De hoofdstad van Kazachstan is Astana. De stad draagt die naam weer sinds september 2022, nadat ze tijdelijk Nur-Sultan heette. Astana ligt in het noorden van het land, aan de oevers van de rivier de Isjim, en telt begin 2026 ruim 1,6 miljoen inwoners.
Dat klinkt eenvoudig, maar de geschiedenis achter die hoofdstad is opmerkelijk. Kazachstan verplaatste in 1997 de hoofdstad van Almaty naar een bijna verlaten steppeplek in het noorden. In de decennia daarna groeide die plek uit tot een moderne metropool met futuristische wolkenkrabbers en brede boulevards. En onderweg veranderde de naam drie keer. Hieronder lees je precies hoe dat zat, wat de veelgemaakte fouten zijn die mensen maken als ze over de Kazachstaanse hoofdstad praten, en wat je echt moet weten.
Fout 1: denken dat Almaty nog de hoofdstad is
Dit is de meest voorkomende vergissing. Almaty is de grootste en bekendste stad van Kazachstan, en tot 1997 was het ook de hoofdstad. Maar president Noersoeltan Nazarbajev besloot de hoofdstad te verplaatsen naar een stad in het noorden. Almaty ligt in de zuidoosthoek van het land, dicht bij de grens met Kirgizstan en China. Voor een land zo groot als West-Europa plus een flink deel van Rusland is dat een vrij excentrische positie.
Almaty is wel nog steeds het economische en culturele centrum van Kazachstan. De meeste grote bedrijven, banken en universiteiten zitten er. Bijna 2 miljoen mensen wonen er, en qua internationale vluchten is Almaty beter verbonden dan Astana. Je begrijpt dus waarom mensen in de war raken: de grootste en bruiste stad is niet de hoofdstad.
Vergelijkbaar met Australie, waar veel mensen denken dat Sydney de hoofdstad is, terwijl het Canberra is. Of met Nigeria, waar Lagos de grootste stad is maar Abuja de hoofdstad. Kazachstan past in dat patroon: een bewuste keuze voor een nieuwe, centrale hoofdstad in plaats van de historisch gegroeide grootstad.
Fout 2: verwarring over de naam (Astana, Nur-Sultan of Akmola?)
De stad heeft in relatief korte tijd meerdere namen gedragen. Dat leidt tot veel verwarring, ook bij journalisten en in naslagwerken. Hier is een overzicht van alle naamswijzigingen:
| Periode | Naam | Reden |
|---|---|---|
| 1830-1961 | Aqmoly / Akmolinsk | Oorspronkelijke Kazachse naam, later gerussificeerd |
| 1961-1992 | Tselinograd | Sovjet-naam (Maagdenlandencampagne van Chroesjtsjov) |
| 1992-1998 | Aqmola / Akmola | Herinvoering Kazachse naam na onafhankelijkheid |
| 1998-2019 | Astana | Kazachs voor “hoofdstad”, ingevoerd bij hoofdstadstatus |
| 2019-2022 | Nur-Sultan | Vernoemd naar afgetreden president Nazarbajev |
| 2022-heden | Astana | Terugkeer naar oude naam na politieke breuk |
De naamswijziging naar Nur-Sultan in 2019 was een eerbetoon aan Noersoeltan Nazarbajev, die op 19 maart 2019 na bijna 30 jaar aftrad als president. Zijn opvolger Kassym-Zjomart Tokajev stelde de naamsverandering zelf voor als blijk van respect. Maar in de jaren daarna raakten de twee politiek gezien verder van elkaar verwijderd. Na de onrust van januari 2022, waarbij pro-Tokajev-krachten Nazarbajev-getrouwen uit sleutelposities verwijderden, besloot Tokajev in september 2022 de naam van de stad terug te veranderen naar Astana.
Voor alledaags gebruik: de stad heet nu Astana. Nur-Sultan is niet meer correct. Akmola hoor je soms nog in historische context.
Fout 3: de reden voor de hoofdstadverplaatsing niet begrijpen
Veel mensen weten wel dat de hoofdstad is verplaatst, maar denken dat het puur een gril van Nazarbajev was. In werkelijkheid lagen er meerdere concrete redenen achter de beslissing uit 1997.
Geografische logica. Almaty ligt in de uiterste zuidoosthoek van Kazachstan, vlak bij de grens met Kirgizstan. Kazachstan is het negende grootste land ter wereld, met een oppervlakte van ruim 2,7 miljoen vierkante kilometer. Een hoofdstad aan de rand van zo’n enorm land is bestuurlijk onhandig. Astana ligt veel centraler, wat de bereikbaarheid vanuit alle regio’s verbetert.
Aardbevingsrisico. Almaty ligt in een seismisch actief gebied. De stad heeft in het verleden zware aardbevingen meegemaakt. Voor een regeringscentrum dat stabiliteit moet uitstralen, is dat een nadeel. Astana op de steppe heeft dat risico nauwelijks.
Ruimtegebrek in Almaty. De stad ligt in een dal omgeven door de Tiensjan-bergen. Uitbreiding is aan meerdere kanten beperkt. Begin jaren negentig was er al sprake van overbevolking en infrastructuurproblemen. De steppe rondom het toenmalige Akmola bood onbeperkte ruimte voor stadsontwikkeling.
Nationale integratie. Het noorden van Kazachstan was historisch sterk bewoond door Russischtalige inwoners. Door de hoofdstad daarheen te verplaatsen, toonde de Kazachse overheid dat ze dat deel van het land serieus nam. Het hielp ook om de nationale eenheid te versterken na de onafhankelijkheid in 1991.
Economische spreiding. Almaty was al het economische centrum. Door de politieke macht naar het noorden te brengen, wilde Nazarbajev de ontwikkeling van andere regio’s stimuleren. Dat heeft gewerkt: Astana groeide van een stad van zo’n 270.000 inwoners in 1997 naar meer dan 1,6 miljoen in 2026.
Fout 4: Astana als onbelangrijke stad zien
Wie Astana voor het eerst bezoekt, staat versteld. De stad is geen doorsneehoofdstad van een post-Sovjet-republiek, maar een planmatig gebouwde metropool met een indrukwekkende skyline. Architect Norman Foster ontwierp het Khan Shatyr-gebouw, een reusachtige tentvormige structuur met een overdekt strandpark en winkelcentrum. Het Bayterek-toren is het icoon van de stad: een futuristische constructie die symbool staat voor een mythische boom van het leven uit de Kazachse folklore.
Het nieuwe stadsgedeelte (aan de linker oever van de Isjim) is gebouwd in express-tempo en heeft een bewust futuristisch karakter. Het contrast met de Sovjet-woonblokken aan de rechteroever is groot. De stad is de zetel van de regering, het parlement en alle ministeries. Er zijn grote internationale congresfaciliteiten, mede door de Expo 2017 die Astana organiseerde onder het thema “Energie van de toekomst”.
De groei van Astana is ook demografisch indrukwekkend. Eind 2025 nam de bevolking met 6,6 procent toe, de snelste groei van alle steden in Kazachstan. Begin april 2026 telde de stad 1.662.755 inwoners. Jongeren en studenten trekken er naartoe voor werk en opleiding, aangetrokken door de expansie van de overheid en internationale bedrijven.
Vergelijkbaar met andere geplande hoofdsteden zoals Brasilia (Brazilie) of Naypyidaw (Myanmar): gebouwd om een bepaald politiek of strategisch doel te dienen, en niet gegroeid uit een eeuwenoud stadscentrum. Dat geeft Astana een ander, soms steriel karakter, maar ook een energie die oudere steden niet hebben.
Fout 5: de tijdlijn van de verplaatsing verkeerd onthouden
Een andere veelgemaakte fout is dat mensen de jaren door elkaar halen. Hier is de correcte tijdlijn van de hoofdstadverplaatsing:
- 20 oktober 1997: President Nazarbajev ondertekent het decreet waarin Akmola tot nieuwe hoofdstad wordt uitgeroepen.
- 10 december 1997: De officiële overdracht van de hoofdstadstatus van Almaty naar Akmola vindt plaats.
- Juni 1998: De stad krijgt de nieuwe naam Astana, Kazachs voor “hoofdstad”.
- 10 juli 1998: De inaugurele opening van Astana als nieuwe hoofdstad wordt grootschalig gevierd.
- 22 maart 2019: De stad wordt hernoemd naar Nur-Sultan, ter ere van de afgetreden president Nazarbajev.
- 13 september 2022: President Tokajev herstelt de naam Astana bij presidentieel besluit.
- 17 september 2022: De naamswijziging treedt officieel in werking.
De verplaatsing zelf was dus in de winter van 1997 geregeld, en de officiering volgde in de loop van 1998. Sommige bronnen noemen 1997, andere 1998, afhankelijk van welk moment ze als startpunt nemen. Beide zijn technisch correct, voor verschillende momenten in het proces.
Fout 6: Kazachstan zelf niet goed plaatsen
Je kunt de hoofdstad niet goed begrijpen zonder het land te kennen. Kazachstan is het grootste land ter wereld zonder toegang tot de wereldzeeen (een zogenaamd “dubbelkustvast” land), groter dan heel West-Europa. Het grenst aan Rusland in het noorden, China in het oosten, en de voormalige Sovjet-republieken Kirgizstan, Oezbekistan en Turkmenistan in het zuiden en westen.
Het land werd in 1991 onafhankelijk na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. Kazachstan heeft enorme olie- en gasreserves, en dat is een belangrijke motor achter de economische groei van de afgelopen drie decennia. Begin 2026 telt Kazachstan ruim 20,4 miljoen inwoners, verspreid over dat enorme grondgebied. De steden zijn eilanden in een zee van steppe en halfwoestijn.
De Kazachse cultuur is een mix van nomadische tradities, islamitische invloeden en de erfenis van decennia Sovjet-bestuur. Die mix zie je ook in Astana: naast de ultramoderne overheidsgebouwen staan moskees, Russisch-orthodoxe kerken en musea over de nomadische cultuur van de Kazachse steppe. Net zoals Tbilisi in Georgie een kruispunt is van culturen, is ook Astana een plek waar Oost en West samenkomen, al is de schaal compleet anders.
Wil je meer lezen over andere geografisch interessante hoofdsteden? Dan is het artikel over de hoofdstad van Indonesie een goede vergelijking, want ook Indonesie verplaatst zijn hoofdstad naar een nieuw te bouwen stad: Nusantara.
Fout 7: denken dat de naamsdiscussie definitief is beslecht
Nu de naam terug Astana is, lijkt de kwestie afgerond. En dat is hij grotendeels ook. Maar het is goed om te begrijpen waarom de naamswijziging naar Nur-Sultan zo snel werd teruggedraaid, want dat zegt iets over de politieke dynamiek in het land.
Nazarbajev regeerde Kazachstan van 1991 tot 2019, bijna dertig jaar. Hij was in die periode een van de langst zittende leiders ter wereld en bouwde een aanzienlijke machtsbasis op. Zijn familie en aanhangers bezetten sleutelposities in de economie en de overheid. Toen Tokajev in 2022 te maken kreeg met grootschalige protesten (de januarionlusten, waarbij tientallen mensen om het leven kwamen), nam hij maatregelen die rechtstreeks ingrepen op de invloedssfeer van Nazarbajev. Het hernoemen van de stad naar Astana was een van de symbolische stappen in dat proces: een breuk met de erfenis van zijn voorganger.
Nazarbajevs naam verdween ook van andere publieke plekken. Zijn portret op bankbiljetten werd vervangen, straten en instellingen die naar hem vernoemd waren, kregen nieuwe namen. De stad Nur-Sultan was het meest zichtbare symbool van zijn nalatenschap, en juist daarom was de naamswijziging politiek zo betekenisvol.
Of de naam Astana definitief blijft, hangt af van hoe de politiek in Kazachstan zich verder ontwikkelt. Voorlopig is het de officieel geldende naam, erkend door de VN en alle internationale organisaties.
Voor meer context over hoe landen hoofdsteden kiezen en hernoemen: de achtergrond bij de hoofdstad van Eritrea en de vestigingskeuze voor de hoofdstad van Nigeria bieden vergelijkbare voorbeelden van bewuste, strategische keuzes.
Astana in internationaal perspectief
Astana is niet alleen intern een bijzondere stad, maar trekt ook internationaal de aandacht. De stad organiseerde in 2017 de Expo onder het thema “Toekomstige energie”, een van de grotere Expo-edities van de 21e eeuw. Daarna werden de paviljoengebouwen omgebouwd tot het Astana Expo-centrum, een congres- en evenementenlocatie.
Astana is ook de zetel van de Astana-besprekingen, een vredesdialoog over het Syrische conflict waarbij Rusland, Iran en Turkije als garantiestaten optreden. Dat Kazachstan als neutrale partij zo’n rol kan spelen, heeft te maken met zijn geopolitieke positie: het is een buurland van Rusland maar ook een NAVO-partner op het gebied van vredesoperaties, en het onderhoudt goede betrekkingen met zowel het Westen als China.
Qua architectuur en stedenbouw is Astana vergelijkbaar met andere geplande steden van de late 20e en vroege 21e eeuw. Net zoals je bij de Taj Mahal de combinatie ziet van politieke wil en architecturaal statement, is ook Astana een bewuste creatie: een stad als boodschap aan de wereld, bedoeld om te imponeren en nationale trots te tonen.
De stad heeft luchthaven Astana International Airport, met directe verbindingen naar Moskou, Istanboel, Dubai, Frankfurt en Peking. In 2026 zijn er ook vluchten naar Amsterdam (via KLM via Moskou of via Turkish Airlines via Istanboel). De winters zijn hard: temperaturen van min 30 graden Celsius zijn niet zeldzaam. In de zomer kan het oplopen tot boven de 35 graden. Die extremen hangen samen met het continentale klimaat ver van zee.
Wie geinteresseerd is in de geopolitieke verbanden in de regio, kan ook de achtergrond lezen over de Karakoram Highway, die dwars door de bergen loopt die Kazachstan scheidt van de buurlanden in het zuiden.
Veelgestelde vragen
Wat is de huidige hoofdstad van Kazachstan?
De hoofdstad van Kazachstan is Astana. De stad droeg van 2019 tot 2022 de naam Nur-Sultan, maar president Tokajev herstelde in september 2022 de naam Astana. Het is een geplande stad in het noorden van het land, met in 2026 ruim 1,6 miljoen inwoners. Almaty is groter, maar is niet de hoofdstad.
Waarom heeft Kazachstan zijn hoofdstad verplaatst van Almaty naar Astana?
Er waren meerdere redenen: Almaty lag te excentrisch in de zuidoosthoek van het enorme land, het gebied was gevoelig voor aardbevingen, de stad had weinig ruimte om te groeien vanwege de omringende bergen, en de verplaatsing moest de ontwikkeling van het dunbevolkte noorden stimuleren. President Nazarbajev nam het besluit in 1997 en liet de overdracht in december van dat jaar voltrekken.
Wat betekent de naam Astana?
Astana is simpelweg het Kazachse woord voor “hoofdstad”. De naam werd in 1998 ingevoerd toen de stad officieel het hoofdstadstatuut kreeg. Daarvoor heette ze Akmola (en in Sovjet-tijden Tselinograd). De naam is bewust gekozen als beschrijving van de functie, vergelijkbaar met hoe sommige andere steden een functionele naam dragen.
Waarom heette de stad even Nur-Sultan?
In 2019 benoemde de Kazachse parlementaire vergadering de stad officieel naar Noersoeltan Nazarbajev, die na bijna 30 jaar als president aftrad. Zijn opvolger Tokajev stelde de naamswijziging voor als eerbetoon. Maar na de politieke onrust van januari 2022 en de afnemende invloed van Nazarbajev besloot Tokajev in september 2022 de naam terug te veranderen naar Astana, als onderdeel van een bredere herpositionering van zijn bewind.
Is Astana groter dan Almaty?
Nee. Almaty telt bijna 2 miljoen inwoners en is daarmee groter dan Astana, dat begin 2026 op ruim 1,6 miljoen uitkwam. Almaty is ook economisch en cultureel leidend. Astana groeit echter sneller: in 2025 nam de bevolking er met 6,6 procent toe, de hoogste groei van alle Kazachstaanse steden. Op dit tempo kan Astana binnen een paar jaar Almaty naderen of inhalen.
Hoe koud wordt het in Astana?
Astana staat bekend als een van de koudste hoofdsteden ter wereld. In de winter zakken de temperaturen regelmatig tot min 25 a min 35 graden Celsius. De stad ligt op de open steppe, ver van de oceaan, waardoor het een extreem continentaal klimaat heeft. Ter vergelijking: de zomers zijn warm tot heet, met maxima rond de 30 tot 35 graden. De enorme temperatuurschommelingen zijn een van de meest opvallende kenmerken van het leven in de Kazachstaanse hoofdstad.
