranderde radicaal in 1990, toen de Chinese overheid het district Pudong aanwees als speciaal economisch ontwikkelingsgebied.
De beslissing was politiek en economisch: China wilde tonen dat het een wereldeconomie kon zijn, en Shanghai moest de etalage worden. Lujiazui werd aangewezen als financieel hart van dat nieuwe Pudong. In amper 25 jaar groeide er een skyline uit de grond die menige westerse metropool doet verbleken.
De eerste grote mijlpaal was de Oriental Pearl Tower, voltooid in 1995. De televisietoren van 468 meter was meteen het symbool van het nieuwe Shanghai. Daarna volgden in snel tempo de Jin Mao Tower (1999), het Shanghai World Financial Center (2008) en ten slotte de Shanghai Tower (2015). In minder dan drie decennia transformeerde een moerasgebied van iets meer dan twee vierkante kilometer tot een van de meest iconische stadsgezichten ter wereld. Meer dan 500 financiële instellingen, waaronder de Shanghai Stock Exchange, zijn vandaag gevestigd in Lujiazui, dat daarmee de bijnaam “Chinas Manhattan” heeft gekregen.
Welke gebouwen bepalen de skyline van Shanghai?
De skyline van Shanghai bestaat uit tientallen hoge torens, maar vijf gebouwen zijn bepalend voor het silhouet dat je op elke foto herkent.
| Gebouw | Hoogte | Verdiepingen | Voltooid | Bijzonderheid |
|---|---|---|---|---|
| Shanghai Tower | 632 m | 127 | 2015 | Hoogste gebouw van China, spiraalvormig design |
| Shanghai World Financial Center | 492 m | 101 | 2008 | Trapeziumblokvormige opening bovenaan, observatiedek op 474 m |
| Jin Mao Tower | 421 m | 88 | 1999 | Geïnspireerd op Chinese pagode-architectuur |
| Oriental Pearl Tower | 468 m | 15 uitkijkplateaus | 1995 | Televisietoren met twee kenmerkende bollen |
| CITIC Square / Shimao International Plaza | 333 m | 60 | 2006 | Kantoor- en winkelcomplex in Puxi |
| Tomorrow Square | 285 m | 55 | 2003 | JW Marriott hotel, karakteristiek spits silhouet |
De drie torens in Lujiazui (Shanghai Tower, World Financial Center en Jin Mao) vormen samen een driehoek die in stedenbouwkundige plannen letterlijk de “commanderende hoogten” van Pudong wordt genoemd. Bekijk je de skyline vanaf de Bund, dan staat die driehoek precies in het midden van je blikveld. Dat is geen toeval: de plaatsing is zorgvuldig gepland zodat elk gebouw zijn eigen herkenbaar silhouet behoudt zonder het andere te blokkeren.
Waarom is de Shanghai Tower zo bijzonder?
De Shanghai Tower is het absolute middelpunt van de skyline. Met 632 meter is het de hoogste toren van China en de tweede hoogste ter wereld (na de Burj Khalifa in Dubai, die 828 meter meet). Architect Gensler ontwierp een toren die 120 graden roteert terwijl hij omhoogloopt. Dat spiraalvormige ontwerp is niet alleen visueel spectaculair, het heeft ook een praktisch doel: de gedraaide buitengevel vangt de wind anders op dan een rechte toren, waardoor de windbelasting op de constructie met 24 procent daalt. Dat scheelt concreet honderden miljoenen aan staalkosten.
De toren heeft een dubbele glasgevel: een binnenste schil om de kantoren en negen zogenaamde “sky gardens”, en een buitenste doorzichtige schil die rondom de gehele toren gewikkeld is. De ruimte daartussen werkt als een thermische buffer: in de winter warmt ze koude lucht op voordat die de binnenste gevel bereikt, in de zomer helpt ze warmte af te voeren. Samen met 270 windturbines verwerkt in de gevel en slimme energiemanagementsystemen levert dat een jaarlijkse energiebesparing op van omgerekend zo’n een half miljoen dollar. De toren ontving in 2015 de LEED-CS Platinum-certificering voor duurzaam bouwen.
Op de 118e verdieping bevindt zich het hoogste observatiedek van China, op meer dan 546 meter hoogte. Op een heldere dag zie je de gehele Yangtze-delta. De negen sky gardens verspreid over de toren zijn toegankelijk voor bezoekers en gevestigde bedrijven, en geven de indruk van een verticale stad in de stad.
Wat maakt het contrast met de Bund zo krachtig?
Een groot deel van de faam van Shanghais skyline is te danken aan de tegenstelling. Aan de westoever van de Huangpu-rivier ligt de Bund, een boulevard met ruim vijftig neoclassicistische en art-deco-gebouwen uit de koloniale periode, gebouwd tussen 1870 en 1940. De vroegere zetel van HSBC, het voormalige Customs House met zijn klokketoren, en tientallen andere bankgebouwen en handelshuizen staan er nog precies zoals ze er een eeuw geleden uitzagen.
Als je op de Bund staat en je draait je om naar het oosten, zie je over de rivier de futuristische wereld van Lujiazui. Geen enkele andere grote stad biedt zo’n directe, ononderbroken confrontatie tussen een historisch stadsfront van koloniale grootsheid en een hypermoderne skyline van het 21e-eeuwse China. New York heeft ook een imposante skyline tegenover haar waterfronts, maar de tijdsspanne en de ideologische lading van het Shanghai-contrast zijn unieker. Het symboliseert letterlijk de sprong van het oude naar het nieuwe China.
De rivier zelf, de Huangpu, is gemiddeld zo’n 400 meter breed op die plek. Dat is precies breed genoeg om de torens in hun volle omvang te fotograferen. Een bredere rivier zou de skyline kleiner doen lijken, een smallere rivier zou de afstand voor een goed foto niet gunnen. Die toevallige geografische maat versterkt de visuele impact van het uitzicht vanaf de Bund enorm.
Hoe verschilt de skyline van Shanghai van die van andere Aziatische steden?
Shanghai staat in een bijzondere positie als je het vergelijkt met andere Aziatische megasteden. Tokio heeft een enorme stadsmassa maar een relatief verspreide skyline zonder een echt dominant centrum. Tokio, de hoofdstad van Japan, telt nauwelijks wolkenkrabbers van meer dan 300 meter. Beperkingen vanwege aardbevingsrisico en luchtruimregels speelden daarin lange tijd een rol.
Singapore, een andere Aziatische financieel centrum, heeft een mooie moderne skyline maar op een veel kleinere schaal: de Marina Bay-torens bereiken maximaal zo’n 280 meter. Meer over de eigenaardige stedenbouwkundige structuur van Singapore lees je via dit artikel over de hoofdstad van Singapore.
Hong Kong heeft een vertikale dichtheid die zijn weerga niet kent, maar de beschikbare ruimte is er beperkt door heuvels en water, en de torens staan verspreid over Victoria Harbour. Lujiazui onderscheidt zich doordat drie van de tien hoogste gebouwen ter wereld op loopafstand van elkaar staan, in een vlak terrein, waardoor het cluster als een coherente compositie overkomt.
Dubai heeft met de Burj Khalifa het hoogste gebouw ter wereld, maar dat gebouw staat relatief geïsoleerd en de overige skyline van Dubai is minder compact en minder uitgesproken in silhouet. Shanghais kracht zit in de combinatie van dichtheid, variatie in vormen (spiraal, trapezium, pagode, bollen) en de historische Bund als contrast. Net zoals de Taj Mahal in India zijn indruk mede dankt aan de omgeving, is de impact van Shanghais skyline een samenspel van architectuur en context.
Wat zijn de beste plekken om de skyline van Shanghai te zien?
Je hebt meerdere opties, elk met een eigen perspectief. Hieronder de voornaamste uitzichtpunten op een rij.
- De Bund (westoever): De klassieke plek voor het iconische overzichtsfoto. ’s Avonds zijn de torens verlicht met duizenden ledlichten, en het geheel weerkaatst in de rivier. Gratis toegankelijk.
- Observatiedek Shanghai Tower (verdieping 118): Op 546 meter boven straatniveau, het hoogste publiek toegankelijke punt van China. Zicht op de gehele stad en de Yangtze-delta bij helder weer. Entreeprijs circa 180 yuan (omgerekend ongeveer 23 euro).
- Observatiedek Shanghai World Financial Center (verdieping 100): Het beroemde “flessenopener”-dek op 474 meter. Glazen vloer, spectaculair uitzicht neer op de Jin Mao Tower eronder. Entreeprijs circa 160-180 yuan.
- Uitzichtplatform Oriental Pearl Tower: Het “roze bollenplatform” op 263 meter. Minder hoog dan de andere twee, maar het iconische gebouw zelf vanuit dit punt bezien is een aparte ervaring. Entreeprijs circa 120-220 yuan afhankelijk van het gekozen niveau.
- IFC Mall daktuin en bruggen: Gratis en minder bekend: de passages tussen de torens in Lujiazui bieden verrassende doorkijkjes omhoog.
- Veerboot over de Huangpu: Voor een paar yuan vaar je in vijf minuten van de Bund naar Lujiazui. Op het water heb je de skyline in zijn volle breedte voor je, zonder gebouwen die het zicht blokkeren.
Een tip: bezoek zowel overdag als bij schemering. Overdag zie je de architectonische details van elk gebouw. Rond zonsondergang kleurt de lucht oranje achter de torens. Na donker verlicht de lichtshow op de torens de rivier. Die drie lichtomstandigheden geven elk een compleet andere sfeer aan hetzelfde uitzicht.
Wie interesse heeft in andere indrukwekkende bouwkundige structuren in Azië, kan ook terecht bij het artikel over de Borobudur-tempel in Indonesië, een heel ander soort monument maar ook een icoon van haar regio.
Hoe heeft Shanghai zijn skyline duurzamer gemaakt?
Shanghai is niet alleen beroemd om de hoogte van zijn skyline, maar ook om de ambities op het gebied van duurzaamheid. De Shanghai Tower loopt daarin voorop, maar het gaat breder. De stad heeft stedenbouwkundige regels aangescherpt en subsidies verleend voor gebouwen die voldoen aan LEED- of lokale Chinese “groene gebouw”-normen.
De Shanghai Tower zelf combineert 47 afzonderlijke duurzame technologieën in één gebouw. De 270 windturbines in de topverdiepingen wekken stroom op uit de wind die op die hoogte constant waait. Het dubbele gevelsysteem verlaagt de jaarlijkse energiebehoefte voor verwarming en koeling aanzienlijk. Regenwater wordt opgevangen en hergebruikt voor sanitaire toepassingen en de irrigatie van de negen sky gardens.
Lujiazui als geheel heeft geïnvesteerd in een uitgebreid netwerk van voetgangersbruggen op verdiepingsniveau. Die verbinden de grote torens met de metrostations en de winkelcentra, waardoor het district bij heet of regenachtig weer (Shanghai heeft een vochtig subtropisch klimaat met zomers boven de 35 graden) comfortabeler te doorkruisen is zonder naar de autostraat te hoeven.
Interessant is ook de vergelijking met andere steden die op een vergelijkbaar korte termijn een volledig nieuw stadscentrum opbouwden. De nieuwe hoofdstad van Indonesië, Nusantara, en eerdere projecten zoals de verplaatsing van de Nigeriaanse hoofdstad van Lagos naar Abuja tonen hoe moeilijk het is om een geheel nieuw stedelijk centrum te creëren. Shanghai deed het in Pudong sneller en op grotere schaal dan bijna enig ander voorbeeld ter wereld. Meer over hoe stadsplanning de status van een stad bepaalt, lees je in het artikel over de hoofdstad van Nigeria.
Veelgestelde vragen
Hoe hoog is de hoogste toren van Shanghai?
De Shanghai Tower is 632 meter hoog en telt 127 verdiepingen. Het is het hoogste gebouw van China en het tweede hoogste ter wereld, na de Burj Khalifa in Dubai die 828 meter meet. Het observatiedek bevindt zich op de 118e verdieping, op een hoogte van 546 meter boven straatniveau. Dat is het hoogste publiek toegankelijke punt van heel China.
Waarom staat de skyline van Shanghai in Pudong en niet aan de andere kant van de rivier?
In 1990 wees de Chinese overheid het district Pudong aan als speciaal economisch ontwikkelingsgebied. De westkant van de rivier, Puxi, was al vol bebouwd met de koloniale Bund en een dicht stadscentrum. Pudong bood vrijwel lege grond waar een volledig nieuw financieel district van de grond af opgebouwd kon worden. Lujiazui werd het financieel hart van dat nieuwe Pudong. De keuze had ook een symbolische lading: het nieuwe China bouwde letterlijk tegenover het koloniale verleden.
Wat is het verschil tussen de drie grote torens in Lujiazui?
De Jin Mao Tower (1999, 421 m) is geïnspireerd op traditionele Chinese pagodevormen en heeft een stepped silhouet. Het Shanghai World Financial Center (2008, 492 m) heeft bovenaan een kenmerkende trapeziumvormige opening, waarvoor het de bijnaam “flessenopener” kreeg. De Shanghai Tower (2015, 632 m) spiraalvormig en duurzaam ontworpen, met een dubbele glasgevel en sky gardens. De drie vormen samen een driehoekig cluster dat de “commanderende hoogten” van Pudong uitmaakt.
Wanneer is de skyline van Shanghai het mooist te zien?
De mooiste momenten zijn bij schemering en direct na zonsondergang, wanneer het daglicht vervaagt en de torens beginnen te verlichten. De lichtshow op de gevels reflecteert in de Huangpu-rivier. De beste seizoenen zijn voorjaar (maart-april) en herfst (oktober-november): dan is de lucht het helderst. De zomerse maanden (juni-augustus) zijn vochtig en wazig, maar de avondlucht is dan juist soms spectaculair rosé-oranje door de vochtigheid.
Is de skyline van Shanghai te bezoeken zonder dure entreekaartjes?
De Bund is volledig gratis toegankelijk en biedt het beste panoramische overzicht. De veerboot over de Huangpu kost slechts enkele yuan. Voor de observatiedecks van de Shanghai Tower, het World Financial Center of de Oriental Pearl Tower betaal je 120-180 yuan per persoon (omgerekend 15-23 euro). Het is ook mogelijk de skyline te zien vanuit de gratis publieke ruimten rondom de torens en via de loopbruggen in Lujiazui, al ontbreek je dan het uitzicht van bovenaf.
Hoe vergelijkt de skyline van Shanghai met die van New York of Dubai?
New York heeft meer historische wolkenkrabbers en een grotere spreiding over de eilanden Manhattan, maar geen vergelijkbare concentratie van drie supertall-gebouwen op loopafstand. Dubai heeft het hoogste gebouw ter wereld (Burj Khalifa, 828 m), maar de overige skyline is minder compact en mist de historische tegenstelling die Shanghai biedt via de koloniale Bund. Shanghais unieke kracht zit in de combinatie: een compacte cluster van drie extreem hoge torens met sterk uiteenlopende vormen, direct tegenover een intact koloniaal stadsfront aan de overkant van de rivier.
