Pensioenopbouw bij ABP begint op het moment dat je een baan aanvaardt bij een bij ABP aangesloten werkgever, ongeacht je leeftijd. Vroeger gold een minimumleeftijd van 21 jaar, maar per 2022 is die grens afgeschaft: ook 18-jarigen bouwen nu al pensioen op vanaf hun eerste werkdag in de publieke sector.
ABP is het pensioenfonds voor overheid en onderwijs. Meer dan 3 miljoen werknemers en gepensioneerden zijn er bij aangesloten. Denk aan leraren, politieagenten, rijksambtenaren, medewerkers van gemeenten en provincies, en defensiepersoneel. Voor al die groepen gelden grotendeels dezelfde regels voor de opbouw.
Vanaf welke leeftijd bouw je pensioen op bij ABP?
De wettelijke minimumleeftijd voor pensioenopbouw in Nederland is per 1 januari 2022 verlaagd van 21 naar 18 jaar. ABP heeft die wijziging overgenomen. Concreet betekent dit: zodra je 18 bent en in dienst treedt bij een ABP-aangesloten werkgever, ga je automatisch pensioen opbouwen. Je hoeft daar zelf niets voor te doen. De premie wordt maandelijks ingehouden op je salaris en je werkgever betaalt een eigen deel bovenop.
Voor werknemers die voor 2022 al in dienst waren en nog geen 21 waren, is de opbouw met terugwerkende kracht niet aangepast. Opbouw loopt pas mee vanaf het moment dat de regeling van kracht werd. Wie in september 2021 begon als 19-jarig docent, bouwde dus pas op vanaf 1 januari 2022 (of op de datum dat de werkgever de nieuwe regels invoerde).
Het einde van de opbouw hangt samen met je pensioendatum. ABP werkt met een pensioenrichtleeftijd van 67 jaar (per 2026). Je kunt eerder of later met pensioen, maar standaard is 67 jaar het rekenpunt voor je verwachte pensioenuitkering. Zolang je werkt bij een ABP-werkgever, bouw je ook door na je 67e, tenzij je al uitkerend pensioen ontvangt.
Hoe wordt je pensioen opgebouwd: de grondslagen in 2026
Pensioenopbouw bij ABP werkt via een middelloonregeling (tot de overgang naar de nieuwe regeling in 2027). Elk jaar bouw je een percentage op van je pensioengevend salaris boven de zogenoemde franchise. De franchise is het deel van je salaris waarover je geen pensioen opbouwt, omdat daar de AOW voor bedoeld is.
In 2026 gelden de volgende percentages en grenzen:
| Onderdeel | Bedrag of percentage 2026 |
|---|---|
| Franchise (inkomensdrempel) | € 15.350 (salaris tot € 56.837) |
| Franchise bij hoger inkomen | € 19.200 (salaris boven € 56.837) |
| Opbouwpercentage ouderdomspensioen (lager inkomen) | 1,701% per jaar |
| Opbouwpercentage ouderdomspensioen (hoger inkomen) | 1,875% per jaar |
| Totale pensioenpremie | 27,1% van de pensioengrondslag |
| Werkgeversbijdrage | 18,97% |
| Werknemersbijdrage | 8,13% |
| Pensioenrichtleeftijd | 67 jaar |
De opbouwformule is simpel: (pensioengevend salaris minus franchise) maal opbouwpercentage maal het gewerkte jaar. Werk je een volledig jaar op een salaris van € 40.000, dan bouw je dit jaar (40.000 minus 15.350) maal 1,701% = circa € 419 bruto jaarpensioen op. Dat is het bedrag dat je straks per jaar extra ontvangt bovenop je AOW.
Parttime werken verlaagt de opbouw evenredig. Werk je 50% van de tijd, dan bouw je in dat jaar ook de helft van het bovengenoemde bedrag op.
Drie concrete situaties: wanneer begint de opbouw precies?
Het antwoord op de vraag “wanneer bouw ik pensioen op” verschilt per situatie. Hier zijn drie veelvoorkomende gevallen uitgelicht.
Situatie 1: Jonge werknemer (18-20 jaar)
Je bent 19 jaar en start als onderwijsassistent bij een basisschool. Je werkgever valt onder ABP. Vanaf je eerste werkdag word je automatisch deelnemer aan ABP. Er wordt geen minimumleeftijd gehanteerd meer. Na afloop van elke maand brengt je werkgever de premie in rekening en betaal jij 8,13% van je pensioengrondslag. Op je loonstrook staat een aftrekpost “ABP pensioenpremie”. De opgebouwde rechten zie je terug op je jaarlijks Uniform Pensioenoverzicht (UPO), dat ABP elk voorjaar verstuurt.
Situatie 2: Carrièrestart op latere leeftijd (bv. 35 jaar)
Je werkte jarenlang in de privésector en stapt over naar een gemeente. Je bent 35. Je begint direct met opbouwen bij ABP. De jaren in de privésector tellen niet mee voor ABP, tenzij je bij een ander pensioenfonds opbouwde en dat pensioen overdraagt via waardeoverdracht. Dat is een officieel verzoek dat je binnen 6 maanden na indiensttreding kunt indienen. Na die termijn kan het nog steeds, maar de regels zijn dan anders.
Situatie 3: Deeltijder en flexwerker
Je bent leraar voor 60% en hebt een kleine bijbaan. Pensioen bij ABP bouw je op over het deel dat je bij de ABP-werkgever verdient. De bijbaan valt buiten de opbouw, tenzij die werkgever ook bij ABP is aangesloten. Bij een nul-urencontract of oproepkracht-constructie gelden bijzondere regels. Check via abp.nl of je oproepuren meetellen voor de pensioengrondslag.
Wat is de franchise en waarom bestaat die?
De franchise is het deel van je salaris waarover ABP geen pensioen opbouwt. Waarom? Omdat de overheid ervan uitgaat dat je over dat inkomensdeel al iets ontvangt via de AOW. De AOW is de basisuitkering die iedereen in Nederland ontvangt zodra hij of zij de AOW-leeftijd bereikt. Als je over dat “AOW-deel” ook nog pensioen zou opbouwen, zou je dubbel gedekt zijn.
In 2026 is de franchise voor de meeste ABP-deelnemers € 15.350 per jaar (dat is een brutobedrag). Verdien je meer dan € 56.837, dan geldt een hogere franchise van € 19.200. De gedachte erachter: mensen met een hoger inkomen krijgen relatief minder AOW ten opzichte van hun inkomen, dus de franchise is dan ook iets hoger afgesteld.
Let op: de franchise wordt elk jaar aangepast op basis van de ontwikkeling van het gemiddeld loon. In 2025 lag die nog op een iets ander niveau. Raadpleeg elk jaar je UPO om te zien welke bedragen voor jou gelden. Op de pagina over bij welke leeftijd je AOW krijgt vind je meer achtergrond over de koppeling tussen AOW en pensioen.
Het nieuwe ABP-pensioen per 1 januari 2027
Er staat een grote verandering op stapel. Per 1 januari 2027 stapt ABP over naar de nieuwe pensioenregeling die voortvloeit uit de Wet Toekomst Pensioenen (WTP). Dat heeft directe gevolgen voor hoe je pensioen opbouwt, ook als het gaat om leeftijd.
De kern van de wijziging: het huidige systeem (middelloon, uitkeringsregeling) maakt plaats voor een solidaire premieregeling. Concreet betekent dat:
- Je bouwt geen vaste aanspraken meer op, maar een persoonlijk pensioenvermogen.
- De premie-inleg staat vast; de uiteindelijke uitkering hangt mede af van beleggingsrendementen.
- Leeftijdsafhankelijke opbouwpercentages verdwijnen. In het huidige stelsel bouw je als oudere werknemer vaak een hoger percentage op; in het nieuwe stelsel geldt een vast premiepercentage voor iedereen.
- Opgebouwde rechten uit het verleden worden “ingevaren”: ze worden omgezet naar het nieuwe stelsel, met compensatie voor groepen die er nadeel van ondervinden (met name werknemers van 40 jaar en ouder).
De startleeftijd van 18 jaar blijft ook na 2027 gelden. Wat verandert, is de manier waarop de premie wordt omgezet in een uiteindelijke uitkering. ABP communiceert hierover uitgebreid via abp.nl. Het is slim om een persoonlijk pensioenoverzicht op te vragen zodat je precies weet hoe de overgang voor jou uitpakt.
Wil je begrijpen welke belastingschijf van toepassing is op je pensioenuitkering straks, dan is het artikel over welke belastingschijf bij welk salaris een nuttige aanvulling.
Pensioen opbouwen als deelnemers in bijzondere situaties
Niet iedereen bouwt op de standaard manier pensioen op bij ABP. Hieronder vier bijzondere situaties die regelmatig voorkomen.
Ziekteverlof en arbeidsongeschiktheid
Bij ziekte bouw je pensioen op alsof je volledig werkt, tenminste zolang je loon doorbetaald krijgt. Bij langdurige arbeidsongeschiktheid en een uitkering via het UWV (WIA) loopt de pensioenopbouw via een aparte regeling. ABP kent premievrijstelling bij arbeidsongeschiktheid, wat betekent dat je geen premie betaalt maar wel blijft opbouwen. Voor mensen met een invaliditeitspercentage van 66% of meer gelden extra regelingen van de overheid; meer hierover lees je op de pagina over recht op meer steun met 66% invaliditeit.
Zwangerschapsverlof en ouderschapsverlof
Tijdens zwangerschaps- en bevallingsverlof bouw je gewoon pensioen op. Betaald ouderschapsverlof (maximaal 9 weken per ouder, 70% UWV-uitkering) telt ook volledig mee. Onbetaald verlof is een ander verhaal: dan stop je tijdelijk met opbouwen, tenzij je vrijwillig premie blijft betalen. Dit heet “voortzetten pensioenopbouw tijdens onbetaald verlof”. Dit kost je dan de volledige premie (werkgevers- en werknemersdeel samen), maar het houdt je opbouw op peil.
Waardeoverdracht van een ander pensioenfonds
Stap je over van een baan in de privésector naar de overheid, dan mag je je opgebouwde pensioenaanspraken van je vorige pensioenfonds overdragen naar ABP. Dit heet waardeoverdracht. Je moet er zelf om verzoeken, en het loont om dit snel te doen: binnen 6 maanden na indiensttreding heb je recht op kosteloos overdragen. Daarna kunnen er kosten verbonden zijn aan het waardeoverdracht verzoek.
Flexibele pensioendatum
Je hoeft niet per se op je 67e te stoppen. ABP biedt de mogelijkheid om al vanaf je 60e met pensioen te gaan (vervroegd pensioen). Dat leidt wel tot een lagere maandelijkse uitkering, omdat het pensioen over meer jaren wordt uitgesmeerd. Omgekeerd: blijf je langer werken tot bv. 70, dan wordt je pensioen hoger. De berekening van de exacte uitkering hangt sterk af van je opgebouwde rechten en de keuzes die je maakt. Gebruik de online pensioenplanner op mijn.abp.nl voor een gepersonaliseerde prognose.
Premievrijstelling, nabestaandenpensioen en aanvullende regelingen
Naast ouderdomspensioen bouwt ABP ook andere vormen van bescherming op voor deelnemers. Het is goed om die te kennen, zeker als je net begint met werken.
Nabestaandenpensioen (ANP bij ABP)
Overlijdt een ABP-deelnemer voor de pensioendatum, dan heeft de partner recht op een nabestaandenpensioen. De hoogte hangt af van het inkomen en de opgebouwde rechten. Kinderen jonger dan 21 kunnen ook een wezenpensioen ontvangen. Dit geldt al vanaf de eerste werkdag, ook voor 18-jarige werknemers.
Arbeidsongeschiktheidspensioen
Raak je blijvend arbeidsongeschikt, dan kent ABP een IP (invaliditeitspensioen). De hoogte is mede afhankelijk van de mate van arbeidsongeschiktheid en je salaris. ABP keert het IP uit bovenop de WIA-uitkering van het UWV.
Aanvullend pensioen sparen via ABP ExtraPensioen
ABP biedt deelnemers ook de mogelijkheid om vrijwillig extra pensioen op te sparen via ABP ExtraPensioen. Je legt daar zelf maandelijks geld in, dat belegd wordt. Het fiscale voordeel: de inleg is aftrekbaar van je belastbaar inkomen, tot het maximum dat de Belastingdienst toestaat. Dit kan interessant zijn als je parttime hebt gewerkt, een gat in je opbouw hebt of simpelweg meer zekerheid wilt. Op de pagina van de belastingschijven zie je direct wat de belastingbesparing voor jou concreet oplevert.
Wil je weten of je recht hebt op zorgtoeslag naast je (toekomstige) pensioeninkomen? Bekijk dan het overzicht bij bij welk inkomen geen zorgtoeslag.
Hoe check je je opgebouwde rechten?
Je hoeft niet te wachten tot je met pensioen gaat om te weten hoeveel je hebt opgebouwd. ABP biedt meerdere manieren om inzicht te krijgen.
- Uniform Pensioenoverzicht (UPO): elk voorjaar ontvang je een digitaal overzicht van je opgebouwde pensioen per 1 januari van dat jaar. Het UPO toont je geschat ouderdomspensioen, je nabestaandenpensioen en eventueel arbeidsongeschiktheidspensioen.
- Mijn ABP (mijn.abp.nl): via het online portaal kun je op elk moment inloggen (met DigiD) om je persoonlijke pensioensituatie te bekijken. Je ziet je opbouw per jaar, prognoses bij verschillende pensioendatums en je kunt simulaties draaien.
- Mijnpensioenoverzicht.nl: dit is het nationale pensioenoverzicht. Hier zie je in één keer al je pensioenaanspraken bij alle fondsen waar je ooit bij was aangesloten, inclusief ABP. Handig als je meerdere werkgevers hebt gehad.
- UPO-toelichting bij ABP: begrijp je het overzicht niet direct, dan biedt ABP een uitgebreide toelichting op de betekenis van elke regel in het UPO.
- ABP-pensioenplanner: met de planner op mijn.abp.nl kun je berekenen wat er verandert als je eerder of later met pensioen gaat, als je meer of minder gaat werken, of als je kiest voor een hogere uitkering in het begin en later minder.
- Contact met ABP: via telefoon (0800-2285847, gratis) of chat kun je vragen stellen over je persoonlijke situatie. Medewerkers kunnen je helpen bij vragen over opbouw, waardeoverdracht en de overgang naar het nieuwe stelsel.
- Werkgever HR-afdeling: je werkgever heeft ook inzicht in je pensioengrondslag en kan jaaropgaven en salarisstroken verstrekken die relevant zijn voor je pensioenberekening.
Let op de samenhang met andere financiële regelingen. Denk aan de zorgtoeslag (je pensioen telt mee als inkomen), de belastingschijf die van toepassing is op je pensioenuitkering, en eventuele huurtoeslag. Op de pagina over zorgtoeslag en inkomen staat hoe je pensioeninkomen de toeslag beïnvloedt. Ook als je een eigen huis bezit is het goed om de fiscale kanten te kennen, zoals welke kosten aftrekbaar zijn bij aankoop van een huis.
Veelgestelde vragen
Bouw ik al pensioen op als ik 18 jaar ben en bij een gemeente werk?
Ja, vanaf 1 januari 2022 geldt er geen minimumleeftijd meer van 21 jaar. Je bouwt pensioen op bij ABP zodra je in dienst treedt bij een bij ABP aangesloten werkgever, ongeacht of je 18, 19 of 20 bent. De premie wordt automatisch ingehouden op je salaris en je werkgever betaalt zijn deel erbij. Je ziet de opbouw elk jaar terug op je Uniform Pensioenoverzicht (UPO).
Bouw ik ook pensioen op als ik ziek ben?
Ja, bij ziekte loopt de pensioenopbouw door zolang je loon doorbetaald krijgt. Bij volledige arbeidsongeschiktheid en een WIA-uitkering geldt premievrijstelling: je betaalt dan geen pensioenpremie meer, maar de opbouw gaat gewoon door. ABP regelt dit automatisch zodra je een arbeidsongeschiktheidsuitkering ontvangt. Je hoeft daar zelf geen aanvraag voor in te dienen bij het fonds.
Wat is de franchise bij ABP en waarom betaal ik geen premie over mijn volledige salaris?
De franchise is het deel van je salaris waarover je geen pensioen opbouwt. In 2026 is dat € 15.350 voor de meeste deelnemers. De reden is dat de AOW (staatspensioen) bedoeld is om dat deel van je inkomen op te vangen op latere leeftijd. Als je ook nog pensioen zou opbouwen over dat bedrag, zou je dubbel worden gedekt. De franchise wordt jaarlijks bijgesteld op basis van loonontwikkelingen.
Kan ik mijn pensioen van een vorig fonds overzetten naar ABP?
Ja, dat kan via een verzoek tot waardeoverdracht. Je dient dit verzoek in bij ABP, die het dan afhandelt met je vorige pensioenfonds. Doe je dit binnen 6 maanden na indiensttreding, dan zijn er geen kosten aan verbonden. Na die termijn kunnen er kosten in rekening worden gebracht. De overgedragen waarde wordt omgezet naar ABP-rechten, wat je totale pensioen verhoogt. Of het financieel voordelig is, hangt af van de dekkingsgraden van beide fondsen op het moment van overdracht.
Wat verandert er voor mij als ABP in 2027 overgaat naar het nieuwe pensioenstelsel?
Per 1 januari 2027 stapt ABP over naar de solidaire premieregeling (WTP). Je bouwt dan geen vaste uitkeringsrechten meer op, maar een persoonlijk pensioenvermogen. De premie die jij en je werkgever inleggen, wordt belegd. De uiteindelijke uitkering hangt mede af van rendementen. Opgebouwde rechten uit het verleden worden “ingevaren” naar het nieuwe stelsel. Voor werknemers van 40 jaar en ouder is er een compensatieregeling om nadeel op te vangen.
Wanneer ontvang ik mijn eerste pensioenuitkering van ABP?
Je ontvangt je ABP-pensioen vanaf de datum waarop je met pensioen gaat. De standaard pensioenrichtleeftijd is 67 jaar, maar je kunt er eerder of later voor kiezen. Vroegpensioen is mogelijk vanaf 60 jaar, maar dan is de maandelijkse uitkering lager. Je ABP-pensioen start onafhankelijk van je AOW, al liggen beide data in de praktijk vaak dicht bij elkaar. Je kunt je pensioendatum instellen en aanpassen via mijn.abp.nl. Meer over de AOW-leeftijd lees je op de pagina bij welke leeftijd krijg je AOW.
