Europa telt geografisch 44 tot 51 landen, afhankelijk van de definitie die je hanteert. De Verenigde Naties gaan officieel uit van 44 volledig binnen Europa gelegen landen, maar als je landen meetelt die gedeeltelijk op het continent liggen (zoals Rusland, Turkije en Kazachstan), kom je op een hoger getal uit. Die variatie is niet willekeurig: ze weerspiegelt een echt meningsverschil over waar Europa geografisch eindigt en Azië begint.
Verwar Europa bovendien niet met de Europese Unie. De EU heeft 27 lidstaten en is een politiek-economisch samenwerkingsverband. Europa als geografisch continent is veel groter. Noorwegen, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk zijn Europese landen die geen EU-lid zijn. Meer over dat verschil lees je in het artikel Welke landen horen niet bij de EU?.
Beginner: wat is Europa eigenlijk?
Europa is geen eiland of aparte landmassa, maar een schiereiland aan de westkant van het Euraziatische continent. De grens met Azië loopt langs de Oeralgebergte, de Oeral-rivier, de Kaspische Zee, de Kaukasus en de Bosporus. Die grens is een menselijke afspraak en niet overal een scherpe fysieke scheiding.
Voor beginners is het handig om te weten dat Europa geografisch in vier regio’s wordt ingedeeld: West-Europa, Oost-Europa, Noord-Europa (Scandinavie en de Baltische staten) en Zuid-Europa (het Middellandse-Zeegebied). Elk gebied heeft zijn eigen taalgroepen, klimaten en culturen.
De meeste landen in Europa zijn klein vergeleken met continenten als Noord-Amerika of Azië. Rusland is verreweg het grootst, maar het Europese deel van Rusland (ten westen van de Oeral) is al groter dan welk ander Europees land dan ook. De kleinste landen zijn Vaticaanstad (0,44 km2), Monaco (2 km2) en San Marino (61 km2).
Qua bevolking loopt het ook sterk uiteen. Duitsland heeft ruim 84 miljoen inwoners en is het volkrijkste land van de EU. Rusland heeft zo’n 144 miljoen inwoners totaal, maar het gros woont in het Aziatische deel. Vaticaanstad heeft minder dan 1000 inwoners. Die diversiteit is kenmerkend voor Europa als geheel.
Beginner: de 44 volledig Europese landen op een rij
Hieronder vind je alle 44 landen die de Verenigte Naties rekenen tot het geografische continent Europa. Dit zijn landen waarvan het grondgebied volledig of vrijwel volledig in Europa ligt.
| Land | Hoofdstad | Regio | EU-lid? |
|---|---|---|---|
| Albanië | Tirana | Zuidoost-Europa | Nee (kandidaat) |
| Andorra | Andorra la Vella | West-Europa | Nee |
| Armenië | Jerevan | Oost-Europa/Kaukasus | Nee |
| Azerbeidzjan | Bakoe | Oost-Europa/Kaukasus | Nee |
| Belarus | Minsk | Oost-Europa | Nee |
| Belgie | Brussel | West-Europa | Ja |
| Bosnie-Herzegovina | Sarajevo | Zuidoost-Europa | Nee (kandidaat) |
| Bulgarije | Sofia | Oost-Europa | Ja |
| Cyprus | Nicosia | Zuid-Europa | Ja |
| Denemarken | Kopenhagen | Noord-Europa | Ja |
| Duitsland | Berlijn | West-Europa | Ja |
| Estland | Tallinn | Noord-Europa | Ja |
| Finland | Helsinki | Noord-Europa | Ja |
| Frankrijk | Parijs | West-Europa | Ja |
| Georgië | Tbilisi | Oost-Europa/Kaukasus | Nee (kandidaat) |
| Griekenland | Athene | Zuid-Europa | Ja |
| Hongarije | Boedapest | Oost-Europa | Ja |
| Ierland | Dublin | Noord-Europa | Ja |
| Italie | Rome | Zuid-Europa | Ja |
| Kosovo | Pristina | Zuidoost-Europa | Nee |
| Kroatië | Zagreb | Zuid-Europa | Ja |
| Letland | Riga | Noord-Europa | Ja |
| Liechtenstein | Vaduz | West-Europa | Nee |
| Litouwen | Vilnius | Noord-Europa | Ja |
| Luxemburg | Luxemburg-Stad | West-Europa | Ja |
| Malta | Valletta | Zuid-Europa | Ja |
| Moldavie | Chisinau | Oost-Europa | Nee (kandidaat) |
| Monaco | Monaco | West-Europa | Nee |
| Montenegro | Podgorica | Zuidoost-Europa | Nee (kandidaat) |
| Nederland | Amsterdam | West-Europa | Ja |
| Noord-Macedonie | Skopje | Zuidoost-Europa | Nee (kandidaat) |
| Noorwegen | Oslo | Noord-Europa | Nee |
| Oekraïne | Kyiv | Oost-Europa | Nee (kandidaat) |
| Oostenrijk | Wenen | West-Europa | Ja |
| Polen | Warschau | Oost-Europa | Ja |
| Portugal | Lissabon | West-Europa | Ja |
| Roemenie | Boekarest | Oost-Europa | Ja |
| Rusland | Moskou | Oost-Europa (en Azië) | Nee |
| San Marino | San Marino | Zuid-Europa | Nee |
| Servie | Belgrado | Zuidoost-Europa | Nee (kandidaat) |
| Slovenie | Ljubljana | Zuid-Europa | Ja |
| Slowakije | Bratislava | Oost-Europa | Ja |
| Spanje | Madrid | Zuid-Europa | Ja |
| Tsjechie | Praag | Oost-Europa | Ja |
| Turkije | Ankara | Zuidoost-Europa/Azië | Nee (bevroren kandidaat) |
| Vaticaanstad | Vaticaanstad | Zuid-Europa | Nee |
| Verenigd Koninkrijk | Londen | Noord-Europa | Nee (Brexit 2020) |
| Zweden | Stockholm | Noord-Europa | Ja |
| Zwitserland | Bern | West-Europa | Nee |
Wil je meer weten over de landen die wel in Europa liggen maar geen EU-lid zijn? Lees dan Welke landen horen bij de EU? Volledige lijst 2026.
Gevorderd: de lastige grenssituaties
Voor wie het iets dieper wil begrijpen: de grenzen van Europa zijn op drie plaatsen bijzonder onduidelijk. Dat maakt het antwoord op “hoeveel landen horen bij Europa” afhankelijk van welke criteria je gebruikt.
Rusland is het duidelijkste voorbeeld. Het land strekt zich uit van de Baltische kust in het westen tot aan de Stille Oceaan in het oosten. Geografisch valt het grootste deel van het Russische grondgebied in Azië. Toch ligt de hoofdstad Moskou volledig in Europa en woont circa 75% van de Russische bevolking in het Europese deel. Rusland wordt daarom meegeteld als Europees land, maar met de kanttekening dat het ook een Aziatisch land is.
Turkije heeft een soortgelijke situatie. Van het totale Turkse grondgebied ligt slechts ongeveer 3% in Europa: het stukje ten westen van de Bosporus, met daarin Istanbul (Europees deel). De rest van het land, inclusief de hoofdstad Ankara, ligt in Azië. Meer hierover lees je in het artikel Welk deel van Turkije hoort bij Europa?.
Azerbeidzjan, Georgië en Armenië liggen in de Kaukasus, het gebergte tussen de Zwarte Zee en de Kaspische Zee. Of de Kaukasus nog tot Europa of al tot Azië behoort, is een kwestie van definitie. Politiek-cultureel worden deze landen steeds vaker als Europees beschouwd, mede omdat Georgië en Armenië EU-kandidaatstatus hebben. De Verenigde Naties en de Raad van Europa beschouwen ze als Europees.
Kazakhstan telt in de meeste geografische indelingen niet mee als Europees land, al heeft het een klein grondgebied ten westen van de Oeral-rivier. In praktijk wordt Kazakhstan altijd als Aziatisch land geclassificeerd.
Gevorderd: micro-staten en bijzondere gevallen
Europa heeft een unieke concentratie van mini-landen, ook wel micro-staten of dwergstaten genoemd. Ze zijn volledig soeverein maar razend klein. Dit zijn de vijf Europese micro-staten:
- Vaticaanstad (0,44 km2): de kleinste staat ter wereld, ingesloten door Rome. De zetel van het rooms-katholicisme en thuis van de paus. Vaticaanstad heeft geen EU-lidmaatschap maar gebruikt wel de euro.
- Monaco (2 km2): stadsstaat aan de Middellandse Zee, omgeven door Frankrijk. Bekendste trekpleister is het casino van Monte Carlo. Monaco is geen EU-lid maar gebruikt de euro op basis van een verdrag met de EU.
- San Marino (61 km2): volledig ingesloten door Italie, een van de oudste republieken ter wereld (gesticht in 301 na Christus). Geen EU-lid, wel euro-gebruiker.
- Liechtenstein (160 km2): ingeklemd tussen Zwitserland en Oostenrijk. Maakt deel uit van de Europese Economische Ruimte en heeft samen met Zwitserland een douane-unie.
- Andorra (468 km2): in de Pyreneeën tussen Spanje en Frankrijk. Co-vorstendom geleid door de Spaanse bisschop van Urgell en de Franse president.
Kosovo is een bijzonder geval. Het verklaarde zich in 2008 eenzijdig onafhankelijk van Servie. Meer dan 100 landen erkennen Kosovo als zelfstandige staat, maar Servie, Rusland, China en vijf EU-landen (Spanje, Slovakije, Roemenie, Griekenland en Cyprus) doen dat niet. Kosovo is geen lid van de VN. Toch is het in de praktijk een zelfstandig bestuurd grondgebied met eigen grenzen, munt (euro) en instellingen.
Het Verenigd Koninkrijk verliet de EU in 2020 via Brexit, maar is en blijft een Europees land geografisch gezien. Brexit veranderde de politieke relatie met de EU, niet de ligging op het continent. Noord-Ierland, het Britse gedeelte van het eiland Ierland, heeft een speciale status in de Brexit-regelingen. Meer daarover lees je in het artikel Welk deel van Ierland hoort bij de EU?.
Gevorderd: de Europese regio’s uitgelegd
Geografen en politicologen delen Europa doorgaans in vier of vijf regio’s op. Die indeling is niet altijd eenduidig: sommige landen kunnen tot meerdere regio’s gerekend worden, afhankelijk van het criterium (ligging, cultuur, klimaat, geopolitiek).
West-Europa omvat de rijkere, democratische landen aan de westkant van het continent: Nederland, Belgie, Luxemburg, Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland, Liechtenstein, Frankrijk, Monaco, Andorra en de Britse eilanden. Deze landen hebben een hoog inkomensniveau en een sterke naoorlogse integratie via de EU (met uitzondering van Zwitserland en het VK).
Noord-Europa bestaat uit de Scandinavische landen (Noorwegen, Zweden, Denemarken, Finland, IJsland) plus de drie Baltische staten (Estland, Letland, Litouwen) en Ierland. IJsland is geografisch interessant: het eiland wordt geopolitiek gezien als Noord-Europees maar ligt midden in de Atlantische Oceaan. Over Scandinavie als regio lees je meer in Welke landen horen bij Scandinavië?
Zuid-Europa loopt van het Iberisch Schiereiland (Spanje, Portugal) via Italie en de Balkanlanden naar Griekenland en Cyprus. Het klimaat is mediterraan met hete, droge zomers en milde winters. De Alpen vormen een natuurlijke scheidslijn met de rest van Europa. Wil je meer weten over de Alpen als berggebied? Zie het artikel Wat is het grootste berggebied van Europa, de Alpen?
Oost-Europa is de meest omstreden term. In de Koude Oorlog duidde het op de communistische satellietstaten achter het IJzeren Gordijn. Nu wordt het vaker geografisch bedoeld: Polen, Tsjechie, Slowakije, Hongarije, Roemenie, Bulgarije, Oekraïne, Moldavie en Belarus. Meer over die indeling en de discussie eromheen lees je in Welke landen horen bij Oost-Europa?
Zuidoost-Europa (de Balkan) is soms een aparte regio: Albanië, Bosnie-Herzegovina, Kosovo, Montenegro, Noord-Macedonie, Servie en soms ook Bulgarije, Griekenland, Roemenie en Kroatië. De term “Balkan” wordt minder vaak gebruikt in officiële context, omdat hij historisch beladen is.
Wat maakt een land “Europees”? Drie criteria vergeleken
Afhankelijk van het criterium dat je gebruikt, varieert de lijst aanzienlijk. Dit zijn de drie gangbare definities:
| Criterium | Landen die wel/niet meetellen | Totaal (indicatief) |
|---|---|---|
| Geografisch (VN-definitie) | Rusland, Turkije, Georgie, Armenie, Azerbeidzjan tellen mee | 44 landen |
| Politiek (Raad van Europa) | 47 lidstaten, incl. Rusland (geschorst 2022), excl. Belarus en Kosovo als volledig lid | 46 actieve leden (2026) |
| Cultureel/historisch | Subjectief: soms zonder Rusland en Turkije, soms met Israël of de Kaukasus | Varieert |
| EU-lidmaatschap | Alleen de 27 EU-lidstaten, excl. Noorwegen, Zwitserland, VK, Oekraïne enz. | 27 landen |
| Schengenzone | 26 landen vrij reisverkeer, incl. Noorwegen, IJsland, Zwitserland; excl. Ierland | 29 landen (na uitbreidingen) |
| Eurozone (euro als munt) | 20 EU-landen plus Monaco, San Marino, Vaticaanstad, Andorra, Montenegro, Kosovo | 26 landen |
Rusland werd in maart 2022 uit de Raad van Europa gezet na de invasie van Oekraïne. Dat verandert niets aan zijn geografische status als Europees land, maar wel aan zijn politieke positie in de Europese samenwerking.
Kandidaatlidstaten en de toekomst van Europa
Europa is geen statisch geheel. De EU heeft negen officiële kandidaatlidstaten, waarvan de meeste in Zuidoost-Europa liggen. Als al deze landen toetreden, groeit de EU van 27 naar 36 lidstaten. Dat proces duurt jaren en is aan strenge voorwaarden verbonden.
De huidige EU-kandidaten (stand juni 2026): Albanië, Bosnie-Herzegovina, Georgië, Moldavie, Montenegro, Noord-Macedonie, Oekraïne, Servie en Turkije. Turkije heeft al decennia kandidaatstatus maar de onderhandelingen liggen grotendeels stil.
Oekraïne kreeg in 2022 officieel EU-kandidaatstatus, een historische stap die werd versneld door de Russische invasie. De daadwerkelijke toetreding zal nog jarenlang duren vanwege de vereiste hervormingen op het gebied van rechtsstaat, corruptiebestrijding en economie.
IJsland (officieel Noord-Atlantisch eiland, deel van Europa geopolitiek) vroeg ooit ook EU-lidmaatschap aan maar trok die aanvraag in 2015 terug. Het land maakt wel deel uit van de EER (Europese Economische Ruimte) en de Schengenzone.
Noorwegen stemde twee keer tegen EU-lidmaatschap (1972 en 1994) en blijft buiten de EU, ondanks nauwe economische banden. Hetzelfde geldt voor Zwitserland, dat via bilaterale verdragen veel EU-regelgeving volgt zonder formeel lid te zijn. Over de activiteiten en mogelijkheden in Zwitserland lees je meer in dit artikel over Zwitserland.
Veelgestelde vragen
Hoeveel landen zijn er in Europa?
Geografisch telt Europa 44 landen die volledig of grotendeels op het continent liggen, volgens de indeling van de Verenigde Naties. Als je ook landen meetelt die deels in Europa liggen, zoals Rusland en Turkije, kom je hoger uit. Het totale aantal varieert per bron tussen 44 en 51, afhankelijk van de gebruikte definitie en of je landen als Kosovo en micro-staten zoals Vaticaanstad meetelt.
Is Rusland een Europees land?
Ja, geografisch gezien is Rusland een Europees land, maar het is ook een Aziatisch land. De grens loopt langs de Oeral. Moskou en het dichtstbevolkte deel van Rusland liggen in Europa. Het grootste deel van het Russische grondgebied (zo’n 75%) ligt echter in Azië. Rusland is in 2022 uit de Raad van Europa gezet vanwege de invasie van Oekraïne, maar dat verandert niets aan zijn geografische ligging.
Hoeveel landen zijn EU-lid en hoe verschilt dat van Europa?
De Europese Unie heeft 27 lidstaten. Europa als continent telt minstens 44 landen. Het verschil zijn dus minstens 17 landen die geografisch in Europa liggen maar geen EU-lid zijn, zoals Noorwegen, Zwitserland, het Verenigd Koninkrijk (na Brexit 2020), Oekraïne, Servie en diverse andere Balkanlanden. EU-lidmaatschap is politiek van aard. Geografisch Europa is veel groter.
Is Turkije een Europees land?
Een klein deel van Turkije, ongeveer 3% van het grondgebied, ligt geografisch in Europa: het stukje ten westen van de Bosporus, inclusief het Europese deel van Istanbul. De rest van het land, inclusief de hoofdstad Ankara, ligt in Azië. Turkije heeft al decennia EU-kandidaatstatus, maar de onderhandelingen liggen grotendeels stil. Meer details staan in het artikel over welk deel van Turkije bij Europa hoort.
Horen de Canarische Eilanden bij Europa?
De Canarische Eilanden liggen geografisch voor de kust van Afrika maar zijn een autonome gemeenschap van Spanje en daarmee volledig onderdeel van de Europese Unie. Ze behoren tot de ultraperifere regio’s van de EU. Geografisch zijn ze Afrikaans, politiek-juridisch Europees. Meer over de Spaanse eilanden lees je in het artikel welke eilanden bij Spanje horen.
Welke Europese landen gebruiken de euro niet?
Verschillende EU-lidstaten gebruiken de euro niet: Denemarken, Hongarije, Polen, Roemenie, Bulgarije, Tsjechie en Zweden hebben hun eigen munt gehouden. Buiten de EU gebruiken landen als Noorwegen, Zwitserland, het Verenigd Koninkrijk, Rusland en Oekraïne ook geen euro. Opvallend is dat sommige niet-EU-landen, zoals Montenegro, Kosovo, Monaco, San Marino, Vaticaanstad en Andorra, de euro wel gebruiken, op basis van aparte verdragen of als eenzijdige keuze.
