Bij welke cao jouw bedrijf zit, zoek je op via het cao-register van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) op cao.szw.nl. Typ daar de naam van je branche of werkgever in en je ziet direct welke cao van toepassing is. Weet je niet zeker of je bedrijf onder een cao valt? Dan zijn er vier concrete manieren om dat te achterhalen, en die lopen we hieronder stap voor stap langs.
Of je te maken hebt met een cao hangt af van drie factoren: of jouw werkgever lid is van een werkgeversorganisatie die een cao heeft afgesloten, of de cao algemeen verbindend is verklaard (AVV) voor jouw branche, en of in jouw arbeidscontract een zogenoemde incorporatieclausule staat. Begin 2025 waren er in Nederland 666 reguliere cao’s actief, waaronder 175 bedrijfstakcao’s (voor 5,7 miljoen werknemers) en 491 ondernemingscao’s (voor circa 450.000 werknemers). Die verhouding zegt meteen iets: de kans dat jouw bedrijf onder een bedrijfstak-cao valt, is groot.
Zo zoek je op bij welke cao jouw bedrijf zit
De snelste manier is het officiële register. Op cao.szw.nl beheert het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een doorzoekbaar overzicht van alle geregistreerde cao’s. Je kunt zoeken op bedrijfsnaam, branchenaam of sectorcode. Let op: het register bevat ook verlopen cao’s uit voorgaande jaren. Kijk altijd naar de looptijd en of de cao momenteel actief is.
Een tweede startpunt is de website van de Kamer van Koophandel. De KVK heeft een duidelijke uitlegpagina met een directe link naar het SZW-register en legt uit hoe je de juiste cao koppelt aan je SBI-code (Standaard Bedrijfsindeling). Die code staat gewoon in het Handelsregister bij jouw bedrijf. Via de SBI-code kun je direct zien in welke branchecategorie jouw bedrijf valt, en dus onder welke bedrijfstak-cao je waarschijnlijk hoort.
Een derde route is je eigen arbeidsovereenkomst of personeelshandboek. Daarin staat bij wet verplicht vermeld of er een cao van toepassing is. Als dat er staat, is de zaak helder. Staat er niets? Dan wil dat nog niet zeggen dat er geen cao geldt, want bij een AVV-cao ben je eraan gebonden ongeacht wat er in het contract staat.
Tot slot: vraag het gewoon aan je werkgever of HR-afdeling. Die zijn wettelijk verplicht jou te informeren over welke cao van toepassing is op jouw arbeidsrelatie.
Checklist: zo bepaal je stap voor stap je cao
Gebruik onderstaande checklist om gestructureerd te bepalen of en welke cao op jouw bedrijf of dienstverband van toepassing is. Elk punt dat je kunt afvinken, brengt je dichter bij het antwoord.
- Stap 1: Zoek de SBI-code op van je bedrijf. Log in op het Handelsregister via kvk.nl, zoek je onderneming op en noteer de Standaard Bedrijfsindeling (SBI-code). Die code geeft aan in welke sector je bedrijf actief is.
- Stap 2: Zoek op cao.szw.nl. Ga naar het cao-register van het ministerie van SZW. Zoek op branchenaam, bedrijfsnaam of SBI-code. Filter op actieve cao’s (let op de einddatum).
- Stap 3: Controleer of de cao algemeen verbindend is verklaard (AVV). Is dat het geval, dan geldt de cao voor alle werkgevers in die branche, ook als jij geen lid bent van een werkgeversorganisatie. AVV-cao’s zijn ook te vinden via cao.szw.nl.
- Stap 4: Controleer het lidmaatschap van je werkgever bij een werkgeversorganisatie. Is het bedrijf lid van bijvoorbeeld Metaalunie, Bouwend Nederland, of een andere brancheorganisatie die een cao heeft afgesloten? Dan geldt die cao direct voor alle medewerkers.
- Stap 5: Lees je arbeidsovereenkomst. Staat er een zin als “op deze overeenkomst is de cao X van toepassing”? Dat is een incorporatieclausule. Die maakt de cao bindend, ook als er geen AVV is.
- Stap 6: Heeft jouw bedrijf een eigen ondernemingscao? Grote ondernemingen sluiten soms een eigen cao af met vakbonden. Bekende voorbeelden: Philips, Schiphol, Albert Heijn. Vraag dit na bij HR of kijk op de bedrijfsintranet.
- Stap 7: Is er helemaal geen cao? Dan bepaalt de werkgever de arbeidsvoorwaarden zelf, met als ondergrens de wettelijke minimum bepalingen (minimumloon, vakantiedagen, opzegtermijnen). Dit noem je een “wit” bedrijf.
Doorloop deze stappen op volgorde. Bij stap 3 of 4 weet je doorgaans al genoeg. Kom je er echt niet uit, dan kun je ook contact opnemen met een vakbond als FNV of CNV. Zij kunnen voor jou opzoeken of er een cao geldt voor jouw sector.
Bedrijfstak-cao versus ondernemingscao: wat is het verschil?
Er zijn twee hoofdtypen cao’s in Nederland, en het is belangrijk te begrijpen hoe ze van elkaar verschillen.
Een bedrijfstak-cao (ook wel sectorcao of branche-cao) geldt voor een hele sector. Denk aan de cao Bouw, de cao Metalelektro, de cao Zorg en Welzijn of de cao Supermarkten. Vakbonden en werkgeversorganisaties onderhandelen namens alle bedrijven en werknemers in die branche. Begin 2025 vielen via bedrijfstakcao’s maar liefst 5,7 miljoen werknemers onder een cao. De cao kan vervolgens algemeen verbindend worden verklaard, waarna ook werkgevers die geen lid zijn van de werkgeversorganisatie de cao moeten toepassen.
Een ondernemingscao geldt voor precies één bedrijf. Grote werkgevers zoals NS, Heineken, Coolblue of ING sluiten zo’n cao rechtstreeks af met een of meer vakbonden. De arbeidsvoorwaarden kunnen dan afwijken van een eventuele sectorcao, maar mogen nooit onder de wettelijke minimum liggen. Ondernemingscao’s dekten begin 2025 circa 450.000 werknemers.
Het verschil raakt ook aan de vraag wie er onderhandelt. Bij een bedrijfstak-cao doet de brancheorganisatie dat voor jou. Bij een ondernemingscao is jouw eigen werkgever de directe onderhandelingspartner van de vakbond. Dat geeft meer maatwerk maar ook meer verantwoordelijkheid voor beide partijen.
| Kenmerk | Bedrijfstak-cao | Ondernemingscao |
|---|---|---|
| Geldt voor | Hele sector of branche | Eén specifiek bedrijf |
| Onderhandelaars | Brancheorganisatie en vakbonden | Werkgever zelf en vakbonden |
| Aantal in Nederland (begin 2025) | 175 | 491 |
| Werknemers gedekt (begin 2025) | 5,7 miljoen | circa 450.000 |
| AVV mogelijk? | Ja, door minister van SZW | Nee |
| Voorbeelden | cao Bouw, cao Metalelektro, cao Zorg | NS, Heineken, ING, Albert Heijn |
| Maatwerk per bedrijf | Beperkt (branchegemiddelde) | Hoog (bedrijfsspecifiek) |
Wanneer ben je als werkgever verplicht een cao te volgen?
Als werkgever ben je in vier situaties verplicht een cao te volgen. Het is handig om hier als ondernemer goed van op de hoogte te zijn, zeker als je bestuurders inschrijft bij de KVK en personeel aanneemt.
Situatie 1: Lidmaatschap werkgeversorganisatie. Ben je als werkgever lid van een brancheorganisatie die een cao heeft afgesloten (bijv. Bouwend Nederland, Metaalunie, Koninklijke Horeca Nederland), dan ben je automatisch gebonden aan die cao. Je moet de cao toepassen op alle medewerkers, inclusief werknemers die zelf geen vakbondslid zijn.
Situatie 2: Algemeen verbindend verklaring (AVV). De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid kan een bedrijfstak-cao AVV verklaren. Dat betekent dat de cao voor alle werkgevers in die sector geldt, ook als ze geen lid zijn van een werkgeversorganisatie. De Metalelektro-cao 2026 is hier een actueel voorbeeld van: vier onderdelen van die cao zijn in mei 2026 opnieuw algemeen verbindend verklaard. Dit soort beslissingen zie je regelmatig terugkomen in branches als bouw, horeca, schoonmaak en zorg.
Situatie 3: Incorporatieclausule in het arbeidscontract. Heb jij als werkgever in de arbeidsovereenkomst opgenomen dat de cao van toepassing is, dan ben je eraan gebonden, ook zonder AVV en ook als je geen lid bent van de werkgeversorganisatie. Je hebt dan zelf de cao van toepassing verklaard.
Situatie 4: Eigen cao afgesloten. Heb je als bedrijf zelf een ondernemingscao afgesloten met een of meer vakbonden? Dan geldt die cao voor al het personeel dat eronder valt. Je bent dan tegelijkertijd werkgever én directe cao-partij.
Valt jouw bedrijf in geen van deze vier situaties? Dan gelden geen cao-bepalingen, maar je blijft wel gebonden aan het Burgerlijk Wetboek en arbeidsrechtelijke minimumeisen, zoals het wettelijk minimumloon, minimale vakantiedagen (4 weken) en de Wet arbeidsmarkt in balans (WAB).
Drie concrete voorbeeldsituaties per sector
Om te illustreren hoe het in de praktijk werkt, bekijken we drie sectoren waarvoor de cao-vraag regelmatig opduikt.
De bouwsector. Het bedrijf Bouwbedrijf De Graaf BV is actief als aannemer van grond-, weg- en waterbouwwerken. De SBI-code valt onder de sector Bouw. De cao voor de Bouw is nagenoeg altijd algemeen verbindend verklaard. Dat betekent: ook als De Graaf BV geen lid is van Bouwend Nederland, moet de directie de cao Bouw toepassen op alle timmerlieden, uitvoerders en andere medewerkers in loondienst. Minimumloon, reiskostenvergoeding, overwerkregels en pensioenbijdrage zijn allemaal vastgelegd in die cao.
De zorgsector. Een ZZP-fysiotherapiepraktijk met twee medewerkers in loondienst valt onder de cao Fysiotherapiepraktijken of de cao Zorg en Welzijn, afhankelijk van de organisatievorm. Kleine praktijken zijn soms niet aangesloten bij een werkgeversorganisatie, maar als de cao AVV is verklaard, geldt die alsnog. Fysiotherapeuten die als werknemer werken hebben recht op de salaristabel, extra vakantiedagen, en vergoedingen uit de cao. Jij als werkgever hoeft geen lid te zijn, maar je bent er toch aan gebonden. Je kunt de actuele cao raadplegen via cao.szw.nl of via brancheorganisatie KNGF.
De IT- en techsector. Softwarebedrijven vallen in Nederland vaak onder de cao ICT. Die cao is afgesloten door werkgeversvereniging Nederland ICT en vakbonden FNV, CNV en De Unie. De cao ICT regelt onder meer de minimum salarisschalen per functiegroep, hybride werken, opleidingsbudgetten en reiskostenvergoeding. Maar niet alle techbedrijven zijn lid van Nederland ICT. Is een bedrijf geen lid en is de cao niet AVV? Dan geldt de cao ICT niet automatisch. Staat er in je contract echter een incorporatieclausule met “cao ICT”, dan geldt die gewoon. Dit is een situatie die bewijslastproblemen kan geven als de afspraken achteraf worden betwist. Leg cao-toepasselijkheid dus altijd schriftelijk vast.
Wat als er geen cao geldt voor jouw bedrijf?
Valt jouw bedrijf buiten elke cao? Dan ben je een zogenoemd “wit” bedrijf. Dat is niet verboden, maar het vraagt extra zorgvuldigheid op het gebied van arbeidsvoorwaarden.
Als werkgever bepaal je in overleg met je medewerker de arbeidsvoorwaarden. Denk aan salaris, vakantiedagen, werktijden, onkostenvergoedingen en bonussen. De grenzen worden gesteld door de wet: je moet minimaal het wettelijk minimumloon betalen, minimaal vier weken vakantie per jaar toekennen, je aan de opzegtermijnen houden, en voldoen aan de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) en de Wet arbeidsmarkt in balans (WAB).
Een veelgemaakte fout bij “witte” bedrijven is dat arbeidsvoorwaarden mondeling worden overeengekomen en nergens schriftelijk zijn vastgelegd. Dat leidt bij ontslag of geschil regelmatig tot rechtszaken. Leg alles dus vast in een arbeidsovereenkomst en een bijbehorend personeelshandboek. Als je als werkgever toch graag een referentie wilt gebruiken, kun je ook vrijwillig een cao van toepassing verklaren via een incorporatieclausule, zonder dat je daarvoor lid hoeft te worden van een werkgeversorganisatie.
Sommige sectoren kennen ook een arbeidsvoorwaardenregeling die qua structuur op een cao lijkt maar niet dezelfde wettelijke status heeft. Bespreek bij twijfel je situatie met een arbeidsrechtadvocaat of kijk op het Ondernemersplein van de Rijksoverheid voor gratis informatie. Voor vragen over je personeelsdossier of inloggegevens voor HR-systemen kun je ook kijken hoe je inlogt op Youforce, het HR-portaal dat veel Nederlandse werkgevers gebruiken.
Hoe zit het met cao’s in 2026: actuele ontwikkelingen
De cao-wereld staat in 2026 niet stil. Een aantal opvallende ontwikkelingen is het waard om te noemen.
De cao Metalelektro 2026 loopt van 1 januari tot en met 31 december 2026. In mei 2026 zijn vier onderdelen van deze cao opnieuw algemeen verbindend verklaard door de minister van SZW. Dit geldt voor alle werkgevers die vallen onder de sector metaal en elektrotechnische industrie, ook als ze geen lid zijn van de FME of Metaalunie.
Op het vlak van de rijksoverheid is op 2 juni 2026 een akkoord bereikt over de cao Rijk 2026. Vakbonden FNV, Ambtenarencentrum, CNV en CMHF Overheid tekenden samen met de werkgever Staat der Nederlanden. Medewerkers van ministeries en rijksdiensten vallen hieronder.
Een bredere trend in 2026 is dat cao-onderhandelingen steeds vaker gaan over hybride werken, duurzame inzetbaarheid (opleidingsbudgetten, loopbaanafspraken) en klimaatbestendig werken. Klassieke loon-cao’s worden aangevuld met afspraken over mentale gezondheid en werkdruk. Als werknemer is het slim om niet alleen het salarisartikel van de cao te lezen, maar ook de hoofdstukken over verlof, opleiding en arbeidsomstandigheden.
Het hoofdzakelijkheidscriterium in bedrijfstakcao’s is in mei 2026 opnieuw onderzocht. Dit criterium bepaalt of een bedrijf dat meerdere activiteiten uitvoert toch onder een bepaalde bedrijfstak-cao valt. Een bedrijf dat voor meer dan 50 procent van zijn loonsom actief is in de bouw, valt onder de cao Bouw, ook als het voor de rest ook andere diensten aanbiedt. Dit speelt met name bij detacherings- en uitzendconstructies. Wil je weten welke collectiviteitsafspraken er via de cao worden gemaakt voor zorgverzekering, dan is het de moeite waard de bijlagen van je cao te bekijken.
Belangrijk voor ZZP’ers: een zzp’er valt nooit onder een cao, want cao’s regelen de verhouding tussen werkgever en werknemer (loondienst). Ben je als zzp’er ingehuurd via een uitzendbureau of detacheringsbureau, dan valt het uitzendbureau zelf mogelijk onder de cao voor Uitzendkrachten (ABU of NBBU).
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik via welk register ik mijn cao kan opzoeken?
Het officiële register is het cao-register van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, te vinden via cao.szw.nl. Je zoekt daar op bedrijfsnaam, branchenaam of SBI-code. De KVK-website biedt ook een uitlegpagina met directe link naar dit register. Let er op dat je filtert op actieve cao’s: het register bevat ook verlopen cao’s uit voorgaande jaren, en die kun je aan de einddatum herkennen.
Ben ik als werkgever verplicht een cao te volgen als mijn bedrijf geen lid is van een brancheorganisatie?
Dat hangt ervan af. Is de cao voor jouw branche algemeen verbindend verklaard (AVV) door de minister van SZW, dan geldt die cao voor jou ook zonder lidmaatschap. Heb je zelf in de arbeidscontracten van je medewerkers opgenomen dat de cao van toepassing is (incorporatieclausule), dan ben je eraan gebonden. Is er geen AVV en geen incorporatieclausule, dan geldt de cao niet automatisch. Je bepaalt de arbeidsvoorwaarden dan zelf, met de wettelijke minimumeisen als ondergrens.
Wat betekent “algemeen verbindend verklaard” precies?
Algemeen verbindend verklaring (AVV) betekent dat de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een bedrijfstak-cao bindend verklaart voor alle werkgevers en werknemers in die branche, ook als ze geen lid zijn van de betrokken werkgevers- of werknemersorganisaties. Dit kan alleen bij een bedrijfstak-cao, niet bij een ondernemingscao. De AVV geldt voor een bepaalde periode en moet daarna opnieuw worden aangevraagd. Actuele AVV-besluiten zijn te vinden via cao.szw.nl.
Kan mijn bedrijf onder meerdere cao’s vallen tegelijk?
In principe niet: een werkgever past per medewerker één cao toe. Maar een bedrijf dat actief is in meerdere sectoren kan in theorie voor een deel van zijn personeel onder de ene cao vallen en voor een ander deel onder een andere. Dit komt voor bij grote conglomeraten. In de praktijk is het verwarrend en juridisch heikel. Raadpleeg een arbeidsrechtadvocaat als jouw bedrijf actief is in meerdere branches om te bepalen welke cao voor wie geldt, en hoe het KVK-dossier van jouw onderneming daarin een rol speelt.
Wat gebeurt er als een werkgever de cao niet naleeft?
Dat kan vergaande gevolgen hebben. Een werknemer kan via de rechter afdwingen dat de cao-bepalingen alsnog worden nagekomen, inclusief met terugwerkende kracht. Vakbonden kunnen ook namens hun leden actie ondernemen. Bij AVV-cao’s kan de Inspectie SZW (Nederlandse Arbeidsinspectie) toezicht houden en boetes opleggen. Werkgevers die cao’s bewust omzeilen riskeren reputatieschade, claims voor achterstallig loon en vakantiegeld, en in ernstige gevallen ook strafrechtelijke vervolging bij fraude met arbeidsvoorwaarden.
Geldt een cao ook voor oproepkrachten, stagiairs en uitzendkrachten?
Oproepkrachten in loondienst vallen onder de cao van de werkgever, tenzij de cao expliciet anders bepaalt. Stagiairs vallen doorgaans niet onder een cao: ze hebben geen arbeidsovereenkomst maar een stageovereenkomst. Uitzendkrachten vallen onder de cao van het uitzendbureau (ABU-cao of NBBU-cao), tenzij de cao van de inlenende werkgever een gunstiger regeling heeft voor de uitzendkracht, in welkeval die gunstiger regeling prevaleert. Dit is geregeld in artikel 8 van de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs (WAADI). Voor HR-administratie rondom arbeidscontracten kun je ook kijken naar softwaretools; zo legt deze site elders uit hoe je Youforce gebruikt voor personeelsbeheer.
